Tết ở lại xóm trọ vì cái nghèo vây bủa

Khu “đại nhà trọ” Hoàng Cầu phế thải cao ngang đầu người. Ảnh: Hà Phương

Ở trọ trên chính quê mình

Hà Nội có không biết cơ man nào là xóm trọ dành cho người lao động tự do. Khi nhắc đến các xóm trọ như Long Biên, Hoàng Cầu, Đồng Bát… ai là dân lao động tự do ở ngoại tỉnh cũng biết.

Ông Nguyễn Văn Có, ở xóm trọ phường Hoàng Cầu, quận Đống Đa cho biết: “Xóm trọ này có khoảng vài chục năm rồi, có khi còn lâu hơn”. Vì ông Có đã ở đây hai chục năm. Tất nhiên trong đằng đẵng 2 thập niên ở Hà Nội mưu sinh, vẫn có những thời gian ông “dạt” nay đây mai đó, nhưng ở Hoàng Cầu là phần nhiều.

Chúng tôi ngạc nhiên khi được biết, ông Có quê ở ngay Hà Nội. Phận đời hẩm hiu khiến ông phải ở trọ ngay chính trên quê hương mình. “Ngày xưa có vợ, có nhà ở Pháo Đài Láng nhưng tôi chơi cờ bạc, đổ nợ bán nhà, vợ bỏ… thành người vô gia cư”, ông Có tóm tắt cuộc đời mình như vậy.

Mới 56 tuổi nhưng cuộc sống kham khổ khiến ông Có già hơn nhiều so với tuổi. Trông ông khắc khổ với bộ dạng đáng thương, chân tay đen đúa, gân guốc, đầu tóc rối bời, cổ áo cũ sờn, rách tả tơi. Điều ông quan tâm bây giờ là hàng ngày nhặt được thật nhiều phế liệu để có đủ tiền trang trải cuộc sống. Chúng tôi hỏi về những cái Tết trong đời, ông Có buột miệng: “Ừ nhỉ lại gần hết năm. Đã  sang dốc của cuộc đời rồi, có khi chết rũ trong lán trọ”. Với ông, Tết cũng như không. Thậm chí, Tết còn khiến ông buồn hơn!

Ông Có tâm sự: “Tuổi trẻ vô lo nên không có gì để nói. Từ khi biết lo ngẫm ra… toàn Tết buồn. Giá không có Tết có phải đỡ buồn không!”. Vừa nói ông vừa đảo mắt một vòng quanh phòng trọ của mình, nhìn theo ông để hiểu thêm tâm trạng của ông lúc này: Một chiếc giường được ghép từ nhiều mảnh gỗ, trải tấm đệm cũ nhuốm màu đất, hôi xình, chăn, màn cũ kỹ và nhàu nát. Ông Có tiếp lời: “Tết cũng như ngày thường, ngày đi làm, đêm về ngủ”.

Khu trọ Hoàng Cầu, nơi có hàng trăm người ngoại tỉnh về trú ngụ, cứ ngày một bị o ép nhỏ lại bởi những dự án cao tầng. Xóm trọ này có thể bị xóa sổ vào năm tới. Nhiều người đã tính đến việc đi kiếm nơi ở mới, riêng ông Có chẳng lo: “Người ta đi đâu, mình đi đấy, hàng trăm con người cơ mà”.

Nghèo nên chẳng muốn về quê

Nơi ngả lưng của những lao động nghèo là tấm nệm cũ đã ngả màu.

Một khu trọ khác, ở Mai Dịch, Cầu Giấy chứa hàng trăm lao động cũng đang đứng trước nguy cơ bị xóa sổ. Đó là khu trọ Đồng Bát, một “tổ hợp” lán trọ nằm khuất sau những dãy tre. Ngoài tre, xóm trọ Đồng Bát, Mai Dịch được ngăn cách với bên ngoài bằng... rác.

Cư dân trong xóm trọ này làm đủ nghề, từ bán ngô, khoai nướng, đến chở hàng thuê, thu mua đồng nát, thợ xây dựng… Phần lớn cư dân trong xóm trọ đi làm từ sáng sớm đến tận tối mịt mới về, quây quần dưới những mái tôn rách nát, tường vá chằng chịt bởi những thanh tre, gỗ hay những băng rôn quảng cáo. Mỗi phòng trọ chưa đến chục mét vuông, nền đất, ngày nắng thì nóng, ngày lạnh thì buốt, gió hun hút, mưa thì dột, ùn ứ lầy lội... Điều kiện sống tồi tàn như vậy nhưng để được ở đây người thuê vẫn phải trả từ 700.000 - 1 triệu đồng/phòng/tháng.

Bà Chắt, 52 tuổi, cư dân xóm trọ, quê ở Hưng Yên cho biết, bà ở Hà Nội đã 10 năm. Từ năm 2005 đến này bà chỉ ăn Tết ở quê 3 lần, còn thì ở lại Hà Nội. “Một ngày Tết kiếm bằng 10 ngày thường. Trước Tết bán ngô, lau dọn nhà cửa, sau Tết đi nhặt phế liệu. Những ngày đấy, trong thùng rác nào cũng kiếm được vài chục vỏ lon bia, nước ngọt. Ra Rằm thì đi thu cành đào người ta vứt ra đường về bán lại… kiếm cả chục triệu một dịp Tết nên chẳng mấy ai về”.

Những dịp Tết bà Chắt về quê thăm con cháu vài ngày rồi trở lại Thủ đô. Dù Mỹ Hào, Hưng Yên quê bà cách Hà Nội có hơn 40km nhưng vì gánh lo cơm áo bà đành ở lại. “Nhiều người ở lại chứ có phải mình tôi đâu. Anh chị em sống với nhau, có nhau sớm tối, tình cảm cũng đỡ buồn rồi”, bà Chắt tâm sự.

Đặt chân vào xóm trọ Long Biên, sau cái cảm giác rờn rợn là ái ngại vì ngẩng mặt lên là gầm cầu Long Biên, xe cộ đi lại ồn ã suốt ngày đêm. Phía dưới gầm cầu này như là một "thế giới" khác lạ. Từ bao giờ người ta không gọi là khu trọ mà là "khu ổ chuột", nghe đầy xót xa. Con đường nhỏ như mê cung hết tối rồi lại sáng bởi những miếng bạt che trên đầu. Các phòng trọ đóng kín cửa, nhiều phòng khóa ngoài. Một phòng mở cửa nhìn vào trong chỉ có độc một chiếc giường ngủ, được kê trên những thùng gỗ đựng trái cây. Một chị vừa dọn, vừa trút mấy câu bực mình lên kẻ nào vô ý thức làm dập trái cây của chị. Được hỏi đến chuyện nghỉ Tết càng làm chị phát cáu: “Làm hùng hục còn chẳng đủ ăn, nghĩ gì đến Tết với chả nhất!”.

Hà Phương/Báo Gia đình & Xã hội