Thủ tục đăng ký kết hôn khi người yêu đang ở tù

Trần Thanh Hải (quận Kiến An, Hải Phòng)

Trả lời:

Kết hôn với ai và kết hôn khi nào là do nam, nữ tự quyết định. Tuy nhiên, khi kết hôn công dân phải tuân thủ đầy đủ các quy định của pháp luật về kết hôn. Theo quy định tại Điều 5 Luật Hôn nhân và Gia đình năm 2014 về những trường hợp cấm kết hôn gồm: Người đang có vợ hoặc có chồng; người mất năng lực hành vi dân sự; giữa những người cùng dòng máu về trực hệ; giữa những người có họ trong phạm vi ba đời; giữa cha, mẹ nuôi với con nuôi; giữa người đã từng là cha, mẹ nuôi với con nuôi, bố chồng với con dâu, mẹ vợ với con rể, bố dượng với con riêng của vợ, mẹ kế với con riêng của chồng; Nhà nước không thừa nhận hôn nhân giữa những người cùng giới tính.

Điều luật trên không cấm người đi tù kết hôn, nhưng thực tế cho thấy người yêu bạn đang ở tù thì sẽ bị hạn chế một số quyền công dân nhất định (có quyền tự do đi lại). Trong khi đó, theo quy định tại Khoản 3, Điều 18, Nghị định 158/2005/NĐ-CP ngày 27/12/2005 về đăng ký và quản lý hộ tịch cũng quy định: Khi đăng ký kết hôn, hai bên nam, nữ phải có mặt. Đại diện UBND cấp xã/phường yêu cầu hai bên cho biết ý muốn tự nguyện kết hôn. Nếu hai bên đồng ý kết hôn thì cán bộ Tư pháp hộ tịch ghi vào Sổ đăng ký kết hôn và Giấy chứng nhận kết hôn. Hai bên nam, nữ ký vào Giấy chứng nhận kết hôn và Sổ đăng ký kết hôn. Chủ tịch UBND cấp xã/phường ký và cấp cho mỗi bên vợ, chồng một bản chính Giấy chứng nhận kết hôn, giải thích cho hai bên về quyền và nghĩa vụ của vợ, chồng theo quy định của Luật Hôn nhân và Gia đình.

Mặt khác, theo Điều 10, Nghị định số 158/2005/NĐ-CP đã được sửa đổi, bổ sung tại Khoản 3, Điều 1, Nghị định số 06/2012/NĐ-CP thì các trường hợp không được phép thực hiện ủy quyền khi đăng ký hộ tịch là: Đăng ký kết hôn, đăng ký giám hộ, đăng ký việc nhận cha, mẹ, con. Bởi lẽ, đăng ký kết hôn là quan hệ nhân thân làm phát sinh quyền và nghĩa vụ pháp lý mà chỉ có các chủ thể trong quan hệ đó mới được quyền quyết định có xác lập quan hệ đó hay không nên không thể ủy quyền cho người khác quyết định thay mình, nếu có thì giấy chứng nhận kết hôn đó sẽ không có giá trị pháp lý. Vì vậy, vợ chồng bạn phải tự nguyện đến cơ quan có thẩm quyền để thực hiện việc đăng ký kết hôn thì hai bạn mới là vợ chồng về mặt pháp luật.

Có thể thấy, do người yêu bạn đang chấp hành hình phạt tù nên việc phải “có mặt” để làm thủ tục đăng ký kết hôn là khó thực hiện. Cho nên, dù pháp luật không cấm nhưng việc kết hôn với người đang chấp hành hình phạt tù là khó thực hiện được.

Luật sư Nguyễn Thu Anh/Báo Gia đình & Xã hội