Tiếp bài Lời khẩn cầu sau "tiếng chổi tre"

>> Kỳ I: Lời khẩn cầu sau "tiếng chổi tre"

Đáng chú ý, sự “nhầm” chỉ được phát hiện bởi chính những người công nhân quanh năm chỉ biết đến cán chổi...

Thu nhập thấp hơn lương cơ bản!

Trở lại với việc tính lương cho người lao động trong suốt những năm qua, ông Vũ Lương Đình, Giám đốc Xí nghiệp Môi trường Đô thị số 2 (Xí nghiệp 2)  cho chúng tôi biết rằng, việc tính lương như hiện nay là hoàn toàn đúng. Cái hoàn toàn đúng đó là như thế nào? Xin thưa rằng cách tính hoàn toàn đúng đó là một người có thâm niên công tác đủ để được công nhận là thợ bậc 7, với hệ số lương 4,4 (4,40 x 450.000 đồng = 1.980.000 đồng) nhưng khi tính lương thì không được tính hệ số ấy. Có thể nêu ra đây một ví dụ, trong bảng lương tháng 7 năm 2007 của tổ 15, công nhân Đào Thanh Hương, hệ số lương 4,4, công 27, tổng điểm 292,4 thì lương sản phẩm là 1.119.800 đồng. Tổng mức thu nhập của tháng này chị Hương được nhận 1.746.600 đồng, thấp hơn nhiều so với lương cơ bản.

Đã thế, nhìn vào bảng lương có thể thấy người làm trước người làm sau, hay người có công đóng góp cho công ty, cho xí nghiệp vài chục năm cũng vậy, lương là như nhau. “Và, nếu không làm thì ...nghỉ, thiếu gì người thay thế đâu. Thậm chí bây giờ chỉ cần hô một tiếng thì người làm dùng không hết, mức thù lao cũng chỉ 35.000 đồng/người/ngày mà lại chẳng phải lo chính sách gì. Tất cả chỉ là hợp đồng miệng, xong việc trả tiền, thế là kết thúc hợp đồng. Đây chính là mối quan ngại, khiến cho nhiều chị em công nhân dù có bức xúc nhưng vì miếng cơm manh áo, vì cuộc sống gia đình mà không dám đấu tranh” - Chị Phạm Thị Hương, cán bộ tổ sản xuất 13, Xí nghiệp 2 nói.

Nghỉ ốm, nghỉ làm lương cao hơn... đi làm

Liên quan đến cách tính lương của Công ty TNHH một thành viên Môi trường Đô thị Hà Nội (Công ty), ông Lê Xuân Thành, Phó Vụ trưởng Vụ tiền lương - tiền công, Bộ LĐTB&XH cho biết: Theo quy định của pháp luật, việc tính tiền lương cho lao động phải đảm bảo bằng mức lương tối thiểu cơ bản, không được tính thấp hơn mức đó. Từ năm 2001 đến nay, Chính phủ đã 4 lần điều chỉnh mức lương cơ bản từ 210.000 đồng năm 2001 lên 290.000 đồng năm 2003; rồi lên 350.000 đồng tháng 10/2005 và 450.000 đồng vào tháng 10/2006.

Nghị định 205/2004/NĐCP ngày 14/12/2004 quy định rõ các công ty nhà nước phải dựa vào hệ thống thang bảng lương để tính lương. Và, mức lương được tính theo hệ số thang bảng lương nhân với lương tối thiểu của thời kỳ đó. Cho dù như thế nào thì tiền lương cũng không được dưới mức lương cơ bản nhân với hệ số lương mà người lao động đang được hưởng. Khi chia lương, doanh nghiệp có thể căn cứ vào hiệu quả sản xuất kinh doanh, vào kế hoạch giao khoán để xác định mức tiền lương được hưởng cho các khu vực sản xuất khác nhau. Bảng lương đó phải được sự thông qua của các cấp ủy Đảng, ban giám đốc, công đoàn... rồi mới được thực thi.

Ấy thế mà tại Xí nghiệp 2, ngay cả mức lương tối thiểu, đến giờ này vẫn chỉ áp dụng là 350.000 đồng. Thợ bậc 7/7 vì thế cũng chỉ được nhận lương ở mức nhỉnh hơn 1,5 triệu đồng, kể cả tiền độc hại, ăn trưa..., thấp hơn nhiều so với lương cơ bản họ được nhận theo quy định của Nhà nước. Theo tính toán, thợ bậc 7/7 thì hệ số lương là 4,4, mức lương cơ bản hiện nay là 450.000 đồng, vậy là mỗi tháng chỉ tính riêng lương cơ bản đã được hưởng 1.980.000 đồng. Chưa tính đến các khoản hỗ trợ, độc hại, ăn trưa, thưởng... Đã thế, lương thì không được tính đúng, nhưng bảo hiểm xã hội thì người lao động vẫn phải chịu đúng bằng với bậc lương mà mình được hưởng, thiệt đơn thiệt kép là thế. “Với cách tính lương này, có một sự thật là công nhân nghỉ ốm, nghỉ làm có lý do lại được hưởng lương cao hơn đi làm” - ông Đình cho biết sự kỳ lạ đó.

Chúng tôi xin lưu ý rằng, hiện nay cả Công ty Môi trường Đô thị và Xí nghiệp 2 đều cho rằng cách tính lương “chưa đủ” cho người lao động là việc cực chẳng đã của họ, bởi vì cho đến tận bây giờ UBND Thành phố Hà Nội vẫn chỉ đặt hàng Công ty dọn vệ sinh với mức lương được tính là 290.000 đồng. Về việc này, ông Lê Xuân Thành cho rằng, ở những đơn vị thực hiện công việc đặt hàng của chính quyền, nếu xét thấy không thỏa đáng thì phải có ý kiến xin điều chỉnh.

Trên thực tế, dù Thành phố Hà Nội đặt hàng cho Công ty Môi trường Đô thị với thời hạn 5 năm, nhưng hàng năm đều có điều chỉnh. Ví như năm 2006, mức đặt hàng cho thu gom rác ở 4 quận nội thành cũ (Hoàn Kiếm, Đống Đa, Hai Bà Trưng, Ba Đình) là gần 120 tỷ đồng, nhưng năm 2007 là 200 tỷ đồng. Điều này cho thấy Thành phố không cứng nhắc và chắc chắn không ai lại đi cân đo chuyện đồng lương với người làm vệ sinh giúp mình vài chục năm nay. Hơn nữa, mức đặt hàng của Thành phố thường dựa trên chính sự đề xuất của Công ty, của các sở, ngành liên quan, chứ UBND Thành phố nào tự đưa ra mức đặt hàng bao giờ?

Không đủ còn bị tính “nhầm”?

Đau lòng hơn, không hiểu cách tính toán để thanh toán lương cho người lao động như thế nào, nhưng trong quá khứ đã có lần Xí nghiệp Môi trường Đô thị số 2 tính thiếu lương cho công nhân quét rác. Sự việc được làm sáng tỏ như sau:

Cuối tháng 5/2005, nhiều công nhân của Xí nghiệp 2 đồng loạt nhận ra rằng, mình đã bị tính thiếu lương so với khối lượng công việc được giao. Sự việc âm ỉ trong tập thể người lao động từ lâu nhưng không ai dám đứng lên “hỏi”. Cuối cùng, một nhóm người mạnh dạn viết đơn lên Công ty hỏi, thì ngày 28/5/2005, Công ty đã tổ chức họp, rà soát và đã phải yêu cầu Xí nghiệp 2 thành lập tổ công tác, căn cứ vào kế hoạch khối lượng giao cho các tổ rà soát, tính toán lại tiền lương cho các tổ sản xuất từ tháng 1/2004, thời điểm bị cho là đã tính thiếu lương. Đến ngày 17/6/2005, Xí nghiệp 2 đã hoàn thành việc rà soát và kết quả là có 8 tổ sản xuất bị tính thiếu lương, với số tiền hơn 37 triệu đồng. Như thế là phải hoàn trả tiền lương cho công nhân ngay trong tháng 6/2005.

Tuy nhiên, dù đã nhận thấy việc tính thiếu lương như thế, nhưng để “cân đối” lại thì Xí nghiệp 2 cho rằng, đã chi lương thừa cho 3 tổ khác dẫn tới thiếu hụt trên. Người lao động lại một phen lo lắng, trong số đó có tổ sản xuất số 10, bị cho là đã chi quá lương hơn 10 triệu đồng. Đại diện tổ này sau đó đã lên Công ty hỏi xem thừa như thế nào? Và, người công nhân có phải trả lại không? Kết cục, chẳng thấy ai đòi số tiền lương thừa ấy cả, thế mới lạ?  

(Còn tiếp)

Ngọc Tước