Vậy mà theo thông báo của Bộ Tài nguyên và Môi trường hiện mới chỉ có 12 tỉnh thành hoàn thành xử lý triệt để các “Vedan” ở mức 100%.
Phương thức và thủ đoạn “đầu độc môi trường” của các cơ sở gây ô nhiễm có thể nói là thiên hình vạn trạng. Cũng vì thế mà hình thức xử lý của các cơ quan chức năng cũng theo đó mà rất không giống nhau, nhưng tựu trung phân loại cũng quy ra được các dạng chế tài. Hoặc là xử lý hành chính, hoặc truy thu phí môi trường và tiền khắc phục hậu quả, hoặc đóng cửa nhà máy, rút giấy phép dự án. Xử lý triệt để? Có thể hiểu là sự việc đã được đẩy đến tận cùng với cách làm không khoan nhượng của cơ quan quản lý. Nếu là vậy thì vẫn có quá nhiều địa phương, nói là “triệt” nhưng vẫn... “để”.
Từ Vedan (Đồng Nai), Tung Kuang (Hải Dương) đến nhiều không kể hết các cơ sở sản xuất làm bẩn môi trường rải rác trong nước, “mẫu số chung” của những hành vi vi phạm là đều có tính toán, chủ đích và hệ thống. Theo các chuyên gia, có hai nguyên nhân. Thứ nhất, do mức xử phạt hiện nay không tương xứng với giá trị đầu tư cho hệ thống xử lý nên có hiện tượng nhà đầu tư tính toán để ăn vào giá xử lý môi trường. Thứ hai, nhiều địa phương tính toán thiệt hơn, vì dễ dãi trong thu hút đầu tư nhằm đạt tăng trưởng “nóng” kinh tế mà “đánh chuột sợ vỡ đồ quý”. Nếu không phải thế, thì sẽ thật khó hiểu, khi một địa phương như Hưng Yên, nơi đầy đủ các điều kiện từ chính quyền tỉnh đến cấp cơ sở, để đi đầu làm mạnh với chuyện ô nhiễm, thì lại dùng dằng với tỷ lệ xử lý chỉ đạt chưa đến 20%.
Nếu là vậy, thì thật tệ, bởi không chỉ không làm đến nơi đến chốn chỉ đạo từ Chính phủ, sự xao nhãng đó, vô tình thả lỏng cho tội phạm môi trường càn rỡ, loại tội phạm “giấu mặt” mà chỉ xét về làm hại sức khỏe người dân, còn ghê gớm hơn cả những sát nhân lộ diện.
Hiếu Sự