TP Vinh (Nghệ An): Những biện pháp khắc phục tình trạng mất cân bằng giới tính

Trong nhiều năm trở lại đây, tại các Bệnh viện trên địa bàn thành phố Vinh (Nghệ An), số bé trai sinh ra thường cao hơn số bé gái. Do quan niệm “trọng nam, khinh nữ” đã ăn sâu vào trong tiềm thức của mỗi người dân nên không chỉ các cặp vợ chồng đã có 1 hoặc 2 con gái muốn sinh thêm con trai mà ngay cả các cặp vợ chồng mới cưới cũng mong muốn sinh con trai đầu lòng.

Mặc dù biết là đang vi phạm quy định của nhà nước về dịch vụ y tế, nhưng các cơ sở siêu âm tư nhân vẫn bất chấp lén lút cung cấp hình ảnh giới tính thai nhi. Đây cũng chính là một trong những nguyên nhân gây ra tình trạng mất cân bằng giới tính trong phát triển dân số ở thành Vinh. 

Trước năm 2010, tỷ lệ giới tính ở thành phố Vinh có 115 bé nam /100 nữ, thì đến nay đã là 126 bé nam/100 bé nữ. Trong đó, có một số phường, xã có mức chênh lệch cao như: Lê Mao, Trường Thi, Nghi Kim, Hưng Bình, Hà Huy Tập, Hưng Lộc, Bến Thủy, Lê Lợi, Hưng Hòa.

Chương trình truyền thông giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh ở Hưng Nguyên. Ảnh: Báo Nghệ An.

Tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh khiến tình trạng bất bình đẳng giới ngày càng càng sâu sắc: nhiều phụ nữ phải kết hôn sớm hơn, tỷ lệ ly hôn và tái hôn tăng cao, gia tăng tình trạng bạo hành giới, mua dâm, mua bán phụ nữ... gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến phụ nữ và trẻ em gái về sức khoẻ thể chất và tinh thần, vị thế trong gia đình và xã hội.

Theo báo cáo về công tác phòng chống bạo lực gia đình của tỉnh, trong số gần 5.000 vụ bạo lực gia đình xảy ra trong 5 năm vừa qua, thì số nạn nhân là nữ chiếm đến trên 80%, trong đó rất nhiều trường hợp xảy ra mâu thuẫn vì chị em không sinh được con trai. Đặc biệt, ở Nghệ An trong những năm gần đây đang nhức nhối tình trạng buôn bán phụ nữ sang Trung Quốc – một nước mà tình trạng mất cân bằng giới tính đang trở nên trầm trọng.

Về lâu dài, mất cân bằng giới tính sẽ dẫn tới những khó khăn về cơ cấu lao động, cơ cấu việc làm, ảnh hưởng đến các lĩnh vực khác của xã hội. Đồng thời sẽ khiến cho cân đối giữa nam và nữ trong các cơ quan, đoàn thể và các tổ chức càng thêm khó khăn. 

Ví như, mục tiêu của tỉnh là phấn đấu có 60% các sở, ban, ngành, cơ quan cấp tỉnh và Ủy ban nhân dân các cấp có cán bộ lãnh đạo chủ chốt là nữ nhưng nay ở cấp tỉnh chỉ mới đạt 9,7%, cấp huyện là 13,45%. Việc sắp xếp việc làm cũng sẽ khó khăn hơn bởi rất nhiều công việc đòi hỏi sự khéo léo tỉ mỉ của phụ nữ như y tá, hộ sinh, giáo viên… sau này sẽ khó tìm được lao động. Trong các trường học, mất cân bằng giới tính sẽ ảnh hưởng đến tâm lý của trẻ, là nguy cơ để phát sinh một số bệnh tâm lý mang tính xã hội như đồng tính nam, đồng tính nữ.

Mất cân bằng giới cũng sẽ khiến cho các gia đình phát triển thiếu sự bền vững, là nguy cơ dẫn đến mâu thuẫn, ly hôn và là nguyên nhân dẫn đến đói nghèo nếu như các gia đình vẫn cố gắng sinh nhiều con. 

Thực tế cho thấy, các hộ nghèo hiện nay, ngoài những gia đình neo đơn, tuổi cao, không có sức lao động thì chiếm đa số còn lại là những gia đình sinh đông con. 

Nguy cơ càng đẩy lên cao khi hiện tại nhiều địa phương các cuộc bình xét hộ nghèo đều có tiêu chí quan trọng là số con đang trong độ tuổi đi học. Với những quyền lợi mà hộ nghèo được hưởng như: được vay vốn ngân hàng, miễn giảm học phí, giảm chi phí khám chữa bệnh ở bệnh viện,... khiến cho nhiều người dân có quan niệm sai lầm “đua chen” phấn đấu đẻ thêm vì vừa được con, vừa được hộ nghèo(!)

Đứng trước những hệ lụy như vậy, để đạt mục tiêu đến năm 2030, tỉ số giới tính khi sinh dưới 109 bé trai/100 bé gái, các cấp, các ngành liên quan cần tập trung đẩy mạnh công tác tuyên truyền về chính sách dân số/kế hoạch hoá gia đình, luật bình đẳng giới; Tăng cường quản lý Nhà nước về các dịch vụ y tế liên quan.

Việc giải quyết tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển kinh tế - xã hội bền vững của thành phố. Do đó, nhiệm vụ này không phải của riêng ngành y tế tỉnh. Cho nên cần tiếp tục tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt của các cấp ủy Đảng trong việc thực hiện chính sách dân số và một số văn bản liên quan đến chỉ số giới tính.

Đưa nội dung về nghiêm cấm lựa chọn giới tính thai nhi vào nghị quyết của cấp ủy; lồng ghép tuyên truyền nội dung nghiêm cấm các hình thức lựa chọn giới tính thai nhi trong các buổi sinh hoạt của chi bộ, của các tổ chức đoàn thể. 

Đồng thời, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục chính sách, pháp luật về dân số, sức khỏe sinh sản, Luật Hôn nhân và gia đình, Luật Bình đẳng giới để giảm thiểu tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh với nội dung, hình thức tuyên truyền phù hợp với từng tổ dân phố, từng huyện và trong các trường học.

Bên cạnh đó, cần quản lý chặt chẽ các cơ sở dịch vụ y tế thực hiện siêu âm, phá thai chui và có chế tài xử lý nghiêm các cơ sở y tế vi phạm cung cấp thông tin giới tính thai nhi, phá thai vì mục đích lựa chọn giới tính; tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra các cơ sở y tế cung cấp dịch vụ chẩn đoán, lựa chọn giới tính thai nhi. Nghiêm cấm mọi hình thức lựa chọn giới tính thai nhi vào quy ước của địa phương; biểu dương, khen thưởng những tập thể, cá nhân có nhiều đóng góp cho công tác vận động giảm tình trạng lựa chọn giới tính thai nhi. 

Trong quá trình hoạt động, cần tăng cường nguồn lực hỗ trợ cho hệ thống cán bộ làm công tác dân số, kế hoạch hoá gia đình… 

Tuy nhiên, giải pháp mang tính bền vững nhất vẫn là nâng cao nhận thức của người dân trong thực hiện các nội dung liên quan đến bình đẳng giới.

Lily (th)