Vì sao nhiều trẻ không được bú mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu đời?

Hơn 50% trẻ em không được bú hoàn toàn sữa mẹ trong 6 tháng đầu

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Quỹ Nhi đồng Liên Hợp Quốc (UNICEF), nuôi con bằng sữa mẹ là giải pháp quan trọng nhất trong phòng ngừa bệnh tật và tử vong phụ nữ và trẻ em.

Ước tính hàng năm nuôi con bằng sữa mẹ giúp phòng ngừa được trên 22.000 tử vong do ung thư vú và 800.000 trường hợp tử vong dưới 5 tuổi nếu phụ nữ ở các nước tăng cường cho con bú mẹ đến 24 tháng.

Đối với phụ nữ, cho con bú giúp giảm nguy cơ tử vong ung thư vú, ung thư buồng trứng, đái tháo đường, bệnh mạch vành loãng xương, bệnh lý chuyển hóa, viêm khớp dạng thấp và bệnh Alzheimer.

Đối với trẻ em, bú mẹ giúp giảm các bệnh lý nhiễm trùng như viêm phổi, tiêu chảy, giảm nguy cơ đái tháo đường, giảm tỷ lệ thừa cân béo phì, phòng ngừa dậy thì sớm so với trẻ bú sữa công thức. Đặc biệt trẻ được bú sữa mẹ tăng chỉ số thông minh và khi trưởng thành có thu nhập, hiệu quả xã hội cao hơn.

Tuy nhiên, một thực tế đáng buồn là tại Việt Nam hơn 50% các bà mẹ không thể duy trì việc nuôi con hoàn toàn bằng sữa mẹ trong 6 tháng đầu và trên 80% bà mẹ đã không thể cho con bú sữa mẹ đến 24 tháng tuổi.

Đặc biệt, đối với những công nhân làm việc tại các nhà máy, con số này còn đáng báo động hơn. Bởi hầu hết các nữ công nhân thường cai sữa sớm cho trẻ, thay sữa mẹ bằng sữa công thức vì lo lắng và không chắc chắn về khả năng cho con bú bằng sữa mẹ khi họ trở lại làm việc sau khi nghỉ thai sản.

Những rào cản ảnh hưởng đến việc nuôi con bằng sữa mẹ

Theo nghiên cứu của nhóm chuyên gia đến từ Bệnh viện Phụ sản Nhi Đà Nẵng, WHO và UNICEF cho thấy, một trong những rào cản lớn của việc nuôi con bằng sữa mẹ đến từ việc chăm sóc trước và trong khi sinh. Nhiều phòng khám sản khoa trước sinh chưa thực sự chú trọng tư vấn đầy đủ về lợi ích và kỹ thuật nuôi con bằng sữa mẹ, thậm chí chính nhân viên y tế cũng chưa nhận thức hết tầm quan trọng của nó.

Tại nhiều phòng sinh, không có người thân đồng hành, thiếu sự hỗ trợ và động viên của nhân viên y tế làm bà mẹ căng thẳng, đau đớn, tăng tiết các hormone bất lợi có thể ức chế quá trình tiết sữa mẹ. Phòng sinh thiếu thân thiện cùng với hạn chế vận động trong chuyển dạ làm tăng tỉ lệ mổ đẻ không cần thiết và giảm cơ hội tiếp cận sữa mẹ.

Cùng với đó, ngay sau sinh, nhiều trẻ không được thực hiện da kề da đầy đủ trong ít nhất 90 phút, không được tạo điều kiện bú mẹ cữ đầu tiên trên ngực mẹ, đặc biệt đối với trẻ mổ đẻ. Việc cách ly mẹ con không cần thiết, thiếu chăm sóc da kề da, cùng với việc lạm dụng sữa công thức trong những ngày đầu đã làm giảm khả năng nuôi con hoàn toàn bằng sữa mẹ.

Ngoài ra, trong 6 tháng đầu tiên, nhiều bà mẹ lo lắng về việc đi làm lại sau 6 tháng nghỉ thai sản, không có đủ thời gian vắt sữa và cho con bú trực tiếp. Vì vậy, họ có xu hướng tập cho con bú sữa công thức từ 1-2 tháng trước khi trở lại công sở, làm gián đoạn quá trình bú mẹ tự nhiên.

Đáng tiếc hơn, từ 6 đến 24 tháng, không ít bà mẹ lại lầm tưởng rằng sữa mẹ đã hết chất dinh dưỡng, dẫn đến việc lựa chọn sữa công thức thay thế, bỏ lỡ giai đoạn vàng để tiếp tục cung cấp kháng thể và dinh dưỡng quan trọng cho con.

Đặc biệt, theo nhóm nghiên cứu, tác động của các công ty sữa công thức đóng vai trò không nhỏ. Việc quảng cáo sữa công thức từ trước sinh, với những lời lẽ hấp dẫn về "sữa bà bầu" hay "lợi ích vượt trội", đã tác động mạnh mẽ đến tâm lý và quyết định của các bà mẹ.

Ngay cả trong các phòng mạch tư nhân, dù không cố ý, nhưng việc tư vấn chưa chuẩn xác có thể vô tình làm bà mẹ chọn lựa cả sữa công thức đồng hành cùng sữa mẹ.

"Đáng lo ngại hơn, sự tài trợ của các hãng sữa công thức cho các chuyên gia y tế có thể giúp thương hiệu sữa công thức len lõi vào các cơ sở y tế khiến phụ huynh ngộ nhận chọn lựa làm nguồn dinh dưỡng chính cho con mình trong những năm đầu đời", các chuyên gia nhấn mạnh.

Tuần lễ Thế giới nuôi con bằng sữa mẹ năm 2025: Tốt cho mẹ, khỏe cho bé, thân thiện với môi trường

GĐXH – Năm 2025, Tuần lễ Thế giới nuôi con bằng sữa mẹ (từ 1-7/8) sẽ tập trung vào chủ đề môi trường và biến đổi khí hậu.