Trầm tư cà phê sách

Không gian sách xem lẫn không gian cà phê ở Book café PNC.

 

Thú vui khó bỏ

7h30 sáng ngày 14/5, chúng tôi theo chân ký giả Nguyên Quốc, một chuyên gia điểm sách của làng báo phía Nam, đến quán cà phê mà theo lời anh là khá đặc biệt.

Vòng vèo một hồi, chúng tôi đến khu chung cư Hồ Văn Huê ở P.9, Q. Phú Nhuận, TPHCM. Giữa Sài Gòn ồn ào, khu chung cư nằm cách xa đường lộ nên khá yên tĩnh, mát mẻ với nhiều cây xanh. Từ ngoài nhìn vào, quán cà phê này nom bình thường. Có 8 bàn vuông, loại cao dành cho 4 người, được xếp hàng dài ngoài hành lang của căn hộ tầng trệt cuối khu chung cư. Khi chúng tôi đến đã thấy nhiều bàn có khách. Điểm khác lạ, nhìn từ bên ngoài, là trên tay khách nào cũng có quyển sách. Bảng hiệu quán cũng khác lạ: Nhã Nam Thư Quán. Hóa ra đây là cà phê sách do một trong những tên tuổi lớn trong ngành xuất bản, công ty Nhã Nam đầu tư.

Giá cả tại đây cũng không khác mấy so với loại hình cà phê thông thường, 15.000đ-20.000đ cho 1 loại đồ uống. Bên trong quán, từ tầng trệt đến tầng lầu cơ man nào là sách. Sách được chia theo từng lĩnh vực để khách dễ tìm kiếm. Nếu muốn có sách nhanh mà bỏ qua thú vui lục lọi từng cuốn sách một, khách chỉ cần lên tiếng là nhân viên phục vụ hướng dẫn ngay.

 

Nhã Nam Thư Quán còn bố trí một phòng đọc sách khá rộng dành cho thiếu nhi. "Nếu anh không mua mà mượn sách về đọc có được không?"- chúng tôi hỏi. "Dạ được. Ở đây chúng em vừa bán sách mới vừa có đủ loại sách để các anh mượn về đọc mà không cần tốn tiền mua. Ngoài tiền thế chân theo giá trị từng cuốn sách, phí mượn sách rẻ lắm anh ạ, chỉ 5.000đ/tuần thôi"- cô nhân viên vui vẻ giải thích.

 

"Thư quán có khoảng 3.000 đầu sách để phục vụ khách cà phê đọc tại chỗ hoặc thuê. Ngoài ra, sách riêng của Nhã Nam để giới thiệu và bán cũng khoảng 900 đầu sách anh ạ"-Đặng Thanh Huyền-người phụ trách cà phê sách Nhã Nam cho biết thêm.

Nguyên Quốc nói với chúng tôi không chỉ riêng anh mà nhiều đồng nghiệp khác nữa rất thích đến cà phê sách và nó trở thành thú vui khó bỏ. Cà phê sách cũng đón rất nhiều khách nước ngoài, họ đến để nhâm nhi cà phê, đọc sách và tranh thủ học tiếng Việt. Ngay cạnh bàn chúng tôi ngồi, 2 thanh niên Nhật Bản đang khẽ khàng trao đổi sau khi tìm được vài đầu sách cần thiết.

 

"Tôi ở Bình Thạnh nhưng sáng nào cũng xuống đây làm ly cà phê, đọc vài chục trang sách để mở rộng tầm nhìn, mở rộng tâm hồn. Tôi thích đọc tại đây cho có không khí, không thích mượn về nhà, cho nên quyển sách vài trăm trang có khi tôi phải đọc gần cả tháng. Sáng sáng uống cà phê đọc sách ở đây thú lắm chú ạ"-ông Trần Văn Tôn, một khách cà phê sách thuộc diện "mối ruột" chia sẻ.

Không gian của những con chữ khiến chúng tôi cũng trầm tư ngồi đấy cả ngày, chẳng ai nói với nhau tiếng nào mà chỉ lo đọc sách. Cà phê sách mở cửa từ 7h sáng đến 7g tối. Khách đến cà phê nam phụ lão ấu đủ cả. Có điều quán nhỏ nhưng ít khi bị "ùn tắc" khách vì mỗi khách có quỹ thời gian rỗi khác nhau. Thanh thiếu nhi thì thứ Bảy, Chủ nhật. Sinh viên thì trưa và chiều. Người có việc thì cứ đến đây buổi sáng sớm. Ngoại lệ cũng có những tiền bối tuổi xế chiều đến đây nhâm nhi cà phê đọc sách cả ngày.

 

Nhã Nam Thư Quán nằm khuất trong chung cư yên tĩnh. Ảnh: T.G

Mượn sách về nhà ở   cà phê sách  Nhã Nam.

Liệu cà phê sách có trụ nổi với khó khăn để gia tăng nhu cầu đọc sách của công chúng?

"Cuộc chơi" của những "anh cả"

Bù lỗ cho cà phê sách là chuyện dễ nhận thấy. Đến nỗi chẳng có cá nhân nào dám mở cà phê sách để kinh doanh. Ngay cả những đơn vị lớn như Nhã Nam, Phương Nam với tiềm lực tài chính mạnh mẽ cũng không hề đặt mục tiêu kinh doanh cho cà phê sách. Dường như đường đi cho mô hình cà phê lành mạnh và tao nhã-cà phê sách-không hề dễ dàng chút nào. Liệu những biến động về kinh tế theo chiều hướng ít khả quan, hoặc internet lan tràn ngày ngày cuốn phăng nhu cầu đọc sách, có làm nản lòng những Nhã Nam, Phương Nam đã "đẻ" và "nuôi" cà phê sách? Hóa ra, để có thú vui uống cà phê đọc sách, thật dễ, chỉ cần ra cà phê sách. Nhưng để duy trì một "cà phê sách" để khách thực hiện thú vui ấy dễ dàng, lại là điều không hề đơn giản mà lắm công phu, tiền của và tâm huyết.

Người Sài Gòn hầu như uống cà phê cả ngày lẫn đêm. Song không phải ai thích uống cà phê cũng biết đến mô hình cà phê sách bởi trong cả trăm, cả ngàn quán cà phê muôn hình muôn vẻ ở Sài Gòn thì cà phê sách đếm trên đầu ngón tay.

Một lần nữa, chúng tôi lại nhờ ký giả Nguyên Quốc làm "hướng dẫn viên" tour cà phê kỳ lạ này. Sáng 15/5, chúng tôi đến tòa nhà khá cổ giữa trung tâm Sài Gòn ở 2A Lê Duẩn thuộc Q.1. Cả tòa nhà rộng 2 mặt tiền được dùng làm "Book Café PNC". Bên trong được thiết kế máy lạnh toàn bộ, xen giữa những kệ, quầy sách như thường thấy ở những cửa hàng sách thuộc công ty Phương Nam (PNC) là không gian "quán cà phê". Toàn bộ tòa nhà, không gian sách và không gian quán cà phê đan xen. Cũng như Nhã Nam Thư Quán, khách uống cà phê tại đây có thể đọc sách miễn phí, chỉ khác một điều tại đây chỉ bán sách mà không cho mượn về nhà.

Vị trí của "Book Café PNC" rất đắc địa, vừa giữa trung tâm lại kề cận trường Đại học KHXH&NV TPHCM và nhiều trường khác, vì thế lượng lớn khách cà phê sách này là sinh viên, giảng viên, nghiên cứu sinh và đặc biệt là sinh viên nước ngoài. Có lẽ được đầu tư khá lớn nên cà phê sách này có giá thức uống từ 35.000đ-40.000đ/loại, giá thức ăn từ 45.000đ-50.000đ/món. Dù giá cả khá cao, song cà phê sách này vẫn hiếm khi vắng khách.

Cà phê sách ở Sài Gòn chỉ mới xuất hiện gần đây. Nhã Nam Thư Quán chính thức mở cửa từ tháng 7/2011. Book Café PNC ở 2A Lê Duẩn cũng hoạt động từ cuối năm 2010. Hiện PNC đã mở rộng cà phê sách đến Q.5, Q.7. Q. Gò Vấp và vươn xa đến Cần Thơ, Nha Trang, Huế, Đà Lạt. Hiện ở Sài Gòn, mô hình cà phê sách chỉ gói gọn trong tầm với của những "anh cả" về ấn hành sách như Nhã Nam, PNC bởi đặc thù liên quan đến sách.

 

"Mang cà phê vào nhà sách để phong phú hóa mô hình nhà sách, biến thành cà phê sách thì được, chứ bảo mang sách vào quán cà phê để hình thành cà phê sách thì đành chịu, đào tiền đâu ra mà đầu tư sách cũ, sách mới, mà làm nổi cà phê sách"-Nguyễn Văn Danh, một chuyên gia đầu tư quán cà phê ở Q.7 nhận xét về mô hình cà phê sách. Thực tế cho thấy, từ khi xuất hiện đến nay, cà phê sách đã trở thành "cuộc chơi" riêng của những "anh cả" ấn hành sách.

Nghề chơi cũng lắm công phu

"Trong tương lai gần, Nhã Nam chưa thể nhân rộng mô hình cà phê sách như ý định ban đầu mở Nhã Nam Thư Quán vì điều kiện chưa thuận lợi lắm"-Đặng Thanh Huyền, phụ trách cà phê sách Nhã Nam chia sẻ. Huyền cho biết thêm, hiện cà phê sách có 5-6 nhân viên để duy trì hoạt động, tuy nhiên doanh thu từ cà phê sách vẫn chưa đủ để mô hình này có thể tự đứng mà vẫn cần sự đầu tư liên tục từ công ty.

"Mục tiêu lớn của cà phê sách vẫn là gia tăng nhu cầu đọc sách đang ngày càng mỏng dần vì hiện có quá nhiều phương tiện thay thế sách. Vì vậy, thật khó để cà phê sách có doanh thu tự nuôi mình như một hoạt động kinh doanh thông thường"-Huyền giải thích. Với Phương Nam và gần 10 cà phê sách thương hiệu "Book café PNC", không phải cà phê sách nào cũng "trụ" được.

 

Cửa hàng trưởng cà phê sách PNC ở 2A Lê Duẩn, bà Phạm Thị Tuyết Nga, cho biết, trong số những cà phê sách của PNC,  chỉ có tại 2A Lê Duẩn là tương đối ổn định về mặt doanh thu. "Những địa điểm khác vẫn chưa có doanh thu ổn định đâu anh ạ và cũng rất khó để có được như ở 2A Lê Duẩn vì vị trí thuận lợi. Mặt khác, PNC cũng muốn thông qua hệ thống cà phê sách để làm mới mô hình nhà sách của mình chứ chưa đặt mục tiêu doanh thu, đồng thời cũng mới đi vào hoạt động nên cũng phải bù lỗ"-bà Nga giải thích.