Từ 'biệt đội xe thồ' rong ruổi khắp phố đến tỷ phú cây cảnh

Từng rong ruổi bán cây cảnh khắp phố

Chiều muộn, trong khu vườn rộng hàng nghìn mét vuông ở làng Vị Khê, nghệ nhân Nguyễn Công Khanh (SN 1972) vẫn tỉ mẩn chăm chút từng gốc cây cảnh. Nhìn dáng người lam lũ, ít ai biết ông đang sở hữu khu vườn với hơn 200 tác phẩm lớn nhỏ, trị giá lên tới hàng chục tỷ đồng.

Ông Khanh chia sẻ, tình yêu với cây cảnh đã ngấm vào máu thịt người làng Vị Khê hàng trăm năm nay, được truyền từ đời này sang đời khác. Từ bàn tay khéo léo cùng niềm đam mê với cây, những người nông dân Vị Khê đã biến thú chơi thành kế sinh nhai, thành cơ hội đổi đời.

Làng quê nay xuất hiện nhiều đại gia sở hữu vườn cây trị giá hàng chục tỷ, thậm chí hàng trăm tỷ.

Sinh ra tại làng nghề và thừa hưởng truyền thống gia đình, từ nhỏ ông Khanh đã được bố dạy cắt tỉa, tạo tác cây cảnh.

Năm 1986, khi mới 14 tuổi, ông cùng hàng chục thanh niên khác trong làng chất đầy cây lên những chiếc xe thồ, rong ruổi khắp các ngả đường Hà Nội để bán.

“Những năm từ 1986-1994, tôi chở cây bằng xe thồ từ Vị Khê lên Hà Nội để bán. Ngày ấy đi lại còn khó khăn. Để kịp chuyến tàu lúc 7h sáng từ ga Nam Định lên Hà Nội, ‘biệt đội xe thồ’ chúng tôi phải xuất phát từ 3h, đẩy xe bộ từ Vị Khê lên ga.

Đến Hà Nội cũng vừa tầm trưa, chúng tôi lại tất tả bốc cây xuống, xếp lên xe thồ rồi mỗi người mỗi ngả, đẩy xe khắp các ngõ phố để tìm khách. Tối muộn, bán hết hàng lại đón tàu trở về quê. Hôm nào lỡ chuyến tàu, cả nhóm lại đạp xe thồ từ Hà Nội về, mệt thì ghé quán ven đường nghỉ một lúc rồi đi tiếp. Đó là quãng thời gian rất cơ cực, nhưng rất đáng nhớ”, ông Khanh kể.

Sau gần 10 năm kiên trì rong ruổi cả trăm kilômét lên Hà Nội bán cây, ông tích lũy được chút vốn.

Năm 1995, ông Khanh bắt đầu nhen nhóm làm vườn và tự tay tạo tác ra những tác phẩm cây cảnh nghệ thuật của riêng mình. Trải qua nhiều năm chăm sóc và tạo tác, đến nay, đây là một trong vườn cây lớn nhất trong làng, khiến nhiều người ngưỡng mộ.

Ông Nguyễn Minh Hoạt (SN 1980), chủ một vườn cây lớn tại làng Vị Khê, cũng được thừa hưởng truyền thống làm nghề cây cảnh từ gia đình. Năm 2005, sau khi lập gia đình ông bắt đầu khởi nghiệp.

Ông chia sẻ, vốn khởi đầu của ông không có gì ngoài sự quyết tâm và niềm đam mê. Để có vốn mua đất, đầu tư cây, ông phải vay mượn khắp nơi rồi mua từng phôi cây, có vốn lại tiếp tục mua thêm.

Đến nay, ông Hoạt sở hữu vườn cây rộng 7.000 m2, với hơn 1.000 cây lớn nhỏ, tổng giá trị khoảng hơn 100 tỷ đồng.

Để có được cơ ngơi như ngày nay, ông Hoạt cũng từng trải qua những ngày tháng “trầy da, tróc vẩy", nhiều lúc tưởng như không vực được dậy.

Sau nhiều năm tích lũy và nhờ có duyên buôn bán, đến năm 2011, ông Hoạt sở hữu vườn cây trị giá cả trăm tỷ.

“Dù vườn cây có giá trị lớn nhưng tôi không thể thế chấp vay tiền ngân hàng, đành phải vay lãi ngoài để đầu tư. Năm 2011 'sốt' cây, tôi trót đầu tư nhiều. Đến khi kinh tế khó khăn, cây bán không ai mua, lợi nhuận không đủ trả lãi vay. Tôi cầm cự đến năm 2014 thì không thể tiếp tục được nữa, buộc phải làm lại từ đầu.

Ngã từ đâu, đứng lên từ đó. Tôi nhất quyết không bỏ nghề và đến giờ, dù vẫn phải vay mượn để đầu tư nhưng rất may tôi đã vực dậy được”, ông Hoạt tâm sự.

Bắt kịp thời cuộc

Theo những người trong nghề, cây cảnh là lĩnh vực đặc biệt: Vừa là sản phẩm nông nghiệp, vừa là tác phẩm nghệ thuật. Muốn thành công, người làm phải có mắt nhìn cây, tư duy tính toán và quan trọng hơn cả là sự kiên trì, bền bỉ.

Để thổi hồn vào từng thế cây, các nghệ nhân làng cây cảnh Vị Khê đã dành trọn tâm huyết, kiên nhẫn uốn tỉa từng chồi, từng nhánh, đôi khi mất nhiều năm trời tác phẩm mới hoàn thiện.

Những chuyến đi gian nan, những thất bại tưởng chừng không vượt qua được đều là bài học quý giá, giúp họ dần xây dựng những vườn cây có giá trị cả về nghệ thuật lẫn kinh tế.

Để sản phẩm làng nghề vươn xa hơn, đem lại thu nhập nhanh hơn, cao hơn, bên cạnh những cây cảnh truyền thống, nhiều người đã mở rộng sang làm cây công trình.

Ông Trần Văn Trường (SN 1980) cho biết, xuất phát từ làm cây nhà vườn, ông chuyển sang cây công trình từ 2016 và thành lập công ty riêng năm 2020. Công ty của ông chuyên thiết kế sân vườn, cung cấp cây bóng mát, cây vườn hoa đô thị...

Nguồn cây để phục vụ dự án được lấy từ nhiều nơi, nhưng phần lớn là cây trồng tại địa phương, vừa đảm bảo chất lượng vừa góp phần phát triển kinh tế quê hương.

Với uy tín đã tạo dựng, những năm qua, công ty của ông Trường nhận được các dự án lớn khắp các tỉnh, thành trên cả nước; hợp đồng nhận được cao nhất lên tới 70 tỷ đồng, tạo công ăn việc làm cho hàng chục lao động.

Tương tự, ông Nguyễn Văn Tuấn (SN 1982), chủ khu vườn rộng hơn 20.000 m2 tại làng Vị Khê, cũng dần mở rộng sang cây công trình. Vườn của ông rất đa dạng, từ những cây hoa giá vài chục nghìn đến cây cảnh nghệ thuật độc bản tiền tỷ, nhưng chủ đạo vẫn là sanh Nam Điền và tùng la hán.

“Làm cây công trình vất vả hơn vì phải đi xa, vốn lớn, công nợ nhiều, nhưng bù lại mở ra hướng phát triển lâu dài, biến nghề truyền thống quê hương thành cơ hội làm giàu bền vững”, ông Tuấn nói.