Tín dụng ưu đãi học sinh, sinh viên: Nghèo đột xuất cũng được vay

Tuy nhiên, việc xác định đối tượng này còn gặp nhiều khó khăn, bất cập khiến không ít HSSV chịu thiệt thòi vì không được thụ hưởng chính sách ưu đãi này.

 

Cần tạo điều kiện thuận lợi để HSSV tiếp cận với nguồn vốn vay tín dụng ưu đãi. Ảnh: Chí Cường

 

Khó khăn "đột xuất"

 

"Tổng dư nợ cho vay HSSV đến nay đạt 30 nghìn tỷ đồng với hơn 1,8 triệu hộ gia đình vay vốn cho hơn 2,1 triệu HSSV đang theo học tại các trường đại học, cao đẳng, dạy nghề… Một số địa phương có dư nợ lớn là Thanh Hoá 2.300 tỷ đồng, Nghệ An 2.200 tỷ đồng. Ba địa phương có dư nợ vượt 1.000 tỷ đồng là Thái Bình, Hà Nội và Hà Tĩnh. Riêng các tỉnh miền núi phía Bắc có dự nợ thấp như Lai Châu chỉ 40 tỷ đồng". (Nguồn: Ngân hàng Chính sách xã hội Việt Nam)

Báo GĐ&XH trong thời gian qua đã có nhiều bài viết đề cập đến những khó khăn, bất cập trong quy trình xét tín dụng ưu đãi cho HSSV hộ nghèo, đặc biệt là các hộ gặp khó khăn đột xuất như thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh tai nạn... Những HSSV này được hưởng vay vốn tín dụng từ Ngân hàng Chính sách xã hội để trang trải chi phí học tập. Tuy nhiên, nhiều năm nay địa phương chủ yếu hướng đến những HSSV nghèo, vùng đặc biệt khó khăn, còn những gia đình gặp khó khăn đột xuất do cơ sở xác định còn chưa rõ ràng, hướng dẫn chưa đầy đủ khiến cho địa phương lúng túng, dẫn đến tình trạng nhiều HSSV chưa tiếp cận được nguồn vay. Để khắc phục những bất cập này, Bộ LĐ-TB&XH vừa ban hành Thông tư số 34/2011/TT-BLĐTBXH bổ sung cho Thông tư số 27/2007/TT-BLĐTBXH về hướng dẫn quy trình xác nhận đối tượng vay vốn theo Quyết định số 157/2007/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về tín dụng đối với HSSV.

Theo đó, kể từ ngày 15/1/2012 (Thông tư có hiệu lực), đối với HSSV mà gia đình gặp khó khăn về tài chính do tai nạn, bệnh tật, thiên tai, hoả hạn, dịch bệnh trong thời gian theo học, căn cứ mức độ thiệt hại thực tế, UBND cấp xã xác nhận vào đơn xin vay vốn của hộ gia đình. Những HSSV này được xác định cụ thể như sau: là con cán bộ, công chức, viên chức là người lao động mà cha hoặc mẹ hoặc cả cha và mẹ bị tai nạn lao động hoặc mắc bệnh nghề nghiệp đang hưởng trợ cấp thường xuyên phải có sổ hưởng trợ cấp hàng tháng do tổ chức BHXH cấp; HSSV mà cha hoặc mẹ hoặc cả cha và mẹ là lao động tự do không tham gia BHXH bị tai nạn, bệnh tật mất khả năng lao động vĩnh viễn hoặc suy giảm khả năng lao động phải có chứng nhận tình trạng sức khỏe, bệnh tật của cơ quan y tế có thẩm quyền.

Đối với những HSSV mà gia đình gặp khó khăn về tài chính do tai nạn, bệnh tật phải có xác nhận của UBND cấp xã về tình hình kinh tế, tài chính của gia đình vào đơn xin vay vốn. HSSV mà gia đình gặp khó khăn về tài chính do thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh phải có xác nhận của UBND cấp xã là đối tượng được trợ cấp đột xuất hoặc được hỗ trợ lương thực cứu đói trong thời gian theo học

Mặc dù đến nay mới có những bổ sung, điều chỉnh nhưng đây quả là tin vui với nhiều HSSV. Việc xác định đối tượng cụ thể giúp HSSV được tiếp cận với nguồn vay ưu đãi, giảm bớt lo âu vì thiếu tiền trang trải việc học.

 

HSSV vẫn "khát" vốn

 

"HSSV có hoàn cảnh khó khăn sẽ được hỗ trợ vay vốn góp phần trang trải chi phí cho việc học tập, sinh hoạt trong thời gian theo học tại trường bao gồm: Tiền học phí; chi phí mua sắm sách vở, phương tiện học tập, chi phí ăn, ở, đi lại...". (Quyết định số 157/2007/QĐ-TTg)

Việc mở rộng các đối tượng cho vay sẽ dẫn đến nhu cầu vay ngày càng lớn trong khi nguồn vốn để giải ngân tín dụng HSSV hiện nay vẫn còn hạn hẹp cũng là một thách thức không nhỏ. Theo ông Nguyễn Văn Lý, Phó Tổng giám đốc Ngân hàng CSXH Việt Nam: "Năm nay, tiền giải ngân cho học kỳ I, năm học này ước khoảng trên 5.000 tỷ đồng. Tuy nhiên, trên thực tế cũng khó có thể lường hết được nhu cầu vay vốn tới đâu. Bởi có hai đối tượng được bổ sung vào đối tượng vay vốn ưu đãi từ năm 2010 là bộ đội xuất ngũ đi học và lao động nông thôn học nghề theo Đề án của Chính phủ. Như vậy, nhu cầu vay vốn là rất khó lường".

Đến nay, tổng dư nợ cho vay HSSV đạt 30.000 tỷ đồng với hơn 1,8 triệu hộ gia đình vay vốn cho hơn 2,1 triệu HSSV đang theo học tại các trường ĐH, CĐ, dạy nghề... Mức vay tín dụng HSSV kể từ ngày 1/8/2011 đã được nâng từ 900.000 đồng lên 1 triệu đồng/tháng (10 triệu đồng/năm), lãi suất cho vay 0,65%/tháng. Tuy nhiên, nhu cầu vay vốn ngày càng nhiều, vẫn còn nhiều HSSV vẫn chưa tiếp cận được nguồn tín dụng này, đáng chú ý là những hộ có 2 con đi học.

"Qua đợt khảo sát mới đây của Ngân hàng CSXH, đánh giá sơ bộ cho thấy hiện có trên 80% hộ gia đình có thu nhập dưới 10 triệu đồng người/năm (tương đương 800.000 đồng/người/tháng). Nếu gia đình đó có 1 con đi học ở thành phố thì chi phí tối thiểu khoảng 2,5 triệu đồng/tháng. Nếu như một gia đình có 4 người thì tổng thu nhập cả hộ là khoảng 3,2 triệu đồng/tháng, nuôi một người đi học hết khoảng 2,5 triệu đồng/tháng, thì 3 người ở nhà chỉ còn 700 nghìn đồng phục vụ chi tiêu trong tháng. Vì vậy, nếu 2 con đi học thì kể cả hộ có kinh tế khá giả cũng khó khăn. Hiện, cả nước có khoảng 218 nghìn hộ gia đình chưa được vay vốn có từ 2 con đi học trở lên với khoảng 473 nghìn HSSV đang học. Các gia đình này đều cho rằng, rất mong muốn được hưởng thụ chính sách tín dụng HSSV, nhưng mức độ ưu đãi thấp hơn như mức vay thấp, lãi suất cao hơn mức hiện hành...", ông Nguyễn Văn Lý cho biết thêm.

Được biết, Ngân hàng CSXH Việt Nam đã tập hợp lấy ý kiến Liên bộ để trình Chính phủ về vấn đề này. Hy vọng rằng, trong thời gian tới sẽ có nhiều HSSV được tiếp cận với nguồn vay ưu đãi, giảm bớt gánh nặng cho các gia đình.