Trái ngọt cho những người “vác tù và hàng tổng”

Cán bộ dân số cơ sở tư vấn các biện pháp tránh thai an toàn cho ngư dân vùng biển Quảng Ninh. ảnh: Dương Ngọc

186/186 xã, phường, thị trấn có biên chế chuyên trách dân số

Cuối tháng 12, trong cái lạnh "cắt da, cắt thịt" của vùng biển Quảng Ninh, chúng tôi đến trung tâm xã Kim Sơn (huyện Ðông Triều). Hai bên đường, nhà cao tầng, mái bằng khang trang mọc lên san sát, đường bê tông kiên cố. Sự trù phú nơi đây khiến chúng tôi ngỡ ngàng, quên đi cái rét ngọt những ngày gần Tết.

Bà Nguyễn Thị Yêng, Giám đốc Trung tâm DS-KHHGÐ huyện Ðông Triều cho biết: Tất cả sự thay đổi này có sự đóng góp không nhỏ của việc thực hiện hiệu quả việc giảm sinh, duy trì mức sinh thấp hợp lý. Ðó là công lao của những người làm công tác Dân số cũng như sự đồng lòng của chính người dân. Nhờ đó, chất lượng dân số của 21 xã trong huyện đạt những kết quả đáng ghi nhận. Người dân đã ý thức được lợi ích của mô hình gia đình nhỏ có 2 con. Tỷ lệ các cặp vợ chồng sinh con thứ ba giảm đáng kể; tỷ lệ phát triển dân số tự nhiên giảm từ 11,6%o xuống còn 9%o. Bà Nguyễn Thị Yêng kể: "Tôi còn nhớ khi làm cán bộ tuyên truyền viên dân số, khi đến tư vấn cho gia đình chị Nguyễn Thu Hương mới ngoài 26 tuổi, chị đã sinh 4 đứa con gái, hoàn cảnh nheo nhóc, thuộc diện hộ nghèo. Cả gia đình 6 người sống trong căn nhà trống trước, hở sau, mỗi cái giường là tài sản giá trị nhất. Mỗi lần chúng tôi đến vận động, người vợ nước mắt lưng tròng, chị rất muốn thôi đẻ, nhưng chồng vẫn nhất quyết phải có con trai. Có lần, đứa con gái 6 tuổi ốm nặng, trong nhà chỉ còn 70.000 đồng, chị phải chạy đến nhà tôi vay tiền cho cháu đi viện. Sau khi cháu ở viện về, tôi đến thăm và tỉ tê khuyên nhủ. Hiểu ra tác hại của việc đẻ nhiều, người chồng chủ động lên trạm y tế xã triệt sản. Đến nay, gia đình chị Hương được vay vốn giảm nghèo, kinh tế gia đình ngày càng cải thiện”.

“Đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng”

Tương tự, ở các xã Kim Sơn, Phú Hải (huyện Hải Hà), Ðiền Xã (huyện Tiên Yên), Ðồng Tiến (huyện Cô Tô), nhiều xã khác ở tỉnh Quảng Ninh cũng đạt kết quả tốt trong công tác DS - KHHGÐ. Nhờ đó, những năm gần đây, tỷ lệ sinh con thứ ba của tỉnh đã giảm từ 8,75% (năm 2003) xuống còn 4,78% (năm 2014). Quy mô dân số năm 2014 của tỉnh là 1,225 triệu người. Từ những kết quả trên có thể thấy được sự kiên trì, nỗ lực của những người làm công tác Dân số, những người “đi từng ngõ, gõ từng nhà, rà từng đối tượng”, làm những việc mà người dân yêu mến gọi là “vác tù và hàng tổng” để thu được nhiều “quả ngọt” hôm nay.

Một điều đáng ghi nhận là đến nay, bộ máy làm công tác DS-KHHGÐ của tỉnh Quảng Ninh được kiện toàn đồng bộ từ cấp tỉnh đến cấp huyện, cấp xã. Các Trung tâm DS-KHHGĐ được đưa về trực thuộc UBND huyện, thành phố để phát huy được hiệu quả cao nhất trong công tác chỉ đạo, phối hợp thực hiện. Hiện nay, 186/186 xã, phường, thị trấn trên địa bàn tỉnh đã có biên chế chuyên trách công tác DS-KHHGÐ (cán bộ dân số trực thuộc Trung tâm DS-KHHGĐ, biệt phái về UBND xã làm chuyên trách dân số). Cả tỉnh có hơn 2.000 cộng tác viên DS-KHHGÐ tại 1.557 thôn, bản, khu phố được đào tạo bài bản về nghiệp vụ. Hoạt động truyền thông, vận động được triển khai đều khắp các nơi trong tỉnh.

Bà Nguyễn Thị Luyến - Chi cục trưởng Chi cục DS - KHHGÐ tỉnh Quảng Ninh chia sẻ: Từ tháng 8 năm nay, tỉnh áp dụng biện pháp mới nhằm nâng cao chất lượng dân số, giảm số người sinh con thứ ba. Theo đó, đối tượng trong độ tuổi sinh đẻ có hộ khẩu tại Quảng Ninh tự nguyện thực hiện các biện pháp đình sản nam hoặc nữ sẽ được tỉnh hỗ trợ 2 triệu đồng/người/một lần; hỗ trợ các xã, phường, thị trấn 2 năm liền không có người sinh con thứ ba trở lên từ 8 - 10 triệu đồng.

Phải làm bằng cái tâm, bằng sự nhiệt huyết

Mặc dù công tác DS - KHHGÐ của tỉnh Quảng Ninh đạt được những kết quả nhất định, tuy nhiên, theo bà Vũ Thị Thu Thủy - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh, công tác DS-KHHGÐ đang đối mặt không ít khó khăn, khi các chỉ số về dân số vẫn tiềm ẩn nguy cơ tăng trở lại; tỷ lệ sinh con thứ ba, tỷ lệ chênh lệch giới tính khi sinh vẫn cao hơn mặt bằng chung của cả nước.

Bên cạnh đó, cơ sở vật chất, phương tiện đi lại, mạng lưới cung cấp dịch vụ chăm sóc SKSS/ KHHGÐ ở cơ sở còn yếu và thiếu, chưa phù hợp đặc điểm môi trường, khí hậu biển. Phần lớn nam giới ở các xã ven biển lao động, sinh sống trên biển nhiều hơn trên đất liền, nên công tác truyền thông, vận động gặp nhiều khó khăn, phải dựa vào thời vụ. Ðịa bàn dân cư vùng biển rộng, khoảng cách giữa các hộ cách xa nhau, đường giao thông không thuận lợi đã gây khó khăn không nhỏ cho cán bộ tuyên truyền DS-KHHGÐ.

Thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế biển đến năm 2020, tỉnh Quảng Ninh đã xây dựng kế hoạch triển khai Ðề án 52 với mục tiêu "công dân biển phải có sức khỏe biển và trí tuệ biển". Ðây là đề án quan trọng, tạo bước chuyển trong việc duy trì mức sinh hợp lý trên quy mô toàn tỉnh, góp phần thúc đẩy kinh tế - xã hội của tỉnh tăng trưởng, phát triển bền vững.

Chia tay Quảng Ninh vào những ngày cuối năm, chúng tôi không khỏi băn khoăn khi mà kinh phí hỗ trợ cho mỗi tuyên truyền viên dân số chỉ vẻn vẹn 100.000 đồng/tháng. Nhưng có lẽ, như lời ông Vũ Xuân Diện - Giám đốc Sở Y tế, để làm tốt công tác Dân số cần phải làm bằng cái tâm, bằng sự nhiệt huyết... Thành quả của công tác DS-KHHGÐ tỉnh Quảng Ninh hôm nay, với tất cả sự vất vả, nhọc nhằn, sự nỗ lực, đóng góp không nhỏ của đội ngũ làm công tác Dân số sẽ là nền tảng vững chắc cho công tác DS-KHHGĐ của những năm tiếp theo; góp phần vào sự phát triển kinh tế - xã hội bền vững cho địa phương và đất nước.

Hà Mai