'Văn hóa tính dục ở Việt Nam' giành Giải thưởng Sách Quốc gia lần thứ VIII

Tối 8/3, Lễ trao Giải thưởng Sách Quốc gia lần thứ VIII (2026) đã diễn ra tại Đài Truyền hình Việt Nam, với sự tham dự của nhiều đơn vị xuất bản, tác giả và dịch giả trên cả nước. Trong đó, bốn tác phẩm do Nhã Nam xuất bản đã được vinh danh tại Giải thưởng Sách Quốc gia VIII, trải rộng ở nhiều lĩnh vực: văn hóa, nghệ thuật, lịch sử và khoa học - công nghệ, với 2 Giải C, 1 Giải Khuyến khích và 1 Giải Bạn đọc yêu thích.

Đáng chú ý của giải C là khảo cứu về chủ đề "cấm kỵ" - cuốn "Văn hoá tính dục ở Việt Nam từ thế kỷ X đến đầu thế kỷ XX" của tác giả Phạm Văn Hưng. 

Dựa trên nguồn tư liệu văn chương và lịch sử phong phú như văn học trung đại, sử liệu, luật lệ, gia phả, ghi chép dân gian và nhiều công trình nghiên cứu trước đó, tác giả Phạm Văn Hưng đã khôi phục lại một mảng trầm tích văn hóa quan trọng nhưng ít được khảo cứu sâu: đời sống tính dục của người Việt trong lịch sử.

Công trình cho thấy cách xã hội Việt Nam truyền thống nhìn nhận về tình yêu, hôn nhân, gia đình, thân thể và đạo đức. Những quy phạm Nho giáo, tập quán dân gian cũng như các biến động lịch sử - xã hội đã ảnh hưởng như thế nào tới cách con người hiểu và điều chỉnh đời sống riêng tư của mình.

Với cách tiếp cận nghiêm cẩn và nhân văn, Văn hóa tính dục ở Việt Nam từ thế kỷ X đến đầu thế kỷ XX mở ra một góc nhìn mới về lịch sử văn hóa Việt Nam, cho thấy những vấn đề tưởng như riêng tư thực chất luôn gắn bó chặt chẽ với cấu trúc xã hội và hệ giá trị của từng thời đại. Cuốn sách là thành quả 10 năm nghiên cứu của tác giả Phạm Văn Hưng.

Ngoài ra, Giải C còn được trao cho "Cuộc chiến vi mạch - Cuộc tranh đoạt công nghệ quyền lực nhất thế giới" của tác giả Chris Miller.

Cuốn sách tái hiện sinh động cách mà những phát minh trong khoa học vật liệu và điện tử đã làm thay đổi toàn bộ nền kinh tế toàn cầu, đồng thời chỉ ra vì sao chip bán dẫn trở thành "tài nguyên chiến lược" của thế kỷ XXI. Thông qua những câu chuyện về các công ty, nhà khoa học, nhà hoạch định chính sách và các quyết định địa chính trị quan trọng, Cuộc chiến vi mạch vẽ nên bức tranh toàn cảnh về mối quan hệ giữa khoa học, kinh tế và địa chính trị trong thời đại số, giúp độc giả hiểu vì sao những con chip nhỏ bé lại trở thành nền tảng của hệ thống hiện đại như điện thoại, ô tô hay trí tuệ nhân tạo và vũ khí công nghệ cao.

Bên cạnh đó, Giải Khuyến khích được trao cho "Câu chuyện nghệ thuật - Lịch sử nghệ thuật qua các trào lưu lớn và những kiệt tác truyền cảm hứng" do Nguyễn Thị Phương Lan dịch.

Được trình bày dưới dạng graphic book (sách đồ họa) với hệ thống minh họa phong phú và phân tích ngắn gọn, mạch lạc, "Câu chuyện nghệ thuật" mang đến trải nghiệm như bước vào một "bảo tàng trên trang sách". Qua mỗi bức tranh hay pho tượng, người đọc không chỉ chiêm ngưỡng cái đẹp mà còn khám phá những lớp trầm tích văn hóa - lịch sử ẩn sau tác phẩm, từ đó hiểu vì sao các kiệt tác nghệ thuật có thể trường tồn cùng thời gian.

Cuối cùng, "Thư cho em" của tác giả Hoàng Nam Tiến chinh phục Giải Bạn đọc yêu thích tại Giải thưởng Sách Quốc gia lần thứ VIII. Tại lễ trao giải, con trai tác giả Hoàng Nam Tiến thay cha nhận giải thưởng.

Được viết từ hơn 400 bức thư tình kéo dài suốt bốn thập kỷ giữa Thiếu tướng Hoàng Đan và vợ - bà An Vinh, Thư cho em tái hiện một câu chuyện tình yêu đặc biệt, được nuôi dưỡng qua những năm tháng chiến tranh và hòa bình của đất nước. Qua lời kể của người con trai Hoàng Nam Tiến, những lá thư riêng tư của một gia đình đã trở thành lát cắt sống động của lịch sử, nơi tình yêu, trách nhiệm và lý tưởng sống hòa quyện trong từng dòng chữ.

Trong những bức thư viết từ chiến trường, độc giả chứng kiến không chỉ nỗi nhớ và tình cảm sâu nặng của một người chồng dành cho vợ, mà còn là tâm thế của cả một thế hệ đã đi qua những năm tháng khốc liệt của chiến tranh. Những suy nghĩ về gia đình, niềm tin vào tương lai và khát vọng sống tử tế được bộc lộ giản dị, chân thành nhưng giàu sức lay động.

Chia sẻ hậu lễ trao Giải thưởng Sách Quốc gia lần thứ VIII, ông Vũ Hoàng Giang - Phó Tổng Giám đốc Nhã Nam cho biết việc 4 ấn phẩm của Nhã Nam được vinh danh là niềm tự hào và nguồn khích lệ to lớn đối với đội ngũ làm sách, các tác giả và dịch giả của Nhã Nam.

"Sẽ là lãng phí nếu những công trình nghiên cứu, những cuốn sách đạt giải cao chỉ nằm trên kệ của các nhà sách lớn. Giới xuất bản, những người làm sách đều hy vọng những cuốn sách đoạt Giải thưởng Sách Quốc gia được các thư viện, trường đại học và nhà sách sử dụng như danh mục tham chiếu để bổ sung sách. Khi danh mục sách đoạt giải trở thành một danh mục khuyến nghị cho hệ thống thư viện, thì giải thưởng bắt đầu thực hiện đúng vai trò của mình: nuôi dưỡng nền tảng tri thức quốc gia", ông Vũ Hoàng Giang cũng bày tỏ kỳ vọng.