Thâm nhập cung đường buôn lậu nơi biên giới Việt - Trung (3): Chiêu thức lợi dụng chính sách miễn thuế để buôn lậu

Những cai buôn lậu lợi dụng cả người già vận chuyển hàng để qua mặt lực lượng chức năng. Ảnh: Cao Tuân

Mở đường mòn sau nhà dân, để tuồn hàng lậu

Chiều cuối năm 2015 Âm lịch, tại khu vực Cửa khẩu Cốc Nam (Lạng Sơn), những đoàn xe máy chở hàng hóa phóng vun vút từ hướng Đồng Đăng lên và ngược lại. Nhiều tốp người đi bộ, khom lưng vác những bao tải lớn lầm lũi bước đi vào một ngõ nhỏ ở khu Dây thép, thị trấn Đồng Đăng rồi mất hút.

Thượng úy Đỗ Quang Huy, Phó trạm trưởng trạm Kiểm soát Biên phòng Cốc Nam cho biết: “Bất chấp lực lượng Hải quan và Bộ đội biên phòng tăng quân chốt chặn dọc biên giới, hàng lậu vẫn như “vòi bạch tuộc” theo nhiều cung đường và nhiều cách khác nhau để tràn vào Việt Nam. Các chủ hàng đa phần là người ở địa phương khác, chuyên chăn dắt đám cửu vạn là dân địa phương “cõng” hàng lậu qua biên giới rồi mang vào nội địa tiêu thụ”.

Được biết, hàng hóa buôn lậu qua biên giới chủ yếu là đồ điện, điện tử, quần áo, chăn màn, mỹ phẩm, giày dép. Ngoài ra còn có đồ chơi bạo lực, điện thoại di động, rượu, thuốc lá ngoại... và cả pháo nổ, tiền giả, ma túy. Do siêu lợi nhuận từ buôn hàng lậu nên khi bị lực lượng chức năng bắt giữ, cánh vận chuyển hàng lậu đã chống đối quyết liệt.

Tại quốc lộ 1A từ TP Lạng Sơn lên biên giới hay dọc quốc lộ 4A (đoạn xuyên qua thị trấn Đồng Đăng) có hàng trăm chiếc xe Minsk, Dream, Wave... cùng rất nhiều ôtô “con cóc” 7 chỗ “cõng” hàng lậu chạy như “xé gió”. Hàng lậu sau khi ồ ạt vượt qua đường biên tại các khu vực cánh gà cửa khẩu sẽ được đưa về các kho tạm ở Đồng Đăng, Tân Thanh, các làng sát biên… rồi được gom lại đưa vào nội địa.

Theo quan sát của PV, có những đường mòn được dân buôn lậu mở ngay phía sau khu nhà dân. Dù dọc đường mòn 386 (gần Cửa khẩu Cốc Nam, huyện Văn Lãng), bên kia cột mốc là đất Trung Quốc đã lập hàng rào dây thép gai và nhiều chốt canh gác nhưng cánh buôn lậu vẫn chui qua.

Các chiến sỹ Trạm Kiểm soát Biên phòng Cốc Nam cũng cho hay, có những lúc phát hiện buôn lậu nhưng vì đó là người bản địa nên rất khó xử lý. Khi lực lượng chức năng giữ hàng thì cánh vận chuyển hàng lậu đã quay lại bao vây và gây sức ép. Đó là chưa kể, thấy lực lượng chức năng mỏng, những đối tượng buôn lậu sẽ vây quanh tạo áp lực và hò nhau lao vào giật lại hàng.

Kẽ hở từ chính sách miễn thuế

Con đường mòn giáp danh biên giới Việt – Trung đã được rào bằng thép gai thế nhưng người dân vẫn tìm cách chui qua để bốc vác hàng hóa.

Dù các cấp, ngành đang quyết liệt chống buôn lậu, nhưng thủ đoạn lợi dụng cư dân biên giới vận chuyển hàng lậu vẫn chưa thể xử lý dứt điểm, nhất là vào dịp cuối năm. Có mặt tại Cửa khẩu Tân Thanh (Lạng Sơn), chúng tôi chứng kiến rất đông người dân Việt Nam đi sang phía Trung Quốc vác hàng về bãi tập kết, rồi tiếp tục quay lại bên kia biên giới vác hàng về.

Tôi hỏi: “Buôn lậu ngay trước mặt, sao các anh không ngăn chặn?”. Một cán bộ Chi cục Hải quan Tân Thanh trả lời: “Đấy là những cư dân biên giới họ được nhà nước cho phép sang Trung Quốc mua hàng hóa mang về với trị giá tối đa 2 triệu đồng/người/ngày. Họ chỉ cần xuất trình giấy thông hành là hợp pháp”. Cũng tương tự, tại Cửa khẩu Cốc Nam, một số đông bộ phận cư dân biên giới đang là người vác hàng thuê về nội địa cho các chủ hàng lậu một cách công khai. Với chính sách nêu trên, cư dân biên giới đủ mọi lứa tuổi đã bị giới buôn lậu lợi dụng và biến họ trở thành “cửu vạn” khuân vác hàng lậu với giá rẻ, “tiếp tay” cho buôn lậu hoành hành.

Hoàng Văn Hương (28 tuổi, một người dân bản địa) kể với chúng tôi, do có người quen giới thiệu nên Hương theo các đầu nậu bốc vác hàng thuê từ Trung Quốc về Việt Nam. Mỗi ngày anh nhận số lượng hàng hóa trị giá khoảng 2 triệu đồng từ bãi tập kết, rồi vác qua biên giới để mang đến nhà chủ hàng. Mỗi lần như vậy anh được trả công 30.000 đồng. Vác hàng hóa trên vai nhưng anh không biết đó là hàng gì, chỉ biết nếu mất hàng thì phải đền tiền. Buổi tối, anh tranh thủ vác hàng thuê qua lối mòn giáp ranh biên giới để tránh bị lực lượng chức năng kiểm tra. Với số lượng hàng hóa nặng 100kg, Hương được nhận số tiền 100.000 đồng/lần.

Theo tìm hiểu, sau vài ngày gom hàng, kho chứa đã chật, bấy giờ chủ hàng mới cho xe lên bốc để chở về xuôi. Thế nên, chiêu “lách luật” dễ dàng này đã được những “đầu nậu” sử dụng nhiều năm nay, khiến lực lượng chức năng dù biết mười mươi là hàng lậu biến tướng, nhưng cũng gặp khó trong việc xử lý.

Chính sách miễn thuế đối với hàng hóa mua bán, trao đổi của cư dân biên giới nhằm tạo thuận lợi cho cư dân biên giới trao đổi tiêu thụ sản phẩm do chính mình sản xuất ra. Thế nhưng, chính sách đúng đắn này đã và đang bị các đối tượng buôn lậu lợi dụng để trốn một khoản thuế không nhỏ. Bởi theo quy định này, trong một tháng, một cư dân biên giới có quyền qua Trung Quốc mua hàng hóa trị giá tới 60 triệu đồng mà không phải chịu thuế.

Vẫn khó ngăn hàng lậu

Ông Ngụy Văn Cầu, Phó Chi cục trưởng Chi cục Hải quan Cốc Nam (Cục Hải quan Lạng Sơn).

Theo báo cáo của Ban chỉ đạo 389 tỉnh Lạng Sơn, năm 2015 các lực lượng chức năng đã phát hiện và bắt giữ hơn 2.000 vụ hàng cấm, hàng lậu. Trong đó thu giữ 1,2 tấn pháo nổ, gần 8kg heroin, 21kg ma túy tổng hợp, hơn 300 triệu tiền giả, 7 khẩu súng, 61 viên đạn cùng rất nhiều hàng hóa lậu. Như vậy có thể thấy, tình hình chống buôn lậu qua biên giới Việt – Trung vẫn còn nhiều gian nan.

Trao đổi với PV Báo GĐ&XH, ông Ngụy Văn Cầu, Phó Chi cục trưởng Chi cục Hải quan Cốc Nam (Cục Hải quan Lạng Sơn) thừa nhận những thông tin như báo chí đã phản ánh. “Chúng tôi đã cố gắng, nỗ lực rất nhiều nên tình trạng buôn lậu hiện nay đã giảm. Tuy nhiên, vẫn còn hiện tượng người dân dùng những lối tắt, đường mòn vận chuyển hàng qua biên giới. Chủ yếu họ bị các đầu nậu lôi kéo, thuê vác hàng nên khi xử lý họ bảo mua về dùng. Đây cũng là kẽ hở để các đầu nậu thuê người dân mang hàng qua cửa khẩu nhằm tránh thuế”.

“Trước đây, hàng tiêu dùng có thuế nhập khẩu lên đến 40-50% thì theo chính sách mới, từ năm 2016 sẽ giảm thuế nhập khẩu hàng hóa, thậm chí với một số mặt hàng sẽ giảm thuế còn 0%. Như vậy, người buôn bán chỉ phải trả 10% thuế giá trị gia tăng. Nếu như mọi người hiểu rõ điều này thì có thể an tâm nhập khẩu hàng hóa bằng con đường chính ngạch chứ không phải đi buôn lậu nữa”, ông Cầu chia sẻ.

Còn theo Cục Hải quan Lạng Sơn, việc tăng cường công tác tuyên truyền, vận động quần chúng nhân dân trên địa bàn không tham gia buôn bán, vận chuyển trái phép hàng hóa, tiếp tay cho buôn lậu trong thời gian qua đã phát huy hiệu quả thiết thực. Tính riêng Cửa khẩu Cốc Nam, lượng hàng hóa buôn lậu đã giảm còn một phần ba. Theo lộ trình giảm thuế một số mặt hàng có mức thuế suất ưu đãi đặc biệt bằng 0%, vì vậy, tình hình buôn lậu, vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới tại các cửa khẩu Hữu Nghị, Cốc Nam, Chi Ma, Tân Thanh có dấu hiệu không tăng nhưng tiềm ẩn nhiều nguy cơ phức tạp.

Để khắc phục khó khăn này, nhiều cán bộ tại các Chi cục Hải quan kiến nghị, cơ quan chức năng trang bị máy soi container để rút ngắn thời gian kiểm tra hàng hóa, thông quan hàng hóa nhanh chóng, đồng thời nâng cao chất lượng công tác đấu tranh phòng, chống buôn lậu.

Cao Tuân/Báo Gia đình & Xã hội