Trung tâm DS-KHHGĐ trực thuộc UBND huyện: Khẳng định hiệu quả qua thực tiễn hoạt động

Những căn cứ pháp lý

Luật Tổ chức Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân số 11/2003/QH11 ngày 10/12/2008 của Quốc hội, quy định rõ trong Điều 95: UBND tỉnh có thẩm quyền “Quyết định thành lập các đơn vị sự nghiệp, dịch vụ công trên cơ sở quy hoạch và hướng dẫn của cơ quan nhà nước có thẩm quyền...”. Do đó, theo ông Lương Thế Khanh, Vụ trưởng Vụ Tổ chức cán bộ (Tổng cục DS-KHHGĐ), Bộ Y tế và Bộ Nội vụ ban hành Thông tư liên tịch hướng dẫn các tỉnh/thành phố thành lập là không trái với các quy định của pháp luật.

Ngay tại Điều 102 trong Luật này cũng quy định, UBND huyện có thẩm quyền “Thực hiện kế hoạch phát triển sự nghiệp y tế; quản lý các Trung tâm y tế, trạm y tế; chỉ đạo và kiểm tra việc bảo vệ sức khoẻ nhân dân; phòng, chống dịch bệnh; bảo vệ và chăm sóc người già, người tàn tật, trẻ mồ côi không nơi nương tựa; bảo vệ, chăm sóc bà mẹ, trẻ em; thực hiện chính sách dân số và kế hoạch hoá gia đình”.

Hướng dẫn đăng ký khám, tư vấn SKSS/KHHGĐ tại tuyến xã

Tiếp sau đó, trong Nghị quyết 47-NQ/TW ngày 22/03/2005 của Ban Chấp hành Trung ương về “Tiếp tục đẩy mạnh thực hiện chính sách DS-KHHGĐ” đã nêu: “Củng cố, kiện toàn tổ chức bộ máy và cán bộ làm công tác DS-KHHGĐ từ Trung ương đến cơ sở. Tiếp tục áp dụng cơ chế phân cấp và phối hợp liên ngành đã khẳng định được hiệu quả cao trong thời gian qua”.

Ngoài ra, tại Kết luận 44-KL/TW ngày 1/4/2009 của Bộ Chính trị về kết quả 3 năm thực hiện Nghị quyết số 47-NQ/TW về “Tiếp tục đẩy mạnh thực hiện chính sách DS-KHHGĐ” đã nêu: “Cấp uỷ Đảng và cơ quan các cấp sớm ổn định và kiện toàn cơ quan chuyên trách làm công tác DS-KHHGĐ; nâng cao năng lực hoạt động, vai trò phối hợp liên ngành”.

Năm 2011, tại Báo cáo số 471/BC-BYT ngày 10/6/2011 của Bộ Y tế trình Thủ tướng Chính phủ sau 4 năm thực hiện việc chuyển chức năng, nhiệm vụ quản lý nhà nước về dân số và tổ chức, biên chế cán bộ, công chức, viên chức làm công tác dân số thuộc Uỷ ban Dân số, Gia đình và Trẻ em sang Bộ Y tế; có kiến nghị Thủ tướng cho phép xây dựng mô hình tổ chức làm công tác DS-KHHGĐ theo hướng: “…Cấp huyện: chuyển Trung tâm DS-KHHGĐ tuyến huyện là đơn vị sự nghiệp hiện đang trực thuộc Chi cục DS-KHHGĐ sang trực thuộc UBND huyện; Cấp xã: chuyển cán bộ DS-KHHGĐ xã hiện đang là viên chức của Trạm Y tế xã theo Thông tư 05/2008/TT-BYT sang là viên chức của Trung tâm DS- KHHGĐ tại UBND xã”.

Mới đây nhất, ngày 30/6/2014, trong Thông báo kết luật số 671/TB-BYT của Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Kim Tiến tại cuộc họp về công tác DS-KHHGĐ đã nêu rõ: “Giao Vụ Tổ chức cán bộ phối hợp với Tổng cục và các đơn vị, cơ quan có liên quan xây dựng văn bản quy phạm pháp luật hướng dẫn một mô hình tổ chức bộ máy thống nhất toàn quốc, cụ thể như sau: … Cấp huyện: Trung tâm DS-KHHGĐ trực thuộc UBND huyện chịu sự hướng dẫn chuyên môn nghiệp vụ của Chi cục DS-KHHGĐ; Cấp xã: Cán bộ DS-KHHGĐ xã là viên chức của Trung tâm DS- KHHGĐ làm việc tại UBND xã”.

Đó là những căn cứ pháp lý và những văn bản chỉ đạo của các cấp, các ngành liên quan đến vấn đề tổ chức bộ máy DS-KHHGĐ cấp huyện và xã trong thời gian qua.

Phổ biến các kiến thức về biện pháp tránh thai cho chị em trong độ tuổi sinh đẻ là nhiệm vụ không thể thiếu của mỗi cán bộ dân số cơ sở

Thuận lợi gì?

Trước hết, khi Trung tâm DS-KHHGĐ trực thuộc UBND cùng cấp, có thể thấy, về mặt quản lý, Trung tâm DS-KHHGĐ là cấp dưới trực tiếp của UBND nên UBND chỉ đạo, điều hành các hoạt động của Trung tâm mạnh mẽ và quyết liệt hơn trong việc thực hiện các chỉ tiêu về công tác DS-KHHGĐ do tỉnh giao, phù hợp với sự phát triển KT-XH của địa phương; khắc phục được tình trạng chưa quan tâm đúng mức trong thời gian qua vì coi Trung tâm DS-KHHGĐ huyện là cơ quan của tỉnh (đóng trên địa bàn huyện).

Hơn nữa, là tổ chức thuộc UBND huyện nên Trung tâm DS-KHHGĐ huyện cũng dễ “tranh thủ” được sự lãnh đạo của Đảng và Chính quyền huyện trong việc chỉ đạo công tác DS-KHHGĐ đối với UBND phường/xã.

Bên cạnh đó, về phối hợp hoạt động, Trung tâm DS-KHHGĐ thường xuyên cùng sinh hoạt, hội họp với các phòng, ban trong huyện nên sẽ có mối liên hệ gắn kết trực tiếp và mật thiết hơn với Lãnh đạo UBND, lãnh đạo các ban, ngành, tổ chức đoàn thể trên địa bàn huyện.

Chính vì lẽ đó, sẽ dễ dàng, thuận lợi hơn trong việc thực hiện vai trò tham mưu cho cấp ủy, Chính quyền địa phương. Hoạt động phối hợp liên ngành trong công tác DS-KHHGĐ có nhiều thuận lợi hơn. Các hoạt động của chương trình DS-KHHGĐ có cơ hội được lồng ghép trong các giải pháp phát triển KT-XH của địa phương.

Ngoài ra, về quản lý viên chức, viên chức của Trung tâm DS-KHHGĐ chịu sự lãnh đạo, quản lý trực tiếp và toàn diện của Cấp ủy, Chính quyền và các Đoàn thể của huyện; là người của địa phương (không phải là người của tỉnh đến thực hiện các chỉ tiêu của huyện) phục vụ cho các hoạt động của địa phương. Do đó, huyện sẽ tuyển dụng, quản lý, sử dụng cán bộ sát thực, thực hiện giám sát, kiểm tra, đánh giá thường xuyên hơn.

Khi tổ chức và cán bộ viên chức của Trung tâm DS-KHHGĐ thuộc UBND huyện, huyện có trách nhiệm phải đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị và tài chính để vận hành bộ máy, triển khai các hoạt động của Trung tâm, nhất là trong bối cảnh nguồn lực của ngành Y tế, Chương trình mục tiêu Quốc gia về DS-KHHGĐ hết sức khó khăn. Là đơn vị dự toán trực thuộc UBND huyện nên huyện đầu tư ngân sách cho hoạt động của Trung tâm. Thực tế thời gian qua cho thấy do Trung tâm DS-KHHGĐ thuộc Chi cục DS-KHHGĐ tỉnh, nhiều huyện có điều kiện muốn đầu tư cho hoạt động, cơ sở vật chất cho Trung tâm DS-KHHGĐ huyện nhưng không thực hiện được vì không phù hợp với luật ngân sách hiện hành.

Đối với phương án cán bộ DS-KHHGĐ là viên chức của Trung tâm DS-KHHGĐ làm việc tại xã, ông Lương Thế Khanh khẳng định: “Viên chức DS-KHHGĐ của Trung tâm làm việc tại xã vẫn phù hợp với luật Viên chức và các văn bản quy phạm pháp luật hướng dẫn”.

Một điểm thuận lợi nhìn thấy rõ đó là: Trung tâm DS-KHHGĐ và UBND cấp xã đều dưới sự lãnh đạo trực tiếp của UBND huyện, do đó UBND huyện chỉ đạo Trung tâm và UBND xã phối hợp quản lý, điều hành viên chức DS-KHHGĐ làm việc tại xã rất thuận lợi và hiệu quả.

Viên chức DS-KHHGĐ làm việc tại xã được sự lãnh đạo, quản lý, điều hành trực tiếp của Đảng ủy, HĐND, UBND xã sẽ sâu sát và thiết thực hơn; viên chức DS-KHHGĐ xã có điều kiện tham mưu tốt, nhanh, không qua trung gian, huy động được các cấp, các ngành trong xã phối hợp đồng bộ; được cả hệ thống chính trị ở xã phối hợp thường xuyên, liên tục, kịp thời.

Ngoài ra, thực hiện mô hình cán bộ DS-KHHGĐ là viên chức của Trung tâm DS-KHHGĐ, làm việc tại xã sẽ có sự đầu tư hỗ trợ kinh phí của UBND xã trong các hoạt động, vì đó cũng là trách nhiệm của chính quyền địa phương. Viên chức có điều kiện toàn tâm, toàn lực dành cho công tác DS-KHHGĐ, có điều kiện đi xuống thôn bản nắm tình hình, vận động người dân thực hiện chính sách DS-KHHGĐ.

“Nói tóm lại, việc áp dụng mô hình tổ chức này, không làm tăng biên chế không làm tăng kinh phí vận hành bộ máy nhưng sẽ tăng cường được sự quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy và chính quyền địa phương đối với công tác DS-KHHGĐ và do đó chắc chắn sẽ đem lại kết quả cao hơn” – ông Lương Thế Khanh khẳng định.

Vậy khi thực hiện các phương án tổ chức này, mối quan hệ của Trung tâm DS-KHHGĐ huyện với các cơ quan, của viên chức DS-KHHGĐ với các ngành liên quan sẽ ra sao?

Trước hết, mối quan hệ giữa Trung tâm DS-KHHGĐ với Chi cục DS-KHHGĐ, Trung tâm DS-KHHGĐ chịu sự chỉ đạo, hướng dẫn về chuyên môn, nghiệp vụ, kiểm tra giám sát của Chi cục DS-KHHGĐ; chỉ đạo trong việc tổ chức tập huấn, bồi dưỡng kiến thức về chuyên môn, nghiệp vụ đối với viên chức DS-KHHGĐ xã và cộng tác viên DS-KHHGĐ thôn bản.

Với Trung tâm Y tế huyện: Trung tâm DS-KHHGĐ có chức năng tham mưu giúp UBND huyện xây dựng, tổ chức thực hiện và điều phối các lực lượng trên địa bàn tham gia thực hiện kế hoạch, chương trình về DS-KHHGĐ của địa phương, tập chung vào các hoạt động quản lý truyền thông, không thực hiện các cung cấp dịch vụ kỹ thuật KHHGĐ lâm sàng (tiêm, cấy, đặt vòng, triệt sản). Trung tâm Y tế huyện là cơ quan cung cấp các dịch vụ này. Để thực hiện cung cấp dịch vụ DS-KHHGĐ cho người dân, Trung tâm DS-KHHGĐ huyện phối hợp với Trung tâm Y tế huyện (bao gồm cả các trạm Y tế xã thuộc phạm vi quản lý của Trung tâm Y tế huyện) theo một kế hoạch được hai cơ quan thống nhất dưới sự chỉ đạo chung của lãnh đạo huyện.

Trung tâm DS-KHHGĐ chịu sự quản lý toàn diện về tổ chức, bộ máy, tuyển dụng, quản lý, sử dụng viên chức và điều hành hoạt động của UBND cấp huyện. Trung tâm DS-KHHGĐ huyện có mối quan hệ phối hợp và hỗ trợ về kỹ thuật theo lĩnh vực để thực hiện nhiệm vụ được giao. Trung tâm DS-KHHGĐ giúp UBND huyện hướng dẫn UBND cấp xã trong việc triển khai thực hiện các hoạt động về DS-KHHGĐ cho nhân dân trên địa bàn. Phối hợp với UBND xã quản lý viên chức Dân số xã và đội ngũ cộng tác viên DS-KHHGĐ thôn bản; chuẩn y danh sách cộng tác viên thôn bản và thực hiện chế độ chính sách đối với đội ngũ cán bộ này theo quy định hiện hành.

Đối với viên chức DS-KHHGĐ xã, trong mối quan hệ với Trung tâm DS-KHHGĐ, thì cán bộ DS-KHHGĐ là viên chức của Trung tâm DS-KHHGĐ làm việc tại UBND xã, chịu sự quản lý, chỉ đạo, hướng dẫn về chuyên môn nghiệp vụ của Trung tâm DS-KHHGĐ; ký hợp đồng làm việc với viên chức DS-KHHGĐ xã (theo phân cấp); hiệp y với UBND xã bố trí, phân công nhiệm vụ, kiểm tra và đánh giá viên chức, đào tạo, bồi dưỡng, chế độ tiền lương và các chế độ, cá nhân đãi ngộ đối với viên chức, thực hiện việc khen thưởng, kỷ luật, giải quyết thôi việc và nghỉ hưu.

UBND cấp xã phân công, bố trí, đánh giá, kiểm tra việc thực hiện nhiệm vụ đối với viên chức DS-KHHGĐ, bố trí nơi làm việc để viên chức DS-KHHGĐ hoàn thành các nhiệm vụ được giao. Viên chức DS-KHHGĐ làm việc tại xã có trách nhiệm giúp cho Chủ tịch UBND xã xây dựng kế hoạch và tổ chức thực hiện chương trình mục tiêu DS-KHHGĐ trên địa bàn xã, chịu sự chỉ đạo trực tiếp của Chủ tịch UBND xã.

Viên chức DS-KHHGĐ xã có mối quan hệ phối hợp với các ban, ngành, đoàn thể tại xã để thực hiện nhiệm vụ được giao.

Với Cộng tác viên DS-KHHGĐ, viên chức DS-KHHGĐ hướng dẫn, kiểm tra và giám sát chuyên môn các hoạt động về DS-KHHGĐ của cộng tác viên DS-KHHGĐ thôn bản; Hướng dẫn trên cơ sở chương trình công tác tuần, tháng của cộng tác viên để “cầm tay chỉ việc”, thường xuyên kiểm tra việc ghi chép sổ hộ gia đình.

P.V