Việt Nam thiếu hụt hàng triệu nữ giới: Những hệ lụy khôn lường

Tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh (MCBGTKS) ở nước ta đang ở mức rất nghiêm trọng, tăng nhanh. Hiện nay chỉ thiếu mấy trăm nghìn phụ nữ nhưng đến 2050 nước ta sẽ thiếu khoảng 2,3-4,3 triệu phụ nữ.

Ở Việt Nam, so với các nước khác, MCBGTKS xuất hiện muộn hơn, vào giữa thập kỷ trước. Tuy nhiên, mất cân bằng giới tính ở Việt Nam tăng rất nhanh và đã ở mức cao nghiêm trọng. Theo PGS. Lưu Bích Ngọc, Viện trưởng Viện Dân số và các vấn đề xã hội, Trường Đại học Kinh tế quốc dân, hiện nay, Việt Nam đã bước đầu phải gánh chịu những hệ lụy của việc mất cân bằng tỷ số giới tính.

Theo các lý thuyết nhân khẩu học, khi mất cân bằng tỷ số giới tính khi sinh xảy ra, hệ lụy sẽ diễn ra trong 20 năm kế tiếp. Tại thời điểm hiện nay Việt Nam cũng đã xuất hiện những hệ lụy.

Bất bình đẳng giới nó sẽ kéo theo rất nhiều vấn đề như: Người phụ nữ không có được vị thế, người phụ nữ không có được tiếng nói, người phụ nữ không phát huy được vai trò của mình trong sự phát triển của xã hội nói chung. Trong khi hiện nay, trên thế giới đã có nhiều chị em phụ nữ giữ nhiều vai trò quan trọng, giữ vị trí lãnh đạo cả đất nước. Chính ở Việt Nam, nữ giới cũng đã giữ những chức vụ quan trọng trong bộ máy nhà nước, góp trí tuệ cho sự phát triển chung của đất nước.

MCBGTKS thuộc loại mất cân bằng vật chất - nền tảng của sự tồn tại và phát triển bền vững của xã hội, do vậy phát sinh nhiều hệ lụy. Trước hết, với chế độ hôn nhân "một vợ, một chồng", nhưng nam nhiều hơn nữ thì đương nhiên, hàng triệu nam giới sẽ phải sống độc thân; cấu trúc gia đình vợ - chồng, cha mẹ - con cái bị phá vỡ. Do nam giới không thể kết hôn hoặc kết hôn muộn, tình trạng quan hệ tình dục ngoài hôn nhân sẽ tăng lên, nguy cơ lan rộng các bệnh lây nhiễm qua đường tình dục trong đó có HIV/AIDS,…

Đáng lo ngại, hệ lụy MCBGTKS đã xảy ra tại Trung Quốc, khi vài chục triệu nam thanh niên ở đất nước này không lấy được vợ vì không tìm kiếm được cô dâu. Các quốc gia và vùng lãnh thổ như Trung Quốc, Hàn Quốc, Đài Loan… đã phải “nhập khẩu” cô dâu và phần lớn trong số phụ nữ Việt Nam kết hôn với người nước ngoài đã trở thành cô dâu ở các nước và vùng lãnh thổ nói trên.

Theo các chuyên gia dân số phân tích, khi kết hôn với người nước ngoài mà không có tình yêu, không có sự tìm hiểu nhau kỹ càng thì hôn nhân sẽ phải đối mặt với rất nhiều khó khăn, thách thức.

Cụ thể, như sự khác biệt về ngôn ngữ, văn hoá, tôn giáo, thói quen sinh hoạt, quan niệm,… Những điều đó sẽ dẫn đến sự xung đột và đe doạ đến hạnh phúc gia đình, làm gia tăng các vụ bạo hành giới (thể chất, tinh thần, tình dục) mà nạn nhân chủ yếu là phụ nữ; tăng cao nguy cơ số vụ ly hôn.

Hậu quả của bạo lực giới sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến sức khoẻ (thể chất, tinh thần) của người phụ nữ, đặc biệt là sức khoẻ sinh sản; ảnh hưởng đến đời sống kinh tế gia đình và cả những dư chấn tâm lý tác động đến con cái. Thực tiễn về các vụ cô dâu Việt Nam bị bạo hành ở nước ngoài làm đau lòng xã hội đã phần nào chứng minh điều đó.

Thực tế này còn dẫn đến hệ lụy buôn bán phụ nữ, trẻ em nữ. Các vấn nạn trên sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến bình đẳng giới, đến quyền và lợi ích hợp pháp của phụ nữ và đặc biệt là trẻ em. Cũng cần nhấn mạnh một điều rằng, các nguy cơ, tệ nạn xã hội nói trên không hoàn toàn phát sinh từ việc MCBGTKS nhưng rõ ràng rằng MCBGTKS là một trong các nguyên nhân và khi chỉ số này tăng sẽ làm gia tăng các nguy cơ, tệ nạn nói trên.

Để đưa tỷ số giới tính về mức cân bằng (103 - 107 bé trai/100 bé gái), Đảng và Nhà nước đã có những chỉ đạo cụ thể trong các chiến lược, chương trình như: “Chiến lược quốc gia về Dân số và Sức khỏe sinh sản giai đoạn 2011 - 2020”; “Chương trình hành động quốc gia về Dân số và Sức khỏe sinh sản giai đoạn 2011 - 2020”; đề án “Kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh giai đoạn 2016 - 2025” và các văn bản chính sách khác…

Tuy nhiên, để đưa tỷ số sinh về mức tự nhiên trong tương lai sẽ rất cần có những chính sách phù hợp cũng như những hành động cụ thể nhằm nâng cao nhận thức của người dân về nguy cơ của việc mất cân bằng giới tính khi sinh.

Lily (th)