Vì hạnh phúc mỗi gia đình Việt

Những con số ấn tượng

Những năm qua, Việt Nam đã có nhiều nỗ lực góp phần cải thiện chất lượng nguồn nhân lực. Ảnh: Chí Cường

55 năm qua, với sự kiên trì, nỗ lực và quyết tâm của các cấp ủy đảng, chính quyền, các ban ngành, đoàn thể và của mọi người dân, công tác DS-KHHGĐ đã có những bước tiến bộ rõ rệt, đạt được những thành tựu tốt đẹp thông qua kết quả Tổng Điều tra Dân số và Nhà ở 1/4/2009.

Tỉ lệ gia tăng dân số trung bình hàng năm đã giảm từ 1,7% xuống còn 1,2% - thấp nhất trong vòng hơn 50 năm qua. Tổng tỉ suất sinh (số con trung bình của 1 phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ) giảm xuống còn 2,03 con và đạt dưới mức sinh thay thế.

Việt Nam được các tổ chức quốc tế đánh giá là một trong những điểm sáng trong việc thực hiện các Mục tiêu Thiên niên kỷ. Trong nỗ lực đó, có sự đóng góp xứng đáng của công tác bảo vệ, chăm sóc sức khỏe nhân dân và công tác DS-KHHGĐ.

Kiên trì giảm sinh và các thành tựu của công tác dân số đã góp phần quan trọng trong việc tiết kiệm các khoản chi cho các dịch vụ xã hội, để dành vốn đầu tư cho các lĩnh vực phát triển kinh tế - xã hội nhằm thực hiện mục tiêu xóa đói, giảm nghèo và cải thiện đời sống nhân dân.

Tuy đạt được những thành tựu quan trọng nhưng công tác dân số lại xuất hiện những vấn đề mới và còn nhiều thách thức. Tuy đã đạt mức sinh thay thế, nhưng do phong tục tập quán, tư tưởng Nho giáo muốn có đông con, phải có con trai nối dõi tông đường còn rất nặng nề của người dân trong xã hội nông nghiệp (dân số nông thôn Việt Nam chiếm tới 70,4%) nên mức sinh có thể tăng trở lại bất cứ lúc nào.

Cùng đó là số phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ đang tiếp tục tăng nhanh và sẽ đạt cực đại vào năm 2020 – 2025. Do đó dù đã đạt mức sinh thay thế nhưng dân số nước ta vẫn cứ tiếp tục gia tăng trong khoảng hơn 30 năm nữa. Vẫn còn nhiều tỉnh thành chưa đạt mức sinh thay thế. Nếu các cấp uỷ đảng, chính quyền chỉ một chút lơ là, chủ quan, thỏa mãn, thì mức sinh sẽ rất dễ tăng trở lại.

Thách thức phía trước

Trong những năm qua, cùng với sự phát triển kinh tế - xã hội, chất lượng dân số của Việt Nam cũng đã từng bước được nâng cao nhưng để đáp ứng với yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước cũng như so với khu vực và trên thế giới, chất lượng dân số của nước ta còn thấp: Tuổi thọ bình quân của người dân cao nhưng tuổi thọ bình quân khỏe mạnh lại thấp; Tỷ số chết mẹ, tỷ suất chết sơ sinh, tỷ suất chết trẻ em, tỷ lệ suy dinh dưỡng trẻ em còn khá cao và có sự cách biệt rất lớn giữa các vùng miền; Tỷ lệ mắc các bệnh nhiễm khuẩn đường sinh sản, bệnh lây truyền qua đường tình dục còn cao; Tỷ lệ trẻ em mới sinh bị dị tật bẩm sinh do di truyền có xu hướng tiếp tục gia tăng do điều kiện sống, môi trường độc hại, lối sống hoặc phong tục, tập quán lạc hậu...

Việt Nam đã bước vào thời kỳ cơ cấu “dân số vàng” nhưng chất lượng nguồn nhân lực của chúng ta còn thấp, tính cạnh tranh còn thấp nhất là trong bối cảnh kinh tế tri thức đang có những bước tiến rất mạnh...

Bên cạnh đó chúng ta chưa chuẩn bị tốt để thích ứng với những thách thức của giai đoạn già hóa dân số đến sớm hơn so với dự kiến; đặc biệt, một vấn đề mới xuất hiện trong công tác dân số là tỷ số giới tính khi sinh (số trẻ sơ sinh trai/100 trẻ sơ sinh gái) đã tăng nhanh một cách bất thường với diễn biến phức tạp... Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc đã cảnh báo Việt Nam trước nguy cơ thừa nam, thiếu nữ, tình trạng già hóa và những hệ lụy về an sinh xã hội mà có thể nhìn thấy rõ ở một số quốc gia trong khu vực đã từng phải đối mặt.

P.Vĩnh