Tường thuật trực tuyến (1): Thúc đẩy đầu tư và hợp tác Công – Tư trong lĩnh vực y tế

Khai mạc hội nghị, Bộ trưởng Nguyễn Quốc Triệu khẳng định sự cần thiết của hội nghị, là bước đầu để kêu gọi các thành phần kinh tế tham gia vào công tác chăm sóc sức khỏe của nhân dân.
Theo Bộ trưởng, Thúc đẩy và khuyến khích đầu tư có vai trò quan trọng, góp phần phát triển ngành y học nước nhà. Huy động đầu tư cho Y tế, nhà nước kêu gọi nhiều thành phần kinh tế để tham gia vào công tác chăm sóc sức khỏe nhân dân. Để thúc đẩy đầu tư trong lĩnh vực y tế, Bộ Y tế đã đề xuất hội nghị nhằm cung cấp cho nhà đầu tư một diễn đàn, giới thiệu cơ hội để tìm hiểu về các lĩnh vực y tế. Việt Nam cũng cam kết cải thiện môi trường đầu tư trong lĩnh vự y tế để thu hút đầu tư nước ngoài.

"Hệ thống y tế Việt Nam từ một hệ thống công hoàn toàn đã trở thành một hệ thống cung ứng dịch vụ công tư hỗn hợp trong đó y tế công chiếm vai trò chủ đạo. Các chính sách hiện hành thể hiện sự quan tâm, khuyến khích của Đảng và Nhà nước. Nhu cầu hợp tác công- tư (PPP) hiện đang được nhiều quốc gia quan tâm và khuyến khích do hệ thống công không thể cung cấp toàn bộ các dịch vụ công cộng do hạn chế nguồn lực", Bộ trưởng khẳng định.

Trong lĩnh vực sức khỏe, theo Bộ trưởng, hợp tác công tư được tranh luận từ lâu và đã có nhiều mô hình, nhiều cách làm để bổ trợ lẫn nhau giữa hai hệ thốn. Hiện nay, nhiều tổ chức Ngân hàng thế giới, một số tổ chức của Liên Hợp Quốc trong đó có Tổ chức Y tế Thế giới, nhiều Chính phủ đều khuyến khích các quốc gia ủng hộ các mức độ và hình thức khác nhau của hợp tác công - tư. Vì vậy thúc đẩy và khuyến khích đầu tư tư nhân có vai trò và ý nghĩa quan trọng để chia sẻ gánh nặng tài chính và tăng cường sự sẵn có của dịch vụ y tế cũng như chất lượng, góp phần làm phát triển nền y học nước nhà. Đây chính là cơ sở để Ngân hàng thế giới, Bộ Y tế đề xuất tổ chức Hội nghị này.

Ông Alain Barrbu - Giám đốc quản lý danh mục dự án-World Bank Việt Nam cũng cho rằng, Việt Nam là một trong những nước được sự quan tâm đặc biệt của Ngân hàng thế giới trong hoạt động đầu tư tài chính cho Y tế. "Chúng tôi biết y tế tư nhân đóng vai trò quan trọng trong hệ thống y tế VN. Hầu như các sản phẩm dược đều do công ty tư nhân sản xuất"-  ông Alain Barrbu nói. Ông Alain Barrbu cũng đặt vấn đề về việc Chính phủ  Việt Nam cần có cơ chế khuyến khích để hệ thống y tế tư nhân phát triển. Ông cam kết các chuyên gia của WB sẽ đồng hành cùng hội nghị, cùng những người quan tâm đến sự phát triển của hệ thống y tế tư nhân tích cực thảo luận, tìm ra hướng phát triển tốt nhất cho hệ thống y tế tư nhân.

Trong báo cáo tổng quan về môi trường và nhu cầu đầy tư trong lính vực Y tế, ông Phạm Lê Tuấn: Vụ trưởng Vụ Tổ chức - Kế hoạch, Bộ Y tế cho biết: "Trong những năm qua, công tác BV, CS & NCSKND tại Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng nhờ một hệ thống y tế công lập được xây dựng rộng khắp từ Trung ương tới tỉnh, huyện, xã phường và thôn, bản, ấp.
Ngành dược và hệ thống y dược cổ truyền: Nhà nước Việt Nam đó cú nhiều cố gắng trong việc cung ứng đầy đủ các loại thuốc có chất lượng cho người dân. Hiện nay Việt Nam có 18 doanh nghiệp dược trung ương; 132 doanh nghiệp dược địa phương; 22 dự án liên doanh sản xuất thuốc.
Đánh giá chung về thành tựu y tế của Việt Nam của Tổ chức Y tế thế giới, khả năng đáp ứng của hệ thống y tế Việt Nam xếp thứ 51/191 nước. Phần lớn các chỉ tiêu tổng quát về sức khỏe của Việt Nam tốt hơn so với các nước có cùng mức thu nhập. Một số chỉ số cơ bản của Việt Nam tương đương mức của các nước có thu nhập cao gấp 10 lần.
 

Về môi trường đầu tư của Việt Nam nói chung và với y tế nói riêng, theo báo cáo của Bộ Y tế: Luật đầu tư nước ngoài tại Việt Nam được ban hành tháng 12/1987 đó tạo ra khuân khổ pháp lý cơ bản cho các hoạt động đầu tư nước ngoài trực tiếp tại Việt Nam. Trước đòi hỏi của thực tế và sự gúp ý của các nhà đầu tư nước ngoài, Luật qua một số lần được sửa đổi,đã tạo ra một môi trường đầu tư thông thoáng, hấp dẫn hơn để khuyến khích các nhà đầu tư nuớc ngoài đầu tư vào những mục tiêu trọng điểm và những lĩnh vực ưu tiên, nhất là trong ngành công nghiệp chế biến, chế tạo hướng vào xuất khẩu và các vùng kinh tế trọng điểm của đất nước.

Bằng việc cho ra đời Luật đầu tư 2005 và Luật Doanh nghiệp 2005 (cùng có hiệu lực từ 1/7/2006) Chính phủ Việt Nam đó tạo ra bước tiến dài trong việc điều chỉnh, cải tiến để tạo thêm hấp dẫn đối với các nhà đầu tư nước ngoài như được quyền đầu tư kinh doanh tất cả những gỡ phỏp luật không cấm, thay vì chỉ được làm những việc cơ quan Nhà nước cho phép. Nguyên tắc này được áp dụng cho khu vực kinh tế tư nhân trong nước từ năm 2000, nay được áp dụng chung cho cả khu vực nước ngoài.

Ngoài ra việc đẩy mạnh tháo gỡ những khó khăn vướng mắc cho các nhà đầu tư nước ngoài, chỉnh sửa thuế thu nhập cá nhân theo hướng hạ thấp mức thuế, đẩy mạnh việc thực hiện cơ chế một cửa, giảm giá dịch vụ viễn thông xuống ngang bằng mức giá tại các nước trong khu vực, nâng cấp cơ sở hạ tầng, mở rộng lĩnh vực đầu tư, cho phép các doanh nghiệp nước ngoài được đầu tư vào một số lĩnh vực trước đây chưa cho phép như viễn thông, bảo hiểm, kinh doanh siêu thị… do vậy đó tạo nên một môi trường đầu tư hấp dẫn hơn.

Những biện pháp cải cách trên đó trở thành một trong những yếu tố quan trọng gúp phần khụi phục và tăng nhanh nguồn vốn FDI đầu tư vào Việt Nam trong năm 2005. FDI tăng nhanh trở lại cũn do các nguyên nhân quan trọng khác như sự ổn định về chính trị, kinh tế, an ninh và quốc phũng; nền kinh tế tiếp tục đạt mức tăng trưởng cao; công cuộc đổi mới kinh tế theo cơ chế thị trường tiếp tục được duy trỡ và đẩy mạnh; mức sống của người dân được nâng cao góp phần làm tăng mức cầu nội địa; tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế được đẩy mạnh, uy tín và thương hiệu của các loại hàng hóa sản xuất tại Việt Nam trên các thị trường thế giới ngày càng được nâng cao.

Kết quả, Việt Nam đó thu hút được một lượng FDI ngày càng lớn: hầu như từ con số không vào năm 1986, đó tăng lên tới 3,2 tỷ USD năm 1997, sau đó do bị ảnh hưởng tiêu cực bởi cuộc khủng hoảng tài chính châu Á năm 1997 đó giảm xuống trong cỏc năm 1998-2000 (có năm chỉ thu hút được 1,58 tỷ USD như năm 1999). Những năm gần đây, FDI vàoViệt Nam đó được phục hồi và có xu hướng tăng trở lại, từ 2,6 tỷ USD năm 2001 đó tăng lên 5,8 tỷ USD năm 2005. FDI tăng lên không chỉ hứa hẹn mang lại lợi nhuận cao cho các nhà đầu tư nước ngoài, mà cũn đóng vai trũ quan trọng trong việc bổ sung nguồn vốn, chuyển giao công nghệ và phương thức kinh doanh hiện đại, khai thác các tiềm năng của đất nước, đào tạo tay nghề và giải quyết việc làm cho hàng chục vạn lao động Việt Nam.

Tham gia báo cáo tại hội nghị với chủ đề "Thúc đẩy các ưu tiên y tế công cộng qua sự tham gia của hệ thống tư nhân"- bà April Harding - chuyên gia cao cấp của ngân hàng thế giới, đã giới thiệu một số kinh nghiệm quốc tế về vấn đề đầu tư cho Y tế trên thế giới và những ý tưởng cho Việt Nam.

Theo bà April Harding, mặc dù tư nhân tham gia vào lĩnh vực y tế sẽ nâng cao chất lượng dịch vụ nhưng cũng làm ảnh hưởng đến chi phí và sự công bằng vì thông thường, tư nhân tham gia lĩnh vực y tế chú trọng đến yếu tố lợi nhuận nhiều hơn. Tuy nhiên, đóng góp của tư nhân vào lĩnh vực y tế là không thể chối bỏ và trên thực tế nhiều quốc gia đã cho phép và phát triển mô hình y tế tư nhân bên cạnh y tế công.
Bà April Harding cũng chỉ ra rằng khi đầu tư tư nhân tham gia nhiều vào lĩnh vực y tế sẽ làm phức tạp công tác quản lý. Do đó, bà đặt câu hỏi làm thế nào để những hệ thống y tế hỗn hợp có thể theo đuổi những lợi ích nhưng vẫn kiểm soát được tính công bằng cần thiết cho ngành y tế? Trong đó, mô hình thứ nhất thì "nằm ngoài" hệ thống công lập, theo bà April Harding. Mô hình này tốn ít công sức nhưng vẫn hiệu quả. Tuy nhiên, chính phủ có thể phải gia tăng một số quy định cụ thể về nhân lực để tránh chảy máu chất xám khi áp dụng mô hình tư nhân-tư nhân.
TS. Trương Quốc Cường - Cục trưởng Cục Quản lý Dược trình bày với hội nghị về Nhu cầu và môi trường đầu tư trong lĩnh vực Dược.


Theo ông Cường, thời gian qua, các doanh nghiệp kinh doanh dược phẩm gặp nhiều khó khăn do diễn biến phức tạp của thời tiết, dịch bệnh, và việc ảnh hưởng của sự suy giảm kinh tế toàn cầu. Ngoài ra, doanh nghiệp dược còn phải đảm bảo tính thị trường trong ngành Dược. Tuy vậy đầu tư vào ngành Dược (đặc biệt là đầu tư trong nước) vẫn rất khả quan, góp phần thực hiện tốt mục tiêu, nhiệm vụ kế họach đề ra. Tổng quan về thị trường dược phẩm trong những năm qua được thể hiện qua:

STT	Tổng trị giá tiền thuốc sử dụng (1000USD)	Trị giá sản xuất trong nước (1000USD)	Trị giá NK (1000 USD)	Tiền thuốc bình quân đầu người (USD)
2001	472.356	170.39	417.361	6.0
2002	525.807	200.29	457.128	6.7
2003	608.699	241.87	451.352	7.6
2004	707.535	305.95	600.995	8.6
2005	817.396	395.157	650.180	9.85
2006	956.353	475.403	710.000	11.23
2007	1.136.353	600.630	810.711	13.39
2008	1.425.657	715.435	923.288	16.45
2009	1.696.135	831.205	1.170.828	19,7

Năm 2009, trị giá sản xuất trong nước đạt 831,205 triệu USD, tăng 16,18% so với năm 2008, đáp ứng được 49,01% nhu cầu sử dụng thuốc.Tổng trị giá tiền thuốc sử dụng là 1.696.135 triệu USD tăng 18,97% so với năm 2008. Tiền thuốc bình quân đầu người năm 2009 đạt mức 19,77 USD, tăng 3.32USD (20,18%) so với năm 2008, tăng 13.77 USD so với năm 2001.

Đối với  thuốc lưu hành trên thị trường, nhằm đảm bảo chất lượng thuốc an toàn đến tay người sử dụng, các thuốc trước khi lưu hành ở thị trường Việt Nam đều phải được Bộ Y tế xét duyệt cấp số đăng ký/hoặc xét duyệt đồng ý nhập khẩu. Hiện nay, theo hồ sơ đăng ký tại Bộ Y tế, trên thị trường có khoảng 20 000 số đăng ký còn hiệu lực với hơn mười ngàn số đăng ký nước ngoài (khoảng 1000 hoạt chất) và khoảng mười ngàn số đăng ký trong nước (khoảng 500 hoạt chất). Về cơ bản đáp ứng được nhu cầu thuốc phòng và chữa bệnh cho nhân dân.

Đối với công nghệ bào chế thuốc, hiện nay, cả nước có 178 doanh nghiệp sản xuất thuốc bao gồm cả thuốc hóa dược và thuốc có nguồn gốc từ dược liệu, trong đó 98 doanh nghiệp sản xuất thuốc tân dược và 80 doanh nghiệp sản xuất thuốc đông dược. Sản xuất trong nước đáp ứng trên 50% nhu cầu thuốc sử dụng.Trong số 98 nhà máy đạt GMP trong đó có 28 nhà máy được thành lập theo Luật Doanh nghiệp (vốn đầu tư của tư nhân trong nước) chiếm tỷ lệ 28,6%, 24 nhà máy có vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) chiếm tỷ lệ 24,5% còn lại là các doanh nghiệp cổ phần hóa (CPH).
Đối với công nghệ sản xuất vắc xin, sinh phẩm: Hiện nay, cả nước có 8 đơn vị tham gia sản xuất vắc xin, sinh phẩm y tế trong đó có 04 cơ sở có dây chuyền đạt GMP, doanh thu sản xuất của vắc xin, sinh phẩm y tế  sản xuất trong nước năm 2009 là: 130 tỉ VNĐ. Các vắc xin sử dụng trong Chương trình TCMR là sản xuất trong nước, bao gồm: vắc xin bạch hầu, ho gà , uốn ván, bại liệt uống, sởi, thương hàn, viêm gan B, lao, viêm não Nhật Bản, tả. Trong thời gian tới, Chương trình TCMR QG đang nghiên cứu sẽ đưa thêm một số vắc xin vào chương trình như:  vắc xin 5 in 1(bạch hầu, ho gà, uốn ván, viêm gan B, Hib), HPV (ung thư cổ tử cung),... Đa số vắc xin sản xuất trong nước là đơn giá trong khi hiện nay theo khuyến cáo của WHO là dùng vắc xin đa giá, bởi vậy, nguồn nhập khẩu vắc xin sinh phẩm cho nhu cầu tiêm chủng của nhân dân (tiêm dịch vụ) vẫn chiếm một tỷ lệ lớn, doanh số nhập khẩu năm 2009: 59 triệu USD. Đầu tư nước ngoài trong lĩnh vực sản xuất vắc xin mới có 1 dự án vừa được cấp phép đầu năm 2010, mục tiêu hoạt động: xây dựng dự án sản xuất vắc xin dại vero đông khô, Rubella, cúm thông thường, thủy đậu dùng trên người với tổng đầu tư dự kiến khoảng 20 triệu USD tại Bắc Giang.
Các dự án đầu tư nước ngoài: Đã có 39 dự án đầu tư nước ngoài vào dược phẩm, trong đó có 25 dự án đi vào hoạt động với tổng số vốn đăng ký 302,6 triệu USD, trong đó có 22 dự án đầu tư sản xuất thuốc, 01 dự án đầu tư vào sản xuất vắc xin sinh phẩm y tế, 03 dự án chỉ đầu tư vào dịch vụ bảo quản thuốc. Đây là con số rất khiêm tốn so với tổng đầu tư nước ngoài nói chung ở Việt Nam.
Sau thời điểm cam kết của Việt nam với WTO, đầu tư trực tiếp nước ngoài trong lĩnh vực dược quan tâm tới hướng thực hiện quyền nhập khẩu và dịch vụ (dịch vụ logistic, dịch vụ hỗ trợ kinh doanh và chuyên môn). Hiện nay, chưa có dự án nước ngoài nào đầu tư trong lĩnh vực sản xuất nguyên liệu hóa dược và dược liệu.
Theo Bộ Y tế, điểm mạnh của Việt Nam, có thị trường lớn , dân số gần 90 triệu người và nền kinh tế đang phát triển với GDP tăng trưởng 6% , theo đánh giá của các nhà đầu tư Việt Nam là thị trường lớn . Hơn nữa, nhu cầu sử dụng thuốc của nhân dân ngày càng tăng, đã đạt 19,8USD/người năm, trong khi đó ở các nước phát triển con số này là 40-100USD/người/năm.
Nhằm thúc đẩy đầu tư các doanh nghiệp Việt Nam và các doanh nghiệp nước ngoài đầu tư tại việt Nam, trong thời gian tới Bộ Y tế sẽ đề nghị các cơ ché chính sách ưu đãi đối với các doanh nghiệp, cụ thể: Bộ Y tế đang phối hợp với các Bộ, ngành triển khai xây dựng đề án quy hoạch chi tiết phát triển công nghiệp dược và xây dựng mô hình cung ứng thuốc giai đoạn đến năm 2015 và tầm nhìn 2020. Tập trung giải quyết các khó khăn về nguồn nhân lực để phục vụ cho các dự án đầu tư lớn. Hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, tạo môi trường pháp lý thông thoáng, minh bạch hơn nữa. Phối hợp với các Bộ, ban ngành liên quan xây dựng cơ chế, chính sách ưu đãi thuế và đất để khuyến khích các cơ sở đầu tư xây dựng vùng trồng và chế biến một số dược liệu có qui mô lớn theo nguyên tắc tiêu chuẩn GACP. Đặc biệt, khuyến khích tái cấu trúc doanh nghiệp.

Ông Lê Văn Tăng, Cục trưởng Cục QLDT Bộ Kế hoạch và Đầu tư (MPI) trình bày trước hội nghị về Tổng quan về Kết hợp Công tư (PPP) tại Việt Nam.
Chủ trì hội nghị có Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Quốc Triệu, ông Alain Barrbu-Giám đốc quản lý danh mục dự án-World Bank Việt Nam, bà Nguyễn Thị Kim Tiến-Thứ trưởng Bộ Y tế, ông Lê Văn Tăng-Cục trưởng Cục QLĐT, Bộ Kế hoạch-Đầu tư, ông Dương Quang Trung, Chủ tịch Hội hành nghề Y dược TP HCM.

Tham gia Hội nghị, ngoài sự hiện diện của các Bộ ngành trung ương (VPCP, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính, Bộ Tài nguyên – Môi trường, Bộ Xây dựng) và lãnh đạo UBND, Sở Kế hoạch Đầu tư, Sở Y tế 22 tỉnh, thành còn có nhiều bệnh viện công-tư, nhiều cơ quan ngoại giao, tổ chức, doanh nghiệp, nhà đầu tư trong nước và quốc tế.

Công ty Dược Minh Phúc - Hệ thống nhà thuốc Mỹ Châu hân hạnh tài trợ

chương trình tường thuật trực tuyến