Về nơi đẽo cày bằng xương… lươn: Nghệ sĩ Hán Văn Tình qua lời kể của dân làng

NSƯT Hán Văn Tình trong vai Chu Văn Quềnh trong phim “Đất và người”. Ảnh: TL

Thừa hưởng duyên hài từ làng

Chúng tôi đến làng Văn Lương giữa lúc cái tin nghệ sĩ Hán Văn Tình vừa ra đi sau một thời gian dài chống chọi với căn bệnh ung thư. Dường như, lòng thương tiếc người nghệ sĩ ấy vẫn đượm buồn mỗi khi được nhắc tới.

Sinh ra và lớn lên ở “làng nói khoác Văn Lương”, nghệ sĩ Hán Văn Tình như được đắm mình trong môi trường ấy từ thuở ấu thơ. Những chuyện cười, chuyện vống, cùng nét khôi hài hóm hỉnh đã ngấm vào máu của ông. Mà nếu ai đã một lần đến “làng nói khoác” này, sẽ nhận ra phong cách “người quê” của ông không lẫn vào đâu được. Có lẽ điều đó đã góp phần hình thành phong cách diễn xuất của nghệ sĩ Hán Văn Tình sau này.

Với dáng người thấp nhỏ, tóc húi cua, đôi mắt thông minh đa cảm và bộ ria "trứ danh" nên nghệ sĩ Hán Văn Tình thường được phân các vai phản diện như: Đồn trưởng trong vở “Không còn con đường nào khác”, hay vai Thoát Hoan trong vở “An Tư công chúa”. Nhưng có lẽ, ấn tượng sâu sắc nhất của khán giả truyền hình đối với ông là vai Quềnh trong phim “Đất và người”. Một anh nông dân chân chất, hài hước, tựa như “Chí Phèo” thời hiện đại nhưng vẫn ẩn chứa tinh thần nghĩa hiệp, chở che cho người sa cơ lỡ vận.

Trong tâm trí người dân Văn Lương, nghệ sĩ Hán Văn Tình hiện hữu là một người chất phác, hồn nhiên, dung dị, thật thà. Cái chất xuề xòa, nhân hậu của nhân vật Chu Văn Quyềnh gần như phản ánh con người đời thường của ông. Sống ở Hà Nội nhiều năm nhưng ông vẫn giữ chất giọng sang sảng, mộc mạc của vùng đất Văn Lang. Đặc biệt, câu nói “không nên hoãn cái sự sung sướng ấy lại” được người dân nơi đây coi là câu "cửa miệng" suốt một thời gian dài. Họ bảo, đây là câu nói bản quyền, mang đậm chất của Hán Văn Tình.

Ông Bùi Văn Phẩm, người gốc Văn Lang cho biết: “Vì tôi nhiều năm nghiên cứu văn hóa của làng Văn Lang nên nghệ sĩ Hán Văn Tình đã tìm đến nhà tôi chia sẻ về dự định làm phim về làng. Cậu ấy ngoài đời tính tình hiền lành, mộc mạc, gần gũi. Hơn nữa, nói chuyện thoải mái, cởi mở, chân chất nhưng cũng đầy nghiêm túc về chuyện đời, chuyện nghề”.

Có con đường, cây cầu mang tên Hán Văn Tình

Cây cầu mang tên Hán Văn Tình trong lòng người dân Văn Lương. Ảnh: TL

Nhiều người dân Văn Lang tâm sự rằng, nghệ sĩ Hán Văn Tình sống rất đơn giản và rất tình người. Tính ông thẳng như ruột ngựa, thích ai, ghét ai thì nói luôn, không xum xoe rào đón, nịnh bợ ai bao giờ. Bà Hán Thị Mỵ, chị họ nghệ sĩ Hán Văn Tình kể: “Bao năm xa quê hương, nhưng ông ấy chưa bao giờ quên nếp làng. Tính cách hài hài, cười phớ lớ, chân chất lắm. Cái chất quê thấm vào người ông ấy rồi. Trước ngày ra đi mãi mãi, ông ấy có về quê. Ông dặn vợ con, nếu mình có mệnh hệ gì thì mang về quê chôn cất. Sở dĩ ông ấy mong được an nghỉ ở quê nhà vì nghĩ sau này con cháu về thắp hương thì thăm quê luôn. Còn nếu an táng ở Lạc Hồng Viên thì con cháu lại xa quê, xa nếp làng".

Văn Lương là một làng quê nghèo, kinh tế của người dân chủ yếu dựa vào mấy sào ruộng, củ sắn, củ khoai. Vào ngày mưa, con đường đất nhỏ dẫn vào làng trở nên lầy lội. Có những lúc, người dân không thể di chuyển vì mưa gió. Thương cảm với cảnh khốn khổ của người dân quê mình, nghệ sĩ Hán Văn Tình vừa bỏ tiền túi, vừa kêu gọi mọi người chung sức làm đường, làm cầu. Rồi xây dựng miếu, đình làng… ông cũng quyên góp, ủng hộ kinh phí. Những việc làm của ông nhỏ nhoi nhưng thấm đượm tình làng nghĩa xóm. Để đến giờ, khi ông đã đi vào cõi vĩnh hằng, người dân Văn Lương vẫn gọi tên con đường, cây cầu ấy là Hán Văn Tình. Với người Văn Lương, nghĩa cử này đáng quý ở chỗ, Hán Văn Tình không phải là một nghệ sĩ giàu có nhưng ông vẫn chung tay góp sức, sẵn sàng chia sẻ, quyên góp ủng hộ những hoàn cảnh khó khăn ở quê hương.

Gần 2 năm chống chọi với căn bệnh hiểm nghèo, hoàn cảnh kinh tế của gia đình nghệ sĩ Hán Văn Tình đã kiệt quệ đi nhiều. Trước khi phát hiện bệnh, ông cũng chỉ sống nhờ đồng lương hưu, còn vợ ông thì công việc không ổn định với thu nhập ít ỏi. Trong khi đó, hai con đều còn đang đi học, chưa thể hỗ trợ kinh tế cho bố trong việc điều trị bệnh. Hiểu được gia cảnh và tấm chân tình của người nghệ sĩ một đời cống hiến cho nghệ thuật, “lão Quềnh” đã được khán giả khắp nơi chia sẻ, giúp ông chống chọi với bệnh tật. Và với người dân Văn Lương, dù nghệ sĩ Hán Văn Tình không còn nữa, nhưng câu chuyện về ông thì vẫn còn được kể mãi...

Ngọc Thi – Nông Thuyết