Ung thư "hoành hành" ở làng cổ Đường Lâm

Làng cổ không yên tĩnh

Ngày 22/6/2007, chúng tôi về Đường Lâm theo đơn thư phản ánh của người dân, thì đã phải chứng kiến thêm trường hợp thương tâm nữa vừa giã từ “dương thế” vì căn bệnh ung thư - đó là anh Trương Văn T (37 tuổi) ở thôn Cam Thịnh.

Người thân của anh kể lại: Cách đây khoảng một năm, anh T cảm thấy trong người mệt mỏi, chán ăn. Cảm thấy bất an, anh vội khăn gói xuống bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội) để khám. Tại đây anh được các bác sĩ chẩn đoán: “Bị ung thư phổi giai đoạn cuối”. Chưa an tâm với kết quả xét nghiệm này, gia đình chuyển anh lên Viện K. Điều lo sợ đã trở thành hiện thực! Bệnh viện khuyên đưa anh về với gia đình. Từ khi bị “trả về”, tính đến ngày 22/6 vừa qua anh T đã nằm điều trị ở nhà thêm 11 tháng nữa rồi tử vong.

Rời “đám” nhà anh T chúng tôi tìm đến nhà chị Phan Thị H (48 tuổi) mới mất cách đây 5 tháng vì ung thư vú. Bà Phan Thị G (82 tuổi) - mẹ chị H nằm ốm liệt giường, các con thì ở xa nên bà được người cháu họ là Phan Thị Q đến chăm sóc. Theo chị Q cho biết thì bà G có 5 người con gái, thì có 4 người lấy chồng xa, nên bà ở với chị H. Thế nhưng từ khi chị H mất, vì thương nhớ con, sức khỏe của bà ngày càng yếu.

Chúng tôi tìm đến nhà ông Hà Văn H (67 tuổi) - bố của anh Hà Văn C (28 tuổi) mới chết vì căn bệnh ung thư máu cách đây không lâu. Phải mất gần 10 phút, ông mới có thể nghẹn ngào nói: “Từ ngày em nó mất đi, vợ nó cứ ngơ ngẩn đi ra đi vào suốt ngày! Cứ nhìn ba đứa nhỏ nô đùa ngoài sân là nó lại không kìm được nước mắt. Trước ngày thằng C mất được ít tháng, thấy nó kêu mệt, đau khắp người, chẳng chịu ăn uống. Đưa xuống Hà Nội khám, các bác sỹ cho biết: “Bị ung thư máu”. Từ khi phát hiện bệnh đến khi C mất là gần 5 tháng”.

Còn rất nhiều số phận bất hạnh, thương tâm, tràn đầy nước mắt mà chúng tôi không thể liệt kê hết được như: trường hợp của cháu Thùy D (5 tháng tuổi) thôn Phụ Khang bị khối u mỡ đang điều trị tại nhà; cháu Vân T ở thôn Phụ Khang ung thư máu đang điều trị; Em Phan Văn C (16 tuổi) thôn Văn Miếu ung tinh hoàn chết tháng 4/2006; Phan Văn T (23 tuổi) thôn Phụ Khang ung thư xương, chết tháng 3/2007.

Đã có tin đồn rất ác ý: Các xã bên không cho con cái họ lấy người Đường Lâm vì... sợ ung thư. Hiện nay, trong số 9 thôn của xã Đường Lâm thì cả 9 thôn đều  có người chết liên quan đến căn bệnh quái ác này! Để tiện theo dõi những bệnh nhân tử vong do ung thư, trạm y tế xã Đường Lâm đã phải lập riêng một cuốn sổ để ghi chép lại.

Cuốn sổ ghi chép những bệnh nhân chế do liên quan đến ung thư

Nguyên nhân do đâu?

Theo ông Hà Mộng Lân, Trạm trưởng trạm y tế xã: Hiện tượng người dân Đường Lâm bị bệnh ung thư xuất hiện khoảng mười năm về trước, nhưng rải rác, chia đều cho 9 thôn của xã. Tuy nhiên, hai năm trở lại đây bệnh tình của người dân trở lên nghiêm trọng hơn, đặc biệt bệnh “bùng phát” nhiều tại hai thôn Phụ Khang và Cam Thịnh.

Trước đây, trung bình mỗi năm có từ 5 - 6 trường hợp tử vong liên quan đến căn bệnh ung thư thì từ năm 2005 đến nay liên tiếp phát hiện thêm nhiều bệnh nhân mới. Cá biệt có những năm, gần hai chục người chết vì căn bệnh trên. Để theo dõi, y tế xã phải lập riêng một cuốn sổ nhằm ghi chép lại những ca tử vong liên quan đến căn bệnh ung thư.

Giở cuốn sổ ghi chép của trạm y tế xã, chúng tôi không khỏi giật mình khi chỉ trong vài năm gần đây có tới gần 60 trường hợp liên quan đến ung thư. Trong đó riêng thôn Phụ Khang, 5 năm qua có gần 20 trường hợp chết vì căn bệnh này. Tuy nhiên, theo ông Lân thì đây chỉ là con số do gia đình cung cấp sau khi có người thân tử vong. Có những trường hợp tử vong, song gia đình  không khai báo thật thì trạm y tế cũng đành chịu.

Ông Hà Mộng Lân, Trạm trưởng y tế xã Đường Lâm trong buổi làm việc với GĐ&XH sáng 22/6

Ông Lân thẳng thắn thừa nhận: “Đây là cái khó của địa phương, vì chưa thể có một cuộc tổng kiểm tra trên toàn xã nên khó biết mức độ chính xác số liệu thực tế có hay không tình trạng ủ bệnh ung thư trong nhân dân”.

Theo ông Lân: “Duy nhất vào năm 2004 khi Viện K phát hiện tình trạng ung thư của người dân địa phương khi đến khám tại bệnh viện nên đã về Đường Lâm khám chọn lọc 270 trường hợp bất kỳ và đã phát hiện 4 người bị ung thư giai đoạn đầu. Chúng tôi đã đề nghị cấp trên tiến hành xét nghiệm mẫu nước tại xã Đường Lâm nhưng đến nay vẫn chẳng thấy có hồi âm”.

Sáng cùng ngày, chúng tôi đã có buổi làm việc với chính quyền xã Đường Lâm liên quan đến thông tin phản ánh của người dân địa phương về tình hình bệnh ung thư. Ông Phan Văn Lợi, Phó Chủ tịch UBND xã cho biết: “Hiện tại số ca tử vong liên quan đến căn bệnh này luôn chiếm khoảng 20% số người chết mỗi năm của xã. Tuy vậy để biết chính xác họ chết về căn bệnh ung thư cũng rất khó vì đa phần họ giấu vì sợ liên quan đến người thân còn sống. Mặc dù bệnh xuất hiện nhiều như vậy nhưng khó khăn hiện nay đó là vẫn chưa xác định được nguyên nhân gây bệnh”.

Chia tay Đường Lâm cổ kính, một câu hỏi đau đáu trong chúng tôi: Tại sao ở vùng đất thuần nông này lại có lắm người bị mắc bệnh liên quan đến ung thư đến thế? Vì sao cho đến nay vẫn chưa có cơ quan khoa học nào nghiên cứu và giải đáp? Được biết, người dân xã Đường Lâm thường xuyên dùng nước giếng khoan trực tiếp từ lòng đất lên để dùng trong sinh hoạt nhưng không có bể lọc. Liệu đây có phải do nguồn nước ở địa phương bị nhiễm độc Asen (hay còn gọi là thạch tín) như người dân vẫn nghi ngờ bấy lâu?

Điều này rất cần câu trả lời của các cơ quan chức năng.

Quốc Tuấn