Thiếu sách giáo khoa đầu năm học mới: Trăn trở về sự độc quyền và lãng phí

Những ngày qua, hình ảnh phụ huynh tất tả chạy ngược xuôi đến các hiệu sách, nhà sách để gom từng cuốn lẻ SGK vì không đủ bộ khiến dư luận hết sức xót xa.

Theo ghi nhận, tại nhiều nơi xảy ra tình trạng khan hiếm SGK ở các lớp đầu cấp như lớp 1, lớp 6 và lớp 10. Để có bộ SGK cho con, nhiều phụ huynh ngoài đi tìm ở các hiệu sách còn chấp nhận mua giá cao ở những điểm bán lẻ ngoài vỉa hè. Thậm chí, buộc phải xin sách cũ để cho con kịp bước vào năm học mới…

Theo giải thích của lãnh đạo Nhà Xuất bản Giáo dục Việt Nam (NXB GDVN), nguyên nhân chủ yếu dẫn đến hiện tượng thiếu sách cục bộ ở một số nơi đó là dựa theo kế hoạch in, phát hành của các công ty Sách - Thiết bị trường học ở các địa phương. Bên cạnh đó, lượng học sinh khối đầu cấp tăng đột biến cũng là nguyên nhân dẫn đến thiếu sách. Ngoài ra, để không đảm bảo tồn sách, NXB cũng không in quá số lượng đăng ký.

Đầu năm học 2018 - 2019 một số nơi xảy ra tình trạng thiếu SGK. Ảnh: TL

Một số phụ huynh, chuyên gia giáo dục nhận định, để xảy ra hình ảnh phụ huynh “bạc mặt” đi tìm SGK là khá phản cảm bởi công tác in ấn, phát hành trong bối cảnh hiện nay là khá thuận lợi. Bên cạnh đó, không ít ý kiến đặt ra về tính độc quyền trong in SGK tồn tại trong thời gian dài cũng là nguyên nhân dẫn đến chất lượng sách, giá cả, phát hành SGK bộc lộ một số bất cập.

Câu chuyện về sử dụng, bảo quản SGK cũng là nỗi trăn trở trong xã hội những năm gần đây. Kết thúc năm học 2017 - 2018, Báo GĐ&XH cũng đã đề cập đến vấn đề lãng phí trong sử dụng SGK ở bài viết: “Kết thúc năm học: Đau xót vì hàng triệu cuốn sách giáo khoa bị vứt bỏ”. Ở thành phố, sau mỗi năm học có đến hàng triệu cuốn SGK bị bỏ xó, vứt đi hoặc bán đồng nát.

Trong khi ở các trường vùng nông thôn, miền núi, rất nhiều học sinh thiếu sách học, các thầy cô phải vất vả đi xin sách cũ cho học sinh. Trên thực tế, SGK có sẵn, in số lượng lớn, nhưng chất liệu cũng dễ rách, nhàu. Ý thức học sinh không còn giữ gìn, trân trọng sách như trước đây khi mà một bộ SGK phải thuê, mượn từ thư viện, dùng xong phải trả lại để phục vụ học sinh năm sau.

Theo các nhà quản lý giáo dục, tình trạng SGK chỉ sử dụng 1 lần, không sử dụng được cho năm sau như hiện nay là rất lãng phí. Việc in SGK có thêm phần câu hỏi yêu cầu học sinh làm bài tập dưới dạng viết, trả lời theo hình thức trắc nghiệm luôn vào đó là hoàn toàn không tiết kiệm. Điều này khiến học sinh năm sau không thể học sách của học sinh năm trước.

Chia sẻ về sự lãng phí trong sử dụng SGK hiện nay, GS.TS Trần Xuân Nhĩ - nguyên Thứ trưởng Bộ GD&ĐT cho rằng, trước đây học sinh đi học rất ít khi được dùng sách mới, chủ yếu là dùng lại sách từ các khóa trước. Thời đó, sách cũng ít có sự điều chỉnh như bây giờ, nếu có tái bản, thông tin sẽ được đính chính dưới chân trang nên sử dụng lâu dài được.

Ngày nay, mỗi học sinh đi học phải mua hàng chục cuốn sách, mỗi năm nhà xuất bản bán ra một khối lượng sách cả trăm triệu bản rồi năm sau bỏ đi là rất lãng phí.

“Do điều kiện kinh tế phát triển, nhiều gia đình ở thành thị có nhu cầu cho con dùng sách mới. Tuy nhiên, đa số học sinh ở vùng nông thôn, miền núi cần sử dụng SGK cũ nhưng cũng khó dùng lại được vì sách đã bị hư hỏng, viết vào. Nhà xuất bản phát hành sách có luôn bài tập trong đó, chỉ để sử dụng một lần là rất lãng phí” - PGS. TS Trần Xuân Nhĩ chia sẻ thêm.

Thiếu sách giáo khoa: Tổ chức in gấp để phục vụ học sinh

GiadinhNet - Lãnh đạo Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam cho biết, nhằm đảm bảo sách giáo khoa phục vụ học sinh, không để tình trạng khan hiếm, sẽ tổ chức in gấp để vận chuyển tới những nơi còn thiếu.

Quang Anh