Vì đâu nên nỗi Hãng phim truyện Việt Nam được định giá... 0 đồng?

Sáng 27/9, tại cuộc họp báo chuyên đề cổ phần hóa doanh nghiệp Nhà nước, ông Đặng Quyết Tiến, Phó Cục trưởng Cục Tài chính doanh nghiệp (Bộ Tài chính) đã có những chia sẻ xung quanh lùm xùm "đất vàng" của Hãng phim truyện Việt Nam (VFS).

Nhiều nghệ sĩ đã "choáng", thậm chí cho đó là một sự xúc phạm! Không thể không buồn, không khỏi xót xa khi mà thương hiệu Hãng phim từng được ví như cánh chim đầu đàn của nền Điện ảnh cách mạng Việt Nam lại được định giá 0 đồng một cách lạnh lùng.

Đó là về mặt cảm xúc nhưng trong câu chuyện thương trường, việc định giá thương hiệu của một doanh nghiệp lại khó để dựa trên yếu tố truyền thống, lịch sử, cảm xúc con người...

Năm 1959, bộ phim truyện đầu tiên của Hãng phim truyện Việt Nam có tên Chung một dòng sông xuất hiện trên màn ảnh rộng. Tiếp nối thành tựu ấy là những bộ phim danh tiếng: Con chim vành khuyên, Chị Tư Hậu, Vĩ tuyến 17 ngày và đêm, Em bé Hà Nội, Bao giờ cho đến tháng Mười...

Thời kỳ vàng son này đánh dấu quá trình trưởng thành, cống hiến của thế hệ vàng đạo diễn, diễn viên. Hãng phim cũng giành nhiều giải thưởng điện ảnh trong nước và quốc tế. Năm 2008, CNN đánh giá Bao giờ cho đến tháng Mười là một trong 18 bộ phim châu Á xuất sắc nhất mọi thời đại.

Gia tài 400 tác phẩm điện ảnh của Hãng phim từ khi hình thành thực sự là một di sản văn hóa hội tụ bao tài năng, tâm huyết, thậm chí là mồ hôi nước mắt và máu xương của biết bao thế hệ nghệ sĩ. Vậy cái định giá thương hiệu 0 đồng liệu có "phũ" quá chăng?

Cơ sở hạ tầng của Hãng phim truyện Việt Nam đã xuống cấp nghiêm trọng. Ảnh: Zing

Giải thích vấn đề này, ông Trần Hoàng, Vụ trưởng Vụ Kế hoạch Tài chính, Bộ VHTTDL cho biết, theo quy định tại khoản 7 Điều 18 Thông tư 127/2014/TT-BTC thì giá trị lợi thế kinh doanh được tính vào giá trị doanh nghiệp gồm giá trị thương hiệu, tiềm năng phát triển.

Giá trị thương hiệu ở đây bao gồm cả những chi phí thành lập doanh nghiệp, chi phí liên quan đến việc quảng cáo, giữ bản quyền thương hiệu và chi phí đào tạo… trong quá trình hoạt động của doanh nghiệp trước thời điểm xác định giá trị doanh nghiệp 5 năm...

Giá trị lợi thế kinh doanh tính vào giá trị doanh nghiệp cổ phần hóa là tiềm năng phát triển của doanh nghiệp được đánh giá trên cơ sở khả năng sinh lời của doanh nghiệp trong tương lai khi so sánh tỷ suất lợi nhuận của doanh nghiệp với lãi suất trái phiếu Chính phủ.

Trong vòng 5 năm kể trước thời điểm xác định giá trị doanh nghiệp, phần Công ty TNHH MTV Hãng phim truyện Việt Nam không có chi phí thành lập doanh nghiệp, chi phí đào tạo nhân viên, chi phí quảng cáo, giới thiệu sản phẩm, giới thiệu công ty, xây dựng trang web… nên công ty không tập hợp được chi phí thực tế để tạo dựng thương hiệu.

Vì vậy, giá trị thương hiệu của công ty tại thời điểm 30/9/2014 là 0 đồng!

Tuy nhiên, theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ giao cho Bộ VH-TT&DL phối hợp với Bộ Tài chính, Bộ KH&CN, các đơn vị đang nghiên cứu phương án theo chỉ đạo xác định giá trị thương hiệu bằng bề dày, truyền thống của hãng để xác định giá trị.

Rốt cuộc, với diễn biến như hiện tại, chẳng biết suốt thời gian qua Hãng phim đã làm gì, ứng phó ra sao với sự thay đổi của điện ảnh, đã sử dụng lợi thế nhà nước, để tâm tới hình hài công sở ra sao... Hay thực tế Hãng đã tự "giết" mình với quá trình sống chậm, sống mòn?

Diễn viên-đạo diễn Quốc Tuấn rơi nước mắt khi nói đến Hãng phim

Trong cuộc họp báo về tình hình cổ phần hóa của Hãng phim, đạo diễn Quốc Tuấn nghẹn ngào nói: "Chưa có cuộc cổ phần hóa nào lại đẫm nước mắt như tại Hãng phim truyện Việt Nam". Điều đó đúng. Nhưng trước khi diễn ra màn "khóc tập thể", đời sống nghệ sĩ, chất lượng Hãng phim... đã lay lắt từ lâu, đã đầy nước mắt trong từng mảnh đời, số phận và cả dự đoán tương lai.

Bước sang cơ chế thị trường, với sự bùng nổ của các hãng phim tư nhân, dòng phim thương mại, Hãng phim truyện Việt Nam hoàn toàn tụt hậu. Ngoài một vài phim trúng thầu được Nhà nước rót tiền mỗi năm, Hãng không sản xuất bất cứ bộ phim nào bán vé ra rạp. Các bộ phim làm theo đặt hàng hầu hết chỉ đi các LHP, chiếu trong các đợt kỷ niệm.

Các nghệ sĩ danh tiếng của Hãng hầu hết đều làm phim bên ngoài, cả phim điện ảnh và truyền hình do tình trạng bi đát của Hãng phim. Gần đây Hãng còn không sản xuất nổi 1 phim mỗi năm và hiện chỉ có 85 người hiện đang có tên trong bảng lương.

Dường như, thay vì bám vào quy chuẩn định giá thương hiệu theo quy định tài chính kinh doanh thì Hãng phim đã tự mang máng nhìn nhận vấn đề theo một quy chuẩn khác: Thương hiệu là thành tựu trong quá khứ! Mọi giá trị về quảng cáo, bản quyền thương hiệu, đào tạo, tác phẩm gây tiếng vang... ở giai đoạn sau này, Hãng phim đúng là trắng tay!

Và kết cục hiện tại, dù không biết cuối cùng Hãng phim có được xem xét lại trong vấn đề định giá thương hiệu bằng bề dày truyền thống hay không vẫn là màn bi kịch đã được nhìn thấy trước.

T.Nam