Triệu Tử Long và trận tập kích cư xá Boloma

Nghe câu chuyện từ một ông già trong quán nước gần vòng xoay Hàng Xanh, chúng tôi lấy làm lạ hỏi lại: "Biệt động Sài Gòn nào mà sửa xe ở đây vậy bác?". "Thì Triệu Tử Long chứ còn ai. Ổng để bảng "Triệu Tử Long sửa xe" mà".

 

Hành trình tìm biệt động Sài Gòn Triệu Tử Long

Triệu Tử Long của ngày hôm nay.

 

Biệt động Sài Gòn Triệu Tử Long từng tham gia các trận đánh ở khách sạn Metropol, Mậu Thân, nhà hàng Mỹ Cảnh (đợt 2), dinh Độc Lập và nhiều trận đánh khác. Trong suốt quá trình chiến đấu, Triệu Tử Long tâm niệm "Thà hy sinh chứ không để bị bắt, giữ khí tiết người lính cách mạng”.

Chiều 19/4, chúng tôi "ôm" mớ thắc mắc về một chiến sĩ biệt động, đi tìm "vị tướng biệt động Sài Gòn" Nguyễn Đức Hùng, người mà đồng đội gọi thân mật là Tư Chu. Ông Tư Chu sinh năm 1928, tham gia Cách mạng từ năm 1945. Trong chiến dịch Mậu Thân, ông là chỉ huy các lực lượng biệt động Sài Gòn - Gia Định, sau đó trở thành Phó tư lệnh - Tham mưu trưởng Quân khu kiêm Chỉ huy các lực lượng biệt động Sài Gòn-Gia Định. Đến thời điểm này, ông Tư Chu - Nguyễn Đức Hùng được coi là bộ "từ điển sống" về biệt động Sài Gòn - Chợ Lớn - Gia Định.

Trong căn nhà thoáng mát, yên tĩnh, vị "tướng biệt động" đang nằm trò chuyện với người thân. Nghe chúng tôi trình bày, người thân ông Tư Chu có vẻ e ngại vì buổi sáng ông vừa ho ra máu (ông bị ung thư vòm họng đã nhều năm), đang rất yếu và mọi người đang thuyết phục ông đến bệnh viện. Thế nhưng khi nghe chúng tôi đề cập đến cái tên Triệu Tử Long, ông liền nghiêng người nhìn tôi ra hiệu ngồi xuống, ông nói không được rõ chữ lắm: "Để nhớ lại rồi chỉ cho". Nói rồi, ông Tư Chu bảo người nhà đưa ông quyển sổ điện thoại, sau một hồi lật tới lật lui, ông à lên một tiếng: "Đây rồi, Triệu Tử Long".

 

Chúng tôi tranh thủ ghi lại số điện thoại trong khi người lính già nằm thở dốc. Trò chuyện thêm một lúc, ông Tư Chu mới nhớ được nơi ở của Triệu Tử Long, có điều ông nói rất khó nghe, cả người nhà của ông cũng không hiểu. Vị lão tướng ra hiệu bảo tôi đưa bút viết. Chúng tôi và người thân của ông Tư Chu dõi mắt theo nét chữ rung rung. Ông Tư Chu phải viết đến lần thứ hai và cố gắng gò nét chữ thật rõ chúng tôi mới nhận ra được, hóa ra câu ông nói "huyện ủ chiêu" chính là "huyện Củ Chi". Chúng tôi cùng cười xòa, ông "tướng biệt động" cũng cười móm mém. Trước khi chia tay, ông Tư Chu còn ráng gượng dậy lần nữa ký tặng chúng tôi quyển "Từ một dòng sông" do ông viết về biệt động Sài Gòn.

Sáng 20/4, từ điện thoại theo số mà ông Tư Chu cung cấp, một giọng nói mạnh mẽ, rõ ràng vang lên khiến chúng tôi mừng rỡ: "Phải rồi, tôi là Triệu Tử Long đây. Mấy chú muốn gặp tôi thì chịu khó về xã Thái Mỹ, huyện Củ Chi. Đến UBND xã hỏi thăm, người ta sẽ chỉ đường vô". Sáng 21/4, từ nội thành, chúng tôi theo quốc lộ 22 băng ngang thị trấn Củ Chi đến xã Thái Mỹ. Đúng như lời ông Long nói, đến đây chỉ cần hỏi Triệu Tử Long là người dân chỉ ngay vì hầu như ai cũng biết. Vòng vèo thêm một hồi theo lời chỉ dẫn, chúng tôi đến căn nhà có để một máy bơm hơi trước hiên, một người đàn ông ốm, đen, cười móm mém bước ra hỏi ngay: "Báo GĐ&XH hả? Vô nhà, vô nhà đi. Chú chờ tụi bây sáng giờ".

Bên tách trà ấm, rít từng hơi thuốc dài, ông Triệu Tử Long hồi tưởng chuyện xưa: "Tôi sinh năm 1940. Hồi vô biệt động vào năm 1965, tôi là người trẻ nhất. Lúc đó còn chưa thành lập đội, chỉ có tổ thôi. Đến năm 1967, tôi nắm đội trưởng đội 5, mãi đến năm 1973 mới chuyển qua lữ đoàn 316. Cái tên Triệu Tử Long cũng do anh em đồng đội đặt sau trận đánh Metropol, chứ tên thật của tôi là Nguyễn Lộc. Chết tên luôn rồi, giấy tờ gì cũng Triệu Tử Long hết trọi". Nghe nhắc tới chuyện đánh trận, chúng tôi hỏi luôn: "Chú đánh nhiều trận, nhưng trận nào "sướng" nhất?". Ông Long sáng mắt: "Thì cư xá Boloma - Hải quân Mỹ chứ còn gì. Trận đó tôi suýt chết".

Trận đánh oanh liệt

 

Triệu Tử Long (thứ 2 từ trái qua) và thiếu tướng Trần Hải Phụng - nguyên Tư lệnh quân khu Sài Gòn-Chợ Lớn-Gia Định (đứng giữa).

Triệu Tử Long nhấp một ngụm trà, rít thuốc, giọng ông sôi nổi hẳn: "Đầu tháng 10/1969, trong căn cứ Thanh An, Thanh Điền, Bến Cát (Bình Dương) tôi có gặp một lãnh đạo mà tôi nhớ tên là Vũ Chí Đạo. Ông vỗ vai tôi và nói: "Tôi vừa họp với Bộ Tư lệnh, Mỹ tuyên bố là Việt Công bất khả xâm nhập Sài Gòn. Lâu nay nghe tiếng chú nhưng bây giờ mới biết mặt. Chú nghiên cứu xem có chỗ nào ta đánh được để cho chúng biết". Nói xong, ổng còn cho tôi 2 tháng để đánh. Sau lần gặp đó, chỉ 6 ngày sau tôi đã báo cáo lên trên xin lệnh đánh sớm. Được đồng ý, tôi tổ chức đánh cư xá Boloma của Hải quân Mỹ trên đường Nguyễn Văn Thoại. Ngày 7/10/1969, tôi chỉ huy trận đánh này, cùng 5 anh em khác như Tô Bảo Thu, Thị, Thiện... và một giao liên.

Tôi cùng mấy anh em chế tạo đặt một khối thuốc nổ trong xe Renault. Một khối khác đặt dưới yên xe xích lô để đánh bồi vì cư xá Boloma có hàng thùng phuy chắn phía trước, phía trên đặt cây đại liên 12 ly 7, khó tiếp cận lắm. Mà đánh chỉ có một đường rút thôi, vô đường nào ra đường nấy nên phải đánh thiệt nhanh. Lúc họp chuẩn bị xuất trận, tôi có dặn dò anh em đây là trận quan trọng quyết phải làm bằng được, ai bỏ nhiệm vụ là bắn bỏ, mọi người thề quyết tâm đánh cho bằng được. Tôi phân công Tô Bảo Thu đi Honda 67 ném lựu đạn ngay ụ canh để đánh lạc hướng địch theo kiểu dương đông kích tây, còn Thị chạy xe Renault, Thiện chạy xe xích lô, nghe tiếng nổ là đâm thẳng vào trận địa chính.

Lúc đó khoảng 7h tối, chúng tôi tiếp cận cư xá Boloma chờ tiếng nổ của Tô Bảo Thu nhưng chờ hoài chẳng thấy. Tôi đang đi Honda 67 chạy cặp theo xe Renault thì nghe Thị báo là Tô Bảo Thu chạy luôn rồi, không ném được lựu đạn. Tôi nói nhanh: "Thị với Thiện cứ nghe nổ là xông tới nghen". Nói rồi, tôi lạng xe lên trước, rút 2 trái lựu đạn ném thẳng vào ụ canh. Sau 2 tiếng nổ, 12 ly 7 bắn ngợp trời nhưng xe Renault và xe xích lô đâm thẳng vào. Hai tiếng nổ khác to hơn nhiều bùng lên".

Gian nan thoát hiểm

"Sau trận đánh là mạnh ai nấy rút, điểm tập kết là một ngôi chùa ở quận 11 bây giờ vì vị sư trụ trì là anh ruột của cô giao liên. Tôi lần mò về được đến đó thì chỉ có Tô Bảo Thu. Đang chờ anh em về thì nghe tiếng gõ cửa, nhìn ra ngoài thấy toàn lính không. Tôi quay qua hỏi vị trụ trì có còn chỗ nào để anh em trốn không, ông trụ trì nói chui vào lòng tượng Phật nhưng tôi thấy không an toàn. Sư trụ trì cho biết còn con hẻm phía sau nhưng là hẻm cụt, không thoát được. Tôi nói với Thu đành phải thử bằng mọi giá".

Ông Long nhấp ngụm trà, kể tiếp: "Trong hẻm có đường mương khá lớn, ở trên là nhà cầu của dân. Tôi và Tô Bảo Thu nghiến răng luồn xuống trầm mình dưới đường mương để bảo toàn tính mạng. Dưới đường mương đầy phân và đủ thứ giấy rác kinh tởm nhưng chúng tôi lấy mấy thứ giấy đó để đắp lên mặt ngụy trang. Nằm dưới đó, chúng tôi nghe tụi lính đánh ông sư trụ trì bung bung, nhưng có đánh, ổng cũng chỉ niệm Phật và bảo không biết gì. Thỉnh thoảng có người lại đi nhà cầu, thiệt không biết phải diễn tả cảm giác lúc đó thế nào, chỉ biết nghiến răng mà chịu. Đến 3 giờ sáng, khi tình hình yên ắng, chúng tôi mới theo đường cống chui ra, về căn cứ". 

 

 (còn nữa)

Đỗ Bá - Thanh Giang