Vào vùng nóng nhất miền Trung

Vùng rừng núi xứ Nghệ vào hạ bằng lịch cắt điện luân phiên và những đợt nắng nóng "như đổ nước sôi lên người".

 

Dòng Nậm Mộ có đoạn trơ cả đáy.

 

 

Một buổi sáng đầu tháng 5, từ huyện Quỳnh Lưu, tôi chỉ mặc một manh áo cộc, bắt đầu hành trình ngược lên vùng được coi là nóng nhất miền Trung. 10h tới thị trấn Thái Hòa, huyện Nghĩa Đàn, nắng chói chang tràn ngập thị trấn miền sơn cước. Đường 48 phía tây cầu Hiếu có một đoạn đang thi công dở tung lên những đám bụi mù khiến khí trời càng thêm ngột ngạt.

 

Cạnh chân cầu sông Hiếu lô nhô vô số bãi cát, đá, sỏi trông như sa mạc hoang. Giữa dòng chỉ còn lại một lạch nước nhỏ xíu trong văn vắt chảy vòng vèo theo bờ sông phía lở rồi luồn lách qua bãi cát dài như cố chảy về xuôi. Nhìn xa xa dòng sông lại bị đứt đoạn bởi những bãi bồi chắn ngang, tất cả phủ một màu nắng chói chang. Lúc này, tuy chưa phải giữa trưa nhưng dưới cái nắng được cơn gió Lào khô khốc tiếp sức, khiến nhiệt độ tăng nhanh, thổi nắng táp rát mặt. Mồ hôi đã chảy thành dòng.

 

Xá Lượng, huyện Tương Dương thực sự là "chảo lửa".

 

Đúng giữa trưa, chúng tôi có mặt tại Cửa Rào, huyện Tương Dương. Cửa Rào cách rừng quốc gia Pù Mát khoảng 60 km về phía tây, là một vùng quê miền núi nằm khuất sâu sau những cánh rừng nguyên sinh rậm rạp của miền tây xứ Nghệ. Rất nghịch lý khi sự thật là giữa một vùng cây cối ngút ngàn như thế nhưng đây lại là nơi đang chịu cái nóng khủng khiếp. Nhiệt độ đo ở ngoài trời đã hơn 40 độ C. Làng bản vắng bóng người, bóng gia súc, tất cả phải sơ tán vào khe tránh nóng. Mặt trời, gió như quạt lửa, như thể chực rang chín mọi sinh vật sống vùng đất này.

 

Ông Lộc Văn Chín, một người lớn tuổi ở Cửa Rào cho biết: " 9, 10 giờ sáng đi ngoài đường đã có cảm giác như đội nồi than củi trên đầu. Tầm giữa trưa ngồi trong nhà nhìn ra chỉ thấy cảnh vật qua những đợt hơi nước bốc lên hừng hực và rồi mờ đi. Cái đường nhựa nhà nước mới làm nối từ miền xuôi lên Mường Xén và Bản Vẽ được làm rộng rãi đẹp đẽ cũng có cảm giác như bị nhũn ra". Ông Chín cho biết, hôm trước nhà ông Long ở trong bản, là nhà sàn mái lợp lá bỗng dưng bốc cháy rừng rực giữa trưa mà không thể nào dập được.

 

Trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Trọng Giáp- Phó chủ tịch xã Xá Lượng thở dài ngao ngán: "Nhìn thấy trâu bò lợn gà của nhân dân lăn ra chết như bị bóp lấy cổ mà không thể làm gì được. Để đối phó với cái nóng chúng tôi chỉ biết trông chờ vào nước. Nhưng trong những ngày gió Nam Lào thổi mạnh thì lại rơi vào mùa khô nên việc đưa nước sông Lam để giảm nhiệt độ đến những nơi ở trên núi cao gần như không thể. Thiên nhiên ở đây khắc nhiệt từ trước tới nay thì ai cũng biết rồi nhưng hình như mùa hè nơi đây ngày càng nóng thêm... Ngày trước ở đây cũng nóng nhưng làm gì đến mức như thời gian gần đây".

 

Ở đầu nguồn sông Lam, nước gần như đã cạn kiệt, chỉ còn giữa dòng những lạch nước xanh ngắt lững lờ trôi. Chúng tôi đi ngược lên phía huyện Kỳ Sơn, men theo dòng Nậm Mộ, một trong hai dòng sông nối dòng với sông Lam cũng đã cạn nước.

 

Thị trấn Mường Xén, huyện Kỳ Sơn vốn khá sầm uất nhưng đến trưa trên đường cũng vắng vẻ vì nóng.

 

 

Dọc quốc lộ 7, con đường xuyên tâm chảo lửa miền Trung, tôi để ý thấy các cửa hàng trưng bày la liệt những đồ dùng hạ nhiệt mời mọc khách hàng để đối phó với nắng trời. Từ giữa mùa xuân đến thời điểm bây giờ, trên khắp địa bàn các huyện Nghệ An, điện mất liên miên, cho nên các loại máy phát điện, ắcquy khô, quạt tích điện bán chạy và đắt như tôm tươi. Được thế lấn tới, hàng Tàu lại có dịp thâm nhập. Chỉ cần 1,6 triệu đồng là có thể mua được máy phát điện công suất 1.000W, hay chiếc quạt tích điện xoàng xoàng chỉ giá hơn 3 trăm nghìn đồng.

 

Nắng chết người   Bà Hoàng Thị Quý (65 tuổi) trú tại xã Thanh Hà, huyện Thanh Chương, Nghệ An, trở thành nạn nhân đầu tiên trong năm tử vong vì nắng nóng.   Người nhà nạn nhân cho hay, khoảng 14 giờ ngày 6/5, bà Quý đi chăn trâu ở cánh đồng làng Chùa Cào. Đến 19 giờ cùng ngày, không thấy bà Quý về, gia đình và bà con trong vùng mới đi tìm và phát hiện bà đã chết gục ở bờ ruộng. Cái chết của bà Quý được xác định là do say nắng.

Ngược lên huyện miền núi Quì Châu - địa bàn đạt "đỉnh" nóng 44oC hôm 9/5, xuất hiện nhiều rèm lá cọ che chống nóng trước những hiên nhà sàn nhưng có lẽ không thể hạ nhiệt được bao nhiêu. Tại Quì Châu hiện rất nhiều đất canh tác không thể trồng được cây gì, kể cả chuyển đổi cho cây trồng cạn vì cày bừa, thậm chí cuốc cũng không được do thiếu nước, nắng nóng đang lên đến cao trào.

 

Những cánh đồng miền Trung đang vào mùa gặt. Hàng nghìn nông dân trên ruộng là hàng nghìn sự sáng tạo không ngừng về cách chống nóng. Đa số họ mặc những bộ quần áo rất dày. Và khi trời bắt đầu nổi gió, đổ nắng, họ múc nước dội ào ào lên người. 

 

Toàn thân được bịt kín, chỉ lộ hai con mắt để nhìn. Họ làm như thế để tránh việc phải đổ quá nhiều mồ hôi. Nếu có chút mồ hôi nào đổ ra, những lần áo kín như bưng ấy giữ lại, làm thân mình ẩm ướt và tránh nóng rất hữu hiệu. Đó là chống nóng của những người dân chân lấm tay bùn.

 

Ở trong nhà, cách để chống nóng hữu hiệu nhất là quét nhà thật sạch, sau đó đổ nước lúp xúp lên nền nhà. Hơi trơn một chút, nhưng về cái sự... mát thì không phải bàn cãi. Nhiều nhà, lúc mất điện còn đổ nước đầy nền nhà để... ngủ trưa!

 

Đây chỉ là đợt nóng "thăm dò" và nói lời chào mùa hạ của thiên nhiên dành cho miền đất này. Bởi mùa nóng gió Lào còn kéo dài đến tận tháng 8 âm lịch. Mảnh đất xứ Nghệ cũng giống như tất cả khúc ruột miền Trung vốn đã quá quen với cảnh mùa hè, gió Lào hầm hập thổi. Gió như mang tất cả những thứ khắc nghiệt nhất "đổ" xuống mảnh đất nghèo này. Đợt nắng nóng đầu mùa này lại trút xuống miền Trung những khốc liệt của thiên nhiên.

 

970 hộ dân thuộc các dân tộc: Kinh, Khơ Mú, Mông, Ơ Đu, Tày, Hoa, Tạy Hạy của xã Xá Lượng trải rộng trên diện tích 1.697,8 ha nằm gọn trong địa phận Cửa Rào như một cái chảo rang khổng lồ vào thời điểm này.   Một cảnh tượng cười ra nước mắt khi nhìn thấy hầu hết các ngôi nhà bị biến dạng. Trừ những gia đình có điều kiện người ta làm bằng gạch, xi măng, còn lại nhà của bà con dân tộc đều làm bằng gỗ gom góp từ nhiều năm với nhiều loại khác nhau. Dưới cái nóng như nung như thế ván gỗ bị bắt nắng rút lại cong queo lung tung, làm cho nhà cửa trở nên méo xệch, huếch hoác.