Truyền thông là mũi nhọn để hoàn thành những chỉ tiêu trong thời kỳ mới nhằm nâng cao chất lượng dân số

Nhiều mô hình hiệu quả

Truyền thông luôn đóng vai trò quan trọng trong công tác dân số thời kỳ mới – thời kỳ Dân số và Phát triển. Chính vì vậy, ngành dân số đã có nhiều cách làm, mô hình cũng như nâng cao chất lượng truyền thông để tạo ra những thay đổi hành vi bền vững về dân số, sức khỏe sinh sản, kế hoạch hóa gia đình… trong mọi thành phần.

Làm được điều này, nhiều cộng tác viên, viên chức dân số đã đến tận những nơi khó khăn nhất để nói chuyện, tư vấn, đối thoại về công tác dân số với người dân. Đặc biệt, trực tiếp gặp, vận động những cặp vợ chồng trong độ tuổi sinh đẻ. Tổ chức những cuộc nói chuyện với các em học sinh ngay tại trường học về sức khỏe sinh sản; giới tính; cách phòng tránh bị xâm hại…

Không những thế, những mô hình mới như: "Nhóm gia đình trẻ" Trao yêu thương, chia sẻ trách nhiệm"; mô hình "xây dựng gia đình hạnh phúc", "Chăm sóc Sức khỏe sinh sản vị thành niên/thanh niên" với thông điệp "Gắn kết yêu thương trọn niềm hạnh phúc" vì thế hệ trẻ tương lai đã làm người dân hiểu rõ hơn các chính sách dân số, SKSS… Từ đó, cuộc sống của người dân ngày càng nâng cao.

Điển hình như huyện Thanh Chương - một trong những huyện có nhiều cách làm mới trong công tác truyền thông về dân số. Dù địa bàn rộng lại có nhiều đồng bào dân tộc thiểu số nên việc tuyên truyền về công tác dân số ở đây luôn phải linh hoạt, đổi mới. Đặc biệt là có nhiều mô hình câu lạc bộ để người dân có không gian sinh hoạt. Từ đó, người dân dần ý thức và thực hiện rất tốt công tác về dân số.

Huyện có các mô hình hiệu quả nhằm giảm mức sinh cũng như nâng cao chất lượng dân số trên địa bàn như: Mô hình "Truyền thông sông nước" cho đồng bào dân vạn đò; mô hình CLB "Giáo dục kỹ năng sông vá sức khoẻ sinh sản VTN" tại các trường THPT, THCS; Câu lạc bộ "Nam nông dân với chăm sóc SKSS/KHHGĐ" ở 40 xã, thị trấn; mô hình truyền thông mới CLB "Gia đình với chăm sóc SKSS", CLB "Gia đình hạnh phúc"; CLB "Không sinh con thứ 3 trở lên" , CLB " Cựu chiến binh với chăm sóc SKSS".

Ngoài ra, phòng dân số của huyện cũng phối hợp với Hội Người cao tuổi chỉ đạo các hoạt động truyền thông, duy trì sinh hoạt mô hình Câu lạc bộ "Người cao tuổi giúp người cao tuổi"; CLB "Hội cựu chiến binh với chăm sóc SKSS" tại bản Hiển, xã Ngọc Lâm...

Các cuộc thi, hội thi giao lưu tìm hiểu về dân số diễn ra sôi nổi từ tỉnh, huyện đến cơ sở; các cuộc gặp mặt biểu dương, tuyên dương về thực hiện tốt chính sách dân số được tổ chức quy mô và hiệu quả. Các nội dung về dân số được đưa vào nội quy, quy chế của cơ quan đơn vị, hương ước, quy ước của khối, xóm, thôn, bản,... tạo được nhiều chuyển biến tích cực trong công tác tuyên truyền về dân số.

Đặc biệt là trong quá trình triển khai thực hiện nhiệm vụ chính trị, ngành dân số và Hội LHPN các cấp đẩy mạnh chương trình phối hợp thực hiện phong trào thi đua "phụ nữ tích cực học tập, lao động sáng tạo, xây dựng gia đình hạnh phúc"; vận động chị em thi đua thực hiện tốt chính sách DS/KHHGĐ, tham gia xoá đói, giảm nghèo, phát triển kinh tế, xây dựng gia đình "no ấm, bình đẳng, tiến bộ, hạnh phúc", thông qua đó nhằm nâng cao vai trò, vị thế của tổ chức Hội và phụ nữ Nghệ An trong thời kỳ đổi mới.

Nâng cao nhận thức của nhân dân trong thực hiện chính sách dân số

Ông Nguyễn Bá Tân – Chi cục trưởng Chi cục DS-KHHGĐ Nghệ An nhấn mạnh, các loại hình truyền thông dân số cũng luôn phải đa dạng, đổi mới bằng các hình thức như: Truyền thông trực tiếp; truyền thông gián tiếp và truyền thông qua mạng lưới điện tử. Ngoài ra, cần duy trì và có nhiều đổi mới các hình thức truyền thông mang tính văn hóa, văn nghệ, các loại hình sân khấu để làm thay đổi các tập tục lạc hậu như kết hôn sớm, kết hôn cận huyết thống từ đó thay đổi hành vi, góp phần nâng cao chất lượng giống nòi.

Hiện ngành dân số Nghệ An tiếp tục thực hiện cuộc vận động "Mỗi cặp vợ chồng nên có 2 con". Tập trung vận động sinh ít con hơn ở vùng có mức sinh cao, duy trì kết quả ở những nơi đã đạt mức sinh thay thế, sinh đủ 2 con ở những nơi có mức sinh thấp. Có những định hướng mới để giảm tình trạng tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống ở những vùng có đông người dân tộc thiểu số.

Bên cạnh đó, nâng cao nhận thức, thực hành về bình đẳng giới; đẩy mạnh truyền thông giáo dục chuyển đổi hành vi nhằm giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh. Tạo chuyển biến rõ nét ở những vùng có tỷ số giới tính khi sinh cao; đổi mới toàn diện, nội dung, chương trình, phương pháp giáo dục dân số, sức khỏe sinh sản trong và ngoài nhà trường. Hình thành kiến thức và kỹ năng về dân số, sức khỏe sinh sản đúng đắn, có hệ thống ở thế hệ trẻ. Ngoài ra, đẩy mạnh công tác truyền thông vận động, tạo phong trào mọi người dân thường xuyên luyện tập thể dục thể thao, có lối sống lành mạnh, chế độ dinh dưỡng hợp lý để nâng cao sức khỏe, tầm vóc, thể lực người Việt Nam.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được thì công tác truyền thông về dân số đang gặp nhiều khó khăn, có những thời điểm chưa thật sự kịp thời. Thiếu các sản phẩm truyền thông dành riêng cho các nhóm đối tượng đặc thù là người di cư, người tàn tật, người cao tuổi, VTN/TN, đồng bào dân tộc thiểu số, công nhân tại các nhà máy, xí nghiệp.

Một số hoạt động truyền thông ở cơ sở chưa tổ chức thực hiện theo kế hoạch đã xây dựng do thời điểm dịch bệnh COVID – 19 kéo dài, một số hoạt động truyền thông chất lượng chưa cao do chất lượng báo cáo viên tại cơ sở còn hạn chế.

Cơ sở vật chất, điều kiện làm việc, trang thiết bị phục vụ công tác truyền thông của cán bộ cơ sở gặp nhiều khó khăn. Một số đơn vị còn lúng túng trong việc phối hợp tổ chức các buổi truyền thông nên hiệu quả chưa cao.

Bên cạnh đó, sau sát nhập vào Trung tâm Y tế, đội ngũ cộng tác viên dân số tại xóm, bản, thôn được cán bộ y tế thôn bản kiêm nhiệm bước đầu rất bỡ ngỡ, gặp nhiều khó khăn trong triển khai hoạt động.

Để giải quyết những bất cập trên, ông Tân nhấn mạnh tiếp tục quán triệt, triển khai các nội dung theo Đề án "Tuyên truyền, giáo dục, vận động, hỗ trợ phụ nữ tham gia giải quyết một số vấn đề xã hội liên quan đến phụ nữ, giai đoạn 2017 - 2027". Đồng thời, triển khai thực hiện có hiệu quả và tổ chức sơ kết, tổng kết các Đề án, kế hoạch về "Đổi mới và nâng cao chất lượng truyền thông về Dân số trên địa bàn tỉnh Nghệ An giai đoạn 2020-2025"; Kế hoạch "Thực hiện Chiến lược Dân số Việt Nam, giai đoạn 2020-2025 có tính đến năm 2030 của tỉnh Nghệ An"; Kế hoạch của UBND tỉnh như: "Giảm sinh, giảm tỷ lệ sinh con thứ 3 trở lên; cung cấp phương tiện tránh thai, hàng hóa và nâng cao chất lượng dịch vụ KHHGĐ, SKSS giai đoạn 2021- 2025, tầm nhìn đến năm 2030 trên địa bàn tỉnh Nghệ An"; "Thực hiện Chương trình mở rộng tầm soát, chẩn đoán, điều trị một số bệnh, tật trước sinh và sơ sinh tỉnh Nghệ An đến năm 2030"...

Thực hiện nghiêm túc, có hiệu quả trách nhiệm quản lý nhà nước về công tác DS - CSSKSS/KHHGĐ theo phân công, phân cấp; Đẩy mạnh công tác thông tin truyền thông, phổ biến kiến thức pháp luật về công tác dân số trong tình hình mới, biểu dương các mô hình, điển hình tiên tiến trong việc thực hiện tốt chính sách dân số - KHHGĐ. Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, hậu kiểm và xử lý nghiêm và công khai trên các phương tiện thông tin đại chúng đối với tổ chức, cá nhân vi phạm.