Tết Đoan Ngọ 2026 vào ngày nào tháng 6 dương? Ý nghĩa, mâm cúng và những phong tục đặc sắc của người Việt
GĐXH - Tết Đoan Ngọ diễn ra vào ngày mùng 5/5 âm lịch hàng năm là một trong những ngày lễ truyền thống quan trọng của người Việt. Dưới đây, mọi người có thể tham khảo cách chuẩn bị mâm cúng Tết Đoan Ngọ 2026 và những phong tục đặc sắc của người Việt.
Tết Đoan Ngọ 2026 vào ngày nào?
Tết Đoan Ngọ 2026 sẽ diễn ra vào ngày 19/6 dương lịch, tức ngày mùng 5 tháng 5 âm lịch.
Chuyên gia phong thủy Nguyễn Song Hà cho biết, theo quan niệm phương Đông, "Đoan" là mở đầu, "Ngọ" là giữa trưa. Vì vậy, Tết Đoan Ngọ còn được gọi là Tết Đoan Dương gắn với quan niệm về sự tuần hoàn của thời tiết trong năm, thời điểm khí dương trong năm đạt đến giai đoạn thịnh vượng nhất.
Tết Đoan Ngọ không chỉ có ở nước ta mà còn xuất hiện ở nhiều quốc gia Châu Á với những phong tục riêng. Qua quá trình tiếp biến văn hóa, người Việt đã tạo nên những phong tục riêng, gắn liền với tín ngưỡng dân gian. Ở nước ta, Tết Đoan Ngọ còn được dân gian gọi là bằng cái tên dân dã hơn là Tết giết sâu bọ - một trong những ngày lễ truyền thống có nội hàm văn hóa phong phú.
Tết Đoan Ngọ 2026 vào ngày 19/6 dương lịch.
Trải qua nhiều thế hệ, Tết Đoan Ngọ vẫn giữ được vị trí đặc biệt trong đời sống văn hóa của người Việt. Không chỉ là dịp thực hiện những phong tục truyền thống, ngày lễ này còn là cơ hội để các thành viên trong gia đình quây quần bên nhau, cùng tưởng nhớ cội nguồn và gìn giữ những giá trị văn hóa dân tộc.
Vì sao Tết Đoan Ngọ còn được gọi là Tết giết sâu bọ?
Người xưa quan niệm rằng trong cơ thể con người luôn tồn tại những loại "sâu bọ" gây hại cho sức khỏe, đặc biệt là trong hệ tiêu hóa. Vào ngày mùng 5/5 âm lịch, "sâu bọ" này hoạt động mạnh nhất nên cần có nghi thức đặc biệt để loại bỏ chúng. Theo quan niệm cổ truyền, có thể giết sâu bọ bằng cách ăn thức ăn, hoa quả, rượu nếp… vào ngày này.
Từ quan niệm đó, người dân hình thành phong tục ăn rượu nếp, trái cây theo mùa và nhiều món ăn truyền thống ngay từ sáng sớm khi mới thức dậy. Cách trừ sâu bọ trong người theo quan niệm thực hiện như sau: Sáng ngủ dậy, mọi người không được đặt chân xuống đất, phải súc miệng 3 lần cho sạch sâu bọ, tiếp đó ăn một quả trứng vịt luộc. Rồi bước chân ra khỏi giường ăn một bát rượu nếp cho sâu bọ say, tiếp đó ăn trái cây cho sâu bọ chết.
Tập tục này vẫn phản ánh mong muốn của người xưa về việc bảo vệ sức khỏe, phòng tránh bệnh tật trong thời điểm giao mùa. Bên cạnh ý nghĩa "diệt sâu bọ", Tết Đoan Ngọ còn là dịp để mọi người cầu mong một năm khỏe mạnh, mùa màng bội thu và cuộc sống bình an.
Mâm cúng Tết Đoan Ngọ gồm những gì?
Tùy từng vùng miền và điều kiện mỗi gia đình, mâm cúng Tết Đoan Ngọ có thể khác nhau nhưng thường gồm những lễ vật cơ bản như: Hương, hoa tươi, rượu nếp, nước sạch, bánh gio, vàng mã. Các loại trái cây mùa hè như mận, vải, chuối, dưa hấu, hồng xiêm... Chè hạt sen hoặc các món ăn truyền thống khác.
Mâm lễ cúng Tết Đoan Ngọ 2026 thường không thiếu các loại trái cây ngày hè.
Theo chuyên gia phong thủy Nguyễn Song Hà, mâm lễ không đặt nặng sự cầu kỳ mà chủ yếu thể hiện lòng thành kính đối với tổ tiên và ước nguyện về sức khỏe, may mắn cho các thành viên trong gia đình.
Nét đặc sắc trong Tết Đoan Ngọ của ba miền
Ở mỗi miền của Việt Nam có những nét văn hóa đặc trưng riêng trong ngày Tết Đoan Ngọ.
Nét đặc sắc trong Tết Đoan Ngọ ở miền Bắc
Ở miền Bắc, trong ngày Tết Đoan Ngọ món rượu nếp là món ăn gần như không thể thiếu. Nhiều gia đình tự ủ rượu nếp từ trước đó để dùng trong dịp này. Ngoài ra, trên mâm cúng thường có những loại trái cây như mận, vải…
Nét đặc sắc trong Tết Đoan Ngọ ở miền Trung
Với người miền Trung, mâm lễ Tết Đoan Ngọ lại coi trọng bánh ú tro (bánh tro, bánh gio). Đây là món ăn truyền thống được nhiều gia đình chuẩn bị để dâng cúng tổ tiên, cùng nhau thưởng thức vào ngày lễ này.
Nét đặc sắc trong Tết Đoan Ngọ ở miền Nam
Thịt vịt là món truyền thống trong mâm cỗ Tết Đoan Ngọ của người Nam bộ. Nhiều gia đình cho rằng đây là thời điểm thịt vịt ngon nhất trong năm nên thường chế biến thành các món như vịt luộc, vịt quay hoặc gỏi vịt để đãi cả nhà.
Việc thường làm trong ngày Tết Đoan Ngọ
Tắm nước lá thơm
Một phong tục phổ biến trong Tết Đoan Ngọ là tắm bằng nước đun từ các loại lá tự nhiên như lá mùi, sả, tía tô, kinh giới, lá tre…
Người xưa tin rằng, việc tắm lá thơm trong ngày mùng 5/5 giúp cơ thể thư giãn, tạo cảm giác dễ chịu và hỗ trợ phòng tránh một số bệnh thường gặp trong mùa hè.
Gội đầu bằng nước lá thảo mộc
Nhiều địa phương còn lưu giữ phong tục gội đầu bằng nước lá bưởi, lá mùi, các loại thảo mộc… với mong muốn cho mái tóc khỏe, tinh thần sảng khoái vào ngày hè nóng bức.
Thắp hương tưởng nhớ tổ tiên
Tết Đoan Ngọ cũng là dịp để con cháu sum họp, chuẩn bị mâm lễ và dâng hương lên bàn thờ gia tiên để thể hiện lòng biết ơn đến ông bà, tổ tiên.
* Thông tin trong bài mang tính tham khảo.
Tin liên quan
