Trả lại khuôn mặt cho Lục Thị Hai: Một ca phẫu thuật kỳ lạ

>> Hãy giúp đỡ gia đình có 5 người mắc bệnh lạ

Thể theo yêu cầu này, chúng tôi đã đến Bệnh biện K.

Sau ca mổ của Lục Thị Hai một tháng rưỡi, BS Nguyễn Quốc Bảo - Trưởng khoa Ngoại đầu cổ vẫn còn nhiều tâm tư, lo lắng về trường hợp phẫu thuật này. Khi quyết tâm mổ, có đồng nghiệp nói với ông: Hay thôi, ôm việc vào rồi lại phiền phức.... Nhưng ca mổ vẫn được BS Bảo tiến hành như dự tính.

Cân não

“Một ngày mổ đến 11 hay 12 ca cũng không căng thẳng như ca này. Đêm trước khi mổ, tôi trằn trọc không thể ngủ được”- BS Bảo, người trực tiếp phẫu thuật ca này tâm sự. Cả đêm đó, BS Bảo cứ nằm xuống giường rồi lại ngồi dậy, bật máy tính, xem phim chụp CT 64 lát cắt/1mm, vừa được gửi đến từ bệnh viện 108. Tấm phim rõ đến từng chi tiết nhỏ. 64 hình là 64 cảnh quay chậm của một cảnh quay trong phim. Xem phim rồi, nhưng những lo lắng vẫn cứ lởn vởn trong đầu ông.

Phim X-Quang chụp khối u trên mặt bệnh nhân Lục Thị Hai

Trước đó, ca mổ bệnh nhân Lục Thị Linh, em của Hai với khối u nhỏ hơn nhiều lần cũng đã khiến vị bác sĩ nhiều kinh nghiệm ngạc nhiên. Tức là những dự tính trước đó khi chẩn đoán khối u của Linh hoàn toàn khác với thực tế: Khối u không chỉ có dịch mà còn có các tổ chức mủn nát, khi mổ máu chảy quá nhiều, khiến các bác sĩ phải bối rối. Vậy với khối u lớn 7kg của Hai thì phải làm sao? Nếu mổ thì bệnh nhân sẽ như thế nào.

Những tính toán, những giải pháp được dự trù tối đa. Có những bác sĩ giỏi về X-quang sau khi xem phim chụp đã khuyên chân thành không nên mổ, một vài bác sĩ nước ngoài cũng e ngại cho ca phẫu thuật này. Quả thực, khối u xâm lấn quá rộng. Rộng tới mức, khi cắt u thì toàn bộ phần cơ, thậm chí cả xương trên mặt bên trái sẽ bị bóc hết. Sau phẫu thuật, bệnh nhân sẽ chỉ còn trơ lại một vùng lõm. Chảy máu ồ ạt không thể cầm được trong ca phẫu thuật này chính là yếu tố nguy cơ nhất đối với tính mạng bệnh nhân - Lục Thị Hai có thể chết ngay trên bàn mổ!

Căng thẳng

Trước khi phẫu thuật, BS Bảo đã dự trù 2000ml máu và đặt mua ở một công ty chế phẩm y tế loại chất dạng bột để cầm máu (miết vào xương trong quá trình phẫu thuật để cầm máu). Bên cạnh đó sẵn sàng cả sáp cầm máu vẫn thường được sử dụng tại BV K để cầm máu cho bệnh nhân.

BS Bảo cho biết, mỗi ngày khoa thường phẫu thuật cho hơn 10 ca, nhưng riêng ngày hôm đó các ca mổ khác được hoãn lại vào hôm sau để dành trọn thời gian và trí lực cho cuộc phẫu thuật bệnh nhân Hai.

Ca mổ cho bệnh nhân Lục Thị Hai

“Sau khi chụp cắt lớp, dựng lại hình, tìm các mạch máu, tính toán và lên kế hoạch cũng như các bước mổ chi tiết cho từng tình huống. Khi mổ mới thấy, những dự trù tính toán trước đó của kíp mổ gần như trùng khớp với kế hoạch đã đặt ra. Suốt 5 giờ phẫu thuật, không có chi tiết bất ngờ nào xảy ra” – BS Bảo cười nói.

Ngày 23/7, đúng 8 giờ 25 phút, bệnh nhân Hai được đưa vào phòng phẫu thuật.

Để đảm bảo an toàn, trước khi lưỡi dao mổ động đến khối u, các bác sĩ sẽ phải thắt động mạch. Tuy nhiên, lo ngại nhất là có quá nhiều mạch máu tân tạo nuôi khối u, cộng với khối u xâm lấn, đã tạo ra những hang hốc, các khe xương, làm cho việc cầm máu gặp nhiều khó khăn. Kíp mổ thắt xong động mạch cảnh ngoài bên trái và bên phải, bắt đầu đặt đường truyền tĩnh mạch trung tâm, truyền máu, dịch cho việc gây mê hồi sức, rồi tiến hành rạch trực tiếp trên khối u và khoét mùn nát trong khối u của bệnh nhân, đồng thời cắt bỏ xương mặt, hàm đã bị biến dạng, phá nát.

Khi mở phanh ra, các bác sĩ nhận thấy khối u đã làm thoái hóa phần xương. Trong khối u toàn là dịch, chứ không phải là máu như tiên lượng ban đầu. Các bác sĩ cho rằng, đây là may mắn vì nếu là máu thì rất nguy hiểm.

Sau 5 giờ phẫu thuật, khối u được bóc tách hoàn toàn. Kíp mổ bắt đầu khai lại da che phủ và cố gắng bảo tồn được mắt trái (đã bị khối u làm tổn thương) và mũi của bệnh nhân. Vì khối u bị lấy quá rộng và sâu nên khi bóc bỏ khối u, các bác sĩ đã khéo léo lấy lại một phần cơ đắp lại vào chỗ trống trên gương mặt bệnh nhân.

Ban đầu, dự tính thành công là 50%

BS Bảo nói thật lòng: “Có giây phút trước ca mổ, tôi đã nghĩ đến tình huống 50-50, tức là cơ hội sống và chết của bệnh nhân này là ngang nhau. Những khối u của bệnh nhân Hai đã quá lớn, đang chảy máu bên trong đe dọa bị vỡ bất cứ lúc nào. Toàn bộ khối u nóng bỏng lên tới 39o vì bị giãn toàn bộ mạch. Không còn đường thoát, ca mổ vẫn được tiến hành như dự định ban đầu, cũng là một quyết định không còn đường lui, như “cưỡi lên lưng hổ” vậy”.

Dừng lại giây lát khi kể về kết quả thành công của ca mổ, BS Bảo trầm ngâm: “Nếu trong ca mổ này, chúng tôi tính toán được thêm 1 chi tiết nhỏ nữa thì sẽ là thành công mỹ mãn hơn. Chúng tôi không ngờ là các tổ chức của khối u khổng lồ này đã bị hoá nang (trong khối u hình thành các nang nước-PV) nhiều hơn suy tính (lúc đầu các bác sĩ suy nghĩ đó là khối u đặc-PV). Nếu tính được điều này thì các bác sĩ không cần thiết phải quá căng thẳng khi chuẩn bị cho quá trình cầm máu được cho là sẽ xảy ra khi phẫu thuật”.

Sự giải thoát kỳ diệu

Ngày tôi vào bệnh viện thăm Hai, em mừng lắm. Vừa nhìn thấy, Hai đã bảo: “Thảo nào em vừa hắt xì hơi, hoá ra là chị đến chơi”. Hai giờ không còn phải đội nón trong phòng nữa. Tuy nửa mặt trái bị băng trắng, cái đầu cạo trọc lốc cho ca phẫu thuật, nhưng Hai vẫn vui ra mặt. Hai rơm rớm nước mắt nói: “Em giờ chỉ muốn được đi chơi, được ra đường thôi. Các bác sĩ ở đây tốt với em quá, em như được sống lại rồi”. “Giờ Hai muốn gì?” - tôi hỏi. “Em chỉ muốn các em của em cũng được phẫu thuật như em. Chúng em sẽ khỏi bệnh và tiếp tục đi học. Về phần mình, em chẳng cần tạo hình cũng được, chỉ cần về nhà đi chơi mà không cần che nón, trốn mọi người là được rồi”.

                            Vân Khánh