Triển khai Nghị quyết 21-NQ/TW về công tác dân số trong tình hình mới: Cần sự chung tay vào cuộc của cả hệ thống chính trị

Ông Nguyễn Doãn Tú phát biểu chỉ đạo tại buổi tập huấn. Ảnh: N.Mai

Nhiều tỉnh chưa sát sao với Nghị quyết Trung ương

Thời gian qua, công tác dân số nước ta đã đạt được những thành tựu đáng mừng. Việt Nam đã khống chế thành công tốc độ gia tăng dân số, đạt mức sinh thay thế 2,1 con/phụ nữ năm 2006 và duy trì suốt hơn 10 năm qua. Bên cạnh đó, tỷ lệ tử vong mẹ và trẻ sơ sinh giảm rõ rệt; trình độ dân trí, chất lượng nguồn nhân lực được cải thiện đáng kể. Nước ta đang trong giai đoạn cơ cấu “dân số vàng” cung cấp nguồn nhân lực dồi dào cho sự phát triển kinh tế, xã hội của đất nước.

Tuy nhiên, Việt Nam cũng đang gặp phải nhiều khó khăn thách thức như: Chênh lệch mức sinh giữa các địa phương; tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh (MCBGTKS) ngày càng lan rộng; tốc độ già hóa dân số cao; tuổi thọ bình quân của người dân tăng nhưng số năm sống khỏe mạnh thấp; tình trạng tảo hôn, kết hôn cận huyết thống còn nhiều ở một số dân tộc ít người; phân bố dân số, quản lý nhập cư, di dân còn nhiều bất cập…

Chính vì vậy, để giải quyết các khó khăn thách thức trên, Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã ban hành Nghị quyết 21-NQ/TW về công tác dân số trong tình hình mới. Theo đó, Nghị quyết chỉ rõ: “Tiếp tục chuyển trọng tâm chính sách dân số từ KHHGĐ sang Dân số và Phát triển. Công tác dân số phải chú trọng toàn diện các mặt quy mô, cơ cấu, phân bố, đặc biệt là chất lượng dân số và đặt trong mối quan hệ hữu cơ với các yếu tố kinh tế, xã hội, quốc phòng, an ninh và bảo đảm phát triển nhanh, bền vững”.

Ngay sau khi Nghị quyết 21-NQ/TW về công tác dân số trong tình hình mới được ban hành, Chính phủ đã ra Nghị quyết số 137/NQ-CP để thực hiện Nghị quyết 21 về công tác dân số trong tình hình mới. Trong đó, xác định dân số là yếu tố quan trọng hàng đầu, là nhiệm vụ chiến lược, vừa cấp thiết vừa lâu dài và là sự nghiệp của toàn Đảng, toàn dân. Tiếp tục chuyển trọng tâm chính sách dân số từ DS-KHHGĐ sang Dân số và Phát triển.

Tại buổi tập huấn phổ biến văn bản của Đảng, Chính phủ và kỹ năng tham mưu, tổng hợp thông tin về công tác dân số trong tình hình mới vừa được Tổng cục DS-KHHGĐ (Bộ Y tế) tổ chức tại Ninh Bình ngày 17/10, ông Nguyễn Doãn Tú, Tổng cục trưởng Tổng cục DS-KHHGĐ cho biết: Sau khi có Nghị quyết của Trung ương, nhiều tỉnh, thành phố đã tập trung xây dựng và ban hành chương trình hành động của địa phương mình. Tuy nhiên, qua theo dõi của Tổng cục DS-KHHGĐ, đến nay, vẫn còn 30 tỉnh/thành chưa ban hành chương trình hành động; 32 tỉnh chưa ban hành kế hoạch hành động của UBND tỉnh thực hiện Nghị quyết về công tác dân số trong tình hình mới. Đây là một trong những khó khăn trong việc thực hiện các mục tiêu của công tác dân số trong thời gian tới.

Giải quyết đồng bộ, toàn diện các “ngóc ngách” về dân số

Tại buổi tập huấn, các đại biểu đã được phổ biến một cách chi tiết, cụ thể các văn bản của Đảng, Chính phủ; cung cấp thông tin tổng quan về thực trạng công tác dân số, các khó khăn, thách thức tồn tại hiện nay và định hướng công tác dân số trong tình hình mới. Bên cạnh đó, cung cấp kiến thức, kỹ năng tham mưu, tổng hợp số liệu về dân số nhằm nâng cao chất lượng xây dựng các văn bản chỉ đạo, điều hành, hoạch định chính sách, xây dựng chiến lược về dân số nhằm thực hiện tốt các mục tiêu mà Nghị quyết 21 đã đề ra.

Theo ông Nguyễn Văn Tân, nguyên Phó Tổng cục trưởng Tổng cục DS-KHHGĐ, công tác dân số trong thời gian tới tập trung tăng cường các giải pháp đồng bộ, đảm bảo duy trì vững chắc mức sinh thay thế, tiếp tục thực hiện cuộc vận động “Mỗi cặp vợ chồng nên có 2 con” để quy mô dân số đạt 104 triệu người vào năm 2030. Việc tuyên truyền, vận động về công tác dân số phải được đổi mới toàn diện về nội dung và phương pháp. Sự thay đổi cần được thực hiện trước tiên trong đội ngũ cán bộ dân số các cấp, các ngành, đáp ứng yêu cầu chuyển hướng sang chính sách Dân số và Phát triển. Theo đó, việc nâng cao năng lực, kỹ năng của đội ngũ này là việc làm hết sức quan trọng. Trong công tác truyền thông, vẫn tiếp tục thực hiện cuộc vận động “Mỗi cặp vợ chồng nên có 2 con”, nhưng tuỳ theo địa bàn, đối tượng mà có sự thay đổi trong vận động. Cụ thể, vận động sinh ít con ở vùng, đối tượng có mức sinh cao; vận động sinh đủ 2 con ở những nơi mức sinh thấp và duy trì kết quả ở những nơi đã đạt mức sinh thay thế.

Để thực hiện được các mục tiêu trong Nghị quyết 21, cần tập trung vào các giải pháp cụ thể như: Tích cực tham mưu cho cấp ủy, chính quyền các cấp, các ngành quán triệt và triển khai tinh thần, nội dung của Nghị quyết 21 sâu rộng trong cán bộ, đảng viên và nhân dân trên địa bàn. Bên cạnh đó, đẩy mạnh hoàn thiện cơ chế, chính sách, pháp luật về dân số, nhanh chóng thể chế hóa nội dung của Nghị quyết 21; tích cực kiện toàn tổ chức bộ máy làm công tác dân số ở các cấp theo hướng tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả đủ sức thực hiện chức năng quản lý điều hành và đảm nhiệm vai trò điều phối hoạt động của các cơ quan liên quan trong lĩnh vực dân số. Đẩy mạnh các hoạt động đào tạo, tập huấn cán bộ các cấp theo định hướng Dân số và Phát triển, nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ từ Trung ương đến địa phương; phát huy tối đa sự chủ động của địa phương, đơn vị.

Mai Thùy