Tuổi thơ dữ dội của nghệ sĩ Xuân Hương

Năm 6 tuổi, tôi ở trọ nhà người dì, vì khi ấy gia đình tôi phải đi tản cư nơi khác; bố một nơi, mẹ một nơi. Cơm ăn ngày hai bữa; chẳng bao giờ được no bụng cả. Còn khóc, thì khóc đầy, ngày 3 lần. Họ xem mình còn tệ hơn cả người ở. Nhà họ rất rộng, ba gian trên, bốn gian dưới, vườn cây, ruộng rau, ao cá và cả việc chăm sóc heo, gà, vịt,… họ đều giao hết cho tôi. Kế nhà, còn có thêm cái quán nước kiêm cây xăng bề ngang 8m.

Sáng nào cũng vậy, tôi phải thức dậy lúc 5h để dọn dẹp quán . Tôi lăn thùng phuy xăng từ nhà ra đến quán; sau đó phải dùng miệng hút xăng, khó chịu trong cuống phổi, nước mắt  giàn giụa nhưng vẫn phải làm. Tối đến, ngả lưng xuống giường, người đau nhức, xương kêu rôm rốp.

Không chỉ mắng nhiếc là nuôi ong tay áo, họ còn nghi tôi ăn cắp đồ trong gia đình. Ông dượng chỉ thẳng vào mặt tôi, bảo rằng: “Tao biết má mày nghèo. Mày muốn mua gì thì xin, đừng có mà học cái thói ăn cắp của những đứa nghèo, nghe chưa!”.

Nghe xong, nước mắt tôi tuôn xối xả. Nhiều lúc, mệt quá, ngủ gục trong quán, sau đó hoảng hồn tỉnh dậy, thon thót tim, nhìn xung quanh vì nếu lỡ bị phát hiện, thế nào cũng sẽ bị một trận đay nghiến tận xương tủy. Ly nước chanh trị giá 5 đồng bạc, tôi thèm lắm. Cứ chăm chăm nhìn người khác uống mà nước miếng mình nuốt ừng ực.

Tôi được bà nội cho ba trăm đồng bạc dằn túi. Tôi xin má đem số tiền đó mua chục gà con để nuôi. Sau này, đàn gà lớn, đem bán, lấy tiền mua quần áo mặc. Thấy tôi mang gà về, ông dượng đã quát lên “Đã nuôi người, nay lại còn nuôi thêm súc vật. Mày muốn phá của nhà tao sao?”. Từ đấy trở đi, cứ hễ thấy con gà nào của tôi bước vào nhà, ông dượng đều  lấy đồ chọi chúng, cho chết mới thôi. Chúng cứ chết lần lượt, chỉ còn đúng một con, nặng một kí lô mấy. Tôi về nhà má chơi tuần lễ. Lúc trở lên, không thấy con gà đâu; hỏi ra mới biết, ông dượng đã làm thịt nó nhậu rồi. Chẳng còn biết làm gì hơn, tôi đứng khóc, và nhịn đói suốt mấy ngày sau đó…

Xuân Hương trên sân khấu "Những người thích đùa". Ảnh: VNN

Cuộc đời tôi quá nhiều lăn lóc, lúc nào cũng xù xì. Càng lớn, tôi càng nhận ra một điều: con người chúng ta sinh tồn rất mãnh liệt. Nghĩa là, dù trong điều kiện sống có khắc nghiệt như thế nào đi nữa, con người cũng tìm cách để khắc phục nó.

Dù cuộc đời của tôi có như thế nào, tôi vẫn tin và yêu nó. Tôi không nhuộm đen con người mình bằng những thù hằn. Nhờ biết cười mà tôi mới có thể sống sót cho đến tận bây giờ. Cả cuộc đời chỉ toàn là nước mắt, nụ cười quá hiếm hoi nên tôi muốn mang nụ cười đến khán giả. Mong tiếng cười khán giả dội ngược vào lòng, để tôi thấy là cuộc đời vẫn còn có những niềm vui, khuôn mặt rạng rỡ.

Từ chỗ bị coi thường, tôi tự nhủ phải học sao cho thật giỏi. Từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường, tôi là người học hành rất tích cực. Lúc theo học lớp đào tạo đạo diễn bên Liên Xô (cũ), tôi là người Việt Nam duy nhất có được bằng đỏ của cả khóa học đó. Tôi còn nhớ hồi học môn Mỹ học, cô giáo yêu cầu, nếu ai có làm tiểu luận, sẽ được 5 điểm. Tôi xung phong làm ngay bài tiểu luận  dày 25 trang, với chủ đề: “Cái đẹp trong nghệ thuật”. Ấn tượng nhất là lần tôi phải đứng trước nguyên cả hội đồng giáo viên, để bảo vệ quan điểm của mình. Kết quả, tôi giành lấy điểm 5 tuyệt đối. Chính sự tích cực trong học hành đã giúp cho những kiến thức mà tôi tích góp được, trở thành hành trang vững chắc cho tôi.

Vợ chồng nghệ sĩ Thanh Bạch - Xuân Hương

Mặc dù biết nghề Y là một nghề rất cao quý, nhưng tôi vẫn không muốn thi vào. Tôi từ chối vì nhận thấy cuộc đời này đã quá đau khổ, nên không muốn vào bệnh viện để chứng kiến thêm những mảnh đời bất hạnh nữa.

Trong ba chị em gái, tôi là người có năng khiếu nhất. Mặc dù ba rất muốn con mình theo nghề, nhưng chẳng bao giờ ông thể hiện điều này trước mặt tôi cả. Mỗi lần nghe tôi  thổ lộ ước mơ chọn nghiệp diễn, câu đầu tiên mà ông thường thốt lên là: “Trời ơi! Con làm ơn vô kính xem lại sắc đẹp của mình đi! Con định gây sốc cho mọi người sao?”.

Tôi đi qua xưởng phim Giải Phóng, để học về máy móc làm phim. Ở đó, khi rảnh rỗi, tôi bắt đầu tập tành viết kịch bản. Vở kịch đầu tiên, tôi viết theo thể loại náo kịch, để hưởng ứng xóa giặc dốt. Vở thứ hai, thì chống đầu tư tư sản… Cả hai vở khi công diễn, đều được đánh giá cao. Thấy vậy, mấy cô chú  trong xưởng – vốn là bạn thân của ba tôi, đã đứng ra xin hộ cho tôi được theo nghề. Tình cờ, trường Sân khấu (nay là Cao đẳng Sân khấu), tuyển sinh bổ sung một người vào lớp đạo diễn. Tôi tham dự và trúng tuyển.

Khi làm vở Những người thích đùa, tôi lo lắm. Nhưng lo cũng phải làm. Tôi làm vì lòng tôi liên tục thôi thúc, và tôi biết  khán giả cũng đang mong chờ chương trình Những người thích đùa. Thực ra khi bắt đầu  làm chương trình, phải nói là  chẳng có áp lực gì hết. Nhưng càng bước đi, áp lực càng nặng. Tôi sợ rằng, sẽ không đáp ứng được những điều mà khán giả đang chờ đợi. Kế đó, sợ chương trình sẽ bị thất bại; liệu khi ấy mình còn đủ sức theo đuổi nghiệp diễn nữa hay không; hay đã đến lúc “lão lai tài tận”. Áp lực tâm lý cộng với sức ép công việc quá nặng, lúc nào cũng chực chờ quật ngã tôi.

Nghệ sĩ Xuân Hương trên sân khấu "Những người thích đùa". Ảnh: VNN

Trước khi đưa vấn đề xã hội ra để cho khán giả cười; chính bản thân tôi phải khóc đầu tiên. Khóc vì những nỗi đau. Tại sao  đến tận thế kỷ 21 rồi mà vẫn tồn tại những điều trớ trêu; và khóc cho người dân của mình còn phải chịu những cảnh như vậy. Để biến những vấn đề nghiêm túc, khô khan và gai góc như vậy thành tiếng cười, không phải dễ. Sở dĩ tôi làm được vì ngay từ nhỏ, tôi đã phải sống và lớn lên trong một hoàn cảnh nghiệt ngã. Chính từ những bất công đó đã tiếp sức cho tôi vượt lên cả nỗi đau, để nhìn thấy tiếng cười đằng sau.

Đã mấy năm rồi,  từng đoàn dân nghèo ở những vùng xa xôi, đi lên thành phố chầu chực tại các cửa công quyền để đòi lại công bằng. Trong số họ, đã có những người không tiếc máu xương, tuổi trẻ hi sinh cho cách mạng. Giờ đây, khi đã hòa bình, họ lại trở thành nạn nhân của một bộ phận cường hào ác bá mới, chuyên quấy nhiễu. Nhìn thấy cảnh tượng đó, tôi quá đau. Chính từ nỗi đau đó, tôi đã chọn cho mình một con đường: đấu tranh vì sự công bằng. Tôi đã rất lý tưởng những chuyện mình làm và mong muốn góp tiếng cười nhỏ bé của mình vào công cuộc đổi mới xã hội. Tiếng cười của tôi là sự đồng cảm với những người công dân chân chính.

Cái hào quang của danh vọng, chẳng là gì cả.  Tôi sẽ sẵn sàng đánh đổi tất cả để chọn lấy gia đình. Với tôi, gia đình là tất cả. Đó là lý do vì sao, suốt một thời gian dài tôi im hơi lặng tiếng, để “củng cố” gia đình của mình.

Tôi là người không hối tiếc! Tôi chỉ hối tiếc khi những điều mình làm trái với đạo lý. Tình cảm cho đi mà không nhận lại được, hoặc nhận lại được bằng một sự phũ phàng đau đớn thì đó là nỗi đau của mình. Đau lắm chứ. Nỗi đau đó làm tôi hụt hẫng và mất mát rất nhiều, và quan trọng hơn, là cảm thấy mình bị xúc phạm.

Tôi là một người sống nội tâm và rất nhạy cảm. Chỉ cần vết xước nhỏ thôi cũng đủ khiến trái tim tôi rỉ máu. Tôi đã đau rất nhiều khi phát hiện ra chuyện gia đình của mình như con trăng khuyết, mờ ảo. Suốt một thời gian dài chịu đựng, trái tim tôi lúc nào cũng run lên vì vết thương cứ bị xát muối liên tục. Một sự bơ vơ, trống trải. Tôi có cảm giác như mình rơi hoài xuống đáy vực thẳm, mà không có điểm dừng…

Theo Xuân Hương - Hoàng Vĩnh Lợi (ghi)

SVVN