Tổng kết công tác DS-KHHGĐ năm 2015, triển khai kế hoạch năm 2016: Đề cao sự sáng tạo, linh hoạt trong vận dụng chính sách ở địa phương

Thứ trưởng Nguyễn Viết Tiến đã trao tặng Bằng khen của Bộ trưởng Bộ Y tế cho 12 tập thể đạt thành tích xuất sắc trong năm 2015. Ảnh: Chí Cường

Đạt kết quả khả quan nhờ hành động sát thực tiễn

Những thành công và thách thức nêu trên được đưa ra cụ thể tại Hội Tổng kết công tác DS-KHHGĐ năm 2015, triển khai kế hoạch năm 2016, do Tổng cục DS-KHHGĐ tổ chức ngày 14/1 tại Hà Nội. Tham dự Hội nghị có lãnh đạo các Bộ, ban, ngành đoàn thể Trung ương, lãnh đạo Sở Y tế, Chi cục DS-KHHGĐ 63 tỉnh, thành phố.

Phát biểu tại Hội nghị, GS.TS Nguyễn Viết Tiến, Thứ trưởng Bộ Y tế biểu dương những thành tích ngành Dân số đạt được trong năm qua, với những hành động sát với thực tiễn. Đó là quy mô dân số không vượt quá 93 triệu người như Chiến lược quốc gia về DS&SKSS đề ra cho năm 2015, với số liệu thống kê hiện tại cho thấy dân số nước ta là 91,7 triệu người. Chúng ta đã duy trì được mức sinh thay thế trong 10 năm liên tục vừa qua, trung bình mỗi phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ có 2,1 con. Điều này đã mang lại những đóng góp lớn vào việc giảm tỷ số tử vong bà mẹ, giảm tỷ suất chết trẻ em, cải thiện, nâng cao đời sống nhân dân; đóng góp tích cực vào công tác bảo vệ, chăm sóc sức khỏe người dân.

Tốc độ gia tăng dân số là 1%, đạt mục tiêu nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI đề ra. Tốc độ gia tăng tỷ số giới tính khi sinh tiếp tục được kiềm chế và ở mức 112,8 trẻ sơ sinh trai/100 trẻ sơ sinh gái, đạt mục tiêu dưới 113/100 của Chiến lược DS&SKSS giai đoạn 1 đề ra. Cùng đó, ngành Dân số đã triển khai có hiệu quả các đề án can thiệp như sàng lọc và chẩn đoán trước sinh, sơ sinh; sàng lọc bệnh Thalassemia, giảm tảo hôn, hôn nhân cận huyết, tư vấn và khám sức khỏe tiền hôn nhân, nâng cao chất lượng dân số ở một số vùng đồng bào dân tộc thiểu số; các mô hình can thiệp nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực của thời kỳ cơ cấu dân số vàng, cung cấp dịch vụ chăm sóc SKSS/KHHGĐ cho người di cư, đặc biệt là vấn đề già hóa dân số.

Thứ trưởng Nguyễn Viết Tiến cũng đánh giá cao những nỗ lực của ngành Dân số trong việc xây dựng và trình Chính phủ ban hành Nghị định hỗ trợ một lần cho phụ nữ thuộc hộ nghèo là người dân tộc thiểu số sinh con đúng chính sách dân số (Nghị định 36/2015/NĐ-CP). Đặc biệt là Tổng cục DS-KHHGĐ đã tổ chức nhiều hội thảo góp ý dự thảo Luật Dân số với những định hướng và nội dung cơ bản đã được đồng nhất.

Nhìn thẳng vào khó khăn, thách thức

Tuy đạt được nhiều thành tựu trong năm 2015 cũng như nhiều năm qua, song công tác DS-KHHGĐ đang phải đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức. Ông Nguyễn Văn Tân, Phó Tổng cục trưởng phụ trách Tổng cục DS-KHHGĐ chia sẻ, năm 2016, kinh phí từ Chương trình mục tiêu Quốc gia dành cho công tác DS-KHHGĐ không còn mà sẽ nằm trong Chương trình mục tiêu năm 2016. Tạm thời, kinh phí được bố trí như năm 2015, với những nhiệm vụ và khối lượng công việc đang tăng lên.

Theo ông Nguyễn Văn Tân, công tác DS-KHHGĐ còn gặp nhiều thách thức bởi bộ máy tổ chức vẫn còn nhiều khó khăn, bất cập; chế độ thù lao của đội ngũ cộng tác viên được hưởng hàng tháng từ nguồn Chương trình mục tiêu Quốc gia DS-KHHGĐ quá ít (100.000 đồng/tháng), chưa tương xứng với công sức bỏ ra nên đội ngũ này thường xuyên biến động, ảnh hưởng không nhỏ đến triển khai công tác DS-KHHGĐ. Kinh phí đầu tư cho Chương trình DS-KHHGĐ bị cắt giảm nhiều, dẫn tới không đủ nguồn lực để đảm bảo thực hiện các hoạt động thiết yếu nhằm đạt các mục tiêu Chương trình. Năm 2015, ngân sách cho Chương trình MTQG DS-KHHGĐ thấp nhất trong cả giai đoạn 2012 - 2015, (chưa đến 2/3 kinh phí năm 2013, chỉ bằng 1/2 kinh phí năm 2012) và không có vốn ODA. Nhiều tỉnh, thành phố chưa chủ động bố trí kinh phí địa phương cho triển khai hoạt động của Chương trình.

Trong số các địa phương báo cáo có hỗ trợ kinh phí cho công tác DS-KHHGĐ, đa số thực hiện theo đúng quy định của Trung ương về tỷ lệ kinh phí địa phương/kinh phí Trung ương. Tỉnh thấp nhất hỗ trợ được 12,2% so với kinh phí Trung ương giao, tỉnh cao nhất có kinh phí địa phương bằng 348,4% kinh phí Trung ương giao (Long An). Ngoài ra, còn có một số tỉnh khác cũng rất cao như: Hà Nội, Bình Dương, Thừa Thiên-Huế. Một số tỉnh miền núi có điều kiện hết sức khó khăn cũng hỗ trợ kinh phí lớn cho công tác DS-KHHGĐ như: Lai Châu, Bắc Kạn, Cao Bằng, Yên Bái…  Cơ sở vật chất, trang thiết bị và chất lượng đội ngũ cán bộ của các cơ sở y tế địa phương tuy đã được nâng cấp và bổ sung, nhưng vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu cung cấp dịch vụ KHHGĐ chất lượng cao. Nhiều trung tâm DS-KHHGĐ huyện được xây dựng từ lâu, nay đã xuống cấp nhưng chưa được đầu tư xây dựng, nâng cấp, sửa chữa nên điều kiện làm việc của cơ quan dân số nhiều địa phương hết sức khó khăn. Phần đông cán bộ mới được tuyển dụng cần được đào tạo và nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ, tích lũy kinh nghiệm.

Ông Nguyễn Văn Tân nói: “Chúng ta cần nhìn thẳng vào những khó khăn, thách thức ngay khi bước vào năm 2016 với những tồn tại chưa khắc phục được nhiều, để có những giải pháp phù hợp cho năm 2016 và giai đoạn tiếp theo”.

Đề cao sự chủ động, sáng tạo

Để giải quyết những khó khăn, thách thức mà công tác DS-KHHGĐ phải đối mặt trong thời gian tới, Thứ trưởng Nguyễn Viết Tiến đã nhấn mạnh vào 4 vấn đề chủ yếu. Về xây dựng chính sách, Thứ trưởng yêu cầu phải coi đây là nhiệm vụ chính trị trọng tâm trong năm 2016: Tập trung vào việc tiếp tục hoàn thiện dự thảo Luật Dân số để có thể trình Quốc hội vào năm 2017; sớm tham mưu với Ban Cán sự Đảng, lãnh đạo Bộ Y tế đề xuất triển khai Kết luận số 119-KL/TW ngày 04/01/2016 của Ban Bí thư về việc thực hiện Nghị quyết số 47-NQ/TW của Bộ Chính trị khoá IX về tiếp tục đẩy mạnh thực hiện chính sách DS-KHHGĐ, trong đó lưu ý việc chuẩn bị các điều kiện để trình Ban chấp hành Trung ương Nghị quyết về dân số theo đề xuất của Ban Bí thư. Ở địa phương, cần tập trung tham mưu trình HĐND, UBND tỉnh/thành phố ban hành các Nghị quyết chuyên đề về DS-KHHGĐ của tỉnh/thành phố giai đoạn 2016 - 2020; ban hành chương trình hành động của tỉnh thực hiện Chiến lược DS - SKSS giai đoạn 2016-2020… Các nội dung tiếp theo như về kiện toàn bộ máy tổ chức, về Chương trình mục tiêu Dân số, về các nội dung chuyên môn nghiệp vụ ngành Dân số, Thứ trưởng Nguyễn Viết Tiến cũng đề nghị ngành Dân số triển khai đồng bộ.

Thứ trưởng Nguyễn Viết Tiến cũng nhấn mạnh việc cần phân tích kỹ cơ hội dân số vàng để tận dụng được nguồn lực dân số trong độ tuổi lao động, làm chậm tiến trình già hóa; tập trung nâng cao chất lượng dân số và chăm sóc tốt cho người cao tuổi. Thứ trưởng đặc biệt nhấn mạnh, trọng tâm thời gian tới phải giữ được quy mô dân số ổn định, ngăn ngừa, giảm thiểu tình trạng tảo hôn, hôn nhân cận huyết thống, triển khai các mô hình thực hiện tốt trong việc nâng cao chất lượng dân số.

Thay mặt Tổng cục DS-KHHGĐ, ông Nguyễn Văn Tân đã tiếp thu các ý kiến chỉ đạo của Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Viết Tiến. Theo đó, ngành Dân số sẽ đánh giá, phân tích các khuyết điểm cần khắc phục; đoàn kết, sáng tạo hướng vào các nhiệm vụ, giải pháp cho năm 2016, làm đà thắng lợi cho cả giai đoạn 2016 – 2020.

Hà Anh/Báo Gia đình & Xã hội