Xã nghèo, dân khổ vì sông!

Ông Lê Tiến Cải, thôn Ao Ràng, xã Xuân Thái chỉ mức nước ngập trên 1m ở trước nhà. Ảnh: N.Hưng.

Bốn mùa chạy ăn, ba mùa… ngập!

Xuân Thái là một trong những xã khó khăn của huyện Như Thanh, với 53% hộ nghèo, chủ yếu là người Thái, Mường, Kinh. Tập quán canh tác của người dân còn lạc hậu, phần lớn trồng lúa, mía và cây keo. Người dân sống rải rác quanh lòng hồ sông Mực, thường xuyên trong cảnh ngập lụt, nặng nhất là thôn Ao Ràng, thôn Làng Lúng, thôn Đồng Lườn… Trước kia mực nước tích trong lòng hồ chưa cao, hàng năm chỉ có vài đợt lụt và cũng chỉ kéo dài dăm ngày. Từ khi mực nước trong lòng hồ được tích với cao trình 33,7m thì 9 tháng trong năm, người dân phải sống chung với nước ngập, sinh hoạt, đi lại vô cùng khó khăn. Đặc biệt là việc sản xuất của người dân luôn gặp cảnh trắng tay.

Đi không được, ở không xong, bà con nơi đây đang hàng ngày phải đối diện với những khó khăn chưa có lối thoát. Ông Lê Tiến Cải, thôn Ao Ràng đang chèo thuyền ra thăm ruộng mía, chán nản cho biết: “Quanh năm chúng tôi hứng chịu cảnh lụt lội, không sản xuất thì không biết lấy gì mà sống, nhưng trồng được cây nào thì bị ngâm trong nước cây ấy, lúc thu hoạch cũng chẳng được là bao. Buổi sáng mưa, buổi chiều cả một vùng này mênh mông nước trắng xóa”. Nhà ông Cải trồng được 3 ha mía, đầu tư hết hơn 60 triệu đồng nhưng do mía ngâm trong nước lâu ngày, trữ lượng đường rất thấp, không biết nhà máy có nhập không, nếu bán được cũng chỉ khoảng 40 triệu đồng là cùng. Hơn 10ha cây keo nhà ông cũng bị chết rất nhiều. Chưa kể tới nguồn nước sinh hoạt bị ô nhiễm trầm trọng, đường sá đi lại phải lần mò trong nước. Trước khi cơn bão số 14 đổ bộ, nhà ông Cải ngập hơn 1m nước.

Bà Nguyễn Thị Sâm, một công dân ở đây cho biết: “Các chú thấy đấy, con đường độc đạo vào nhà luôn ngập trong nước, muốn ra vào phải bì bõm lần mò mà đi, quen đường đi lối lại như tôi mà có nhiều hôm vẫn trượt chân xuống ao, ướt hết quần áo. Chồng tôi, ông Vi Văn Suốt, chạy lũ trong cơn bão số 11, trong lúc kê những bì lúa lên cao, không may bị lúa đè gãy 1 xương sườn, cả xương chậu, đang phải nằm điều trị tại bệnh viện”.

Mỗi khi bị ngập nhà Bà Nguyễn Thị Sâm phải dùng thuyền mới vào được.

Bao giờ người dân hết khổ?

Men theo con đường lầy lội, bê bết bùn đất, nhiều đoạn trơn trượt không vững tay lái dễ ngã như chơi, PV Báo GĐ&XH mới vào được UBND xã Xuân Thái. Ông Nguyễn Hữu Sang, Chủ tịch UBND xã cho biết: “Xuân Thái là một xã đặc biệt khó khăn, nhất là bị ngập úng do nước lòng hồ dâng cao, nhiều hộ bị ngập nhà ở, bị cô lập bởi nước, mất đất sản xuất, hoa màu bị thiệt hại ảnh hưởng nghiêm trọng tới đời sống người dân. Năm 2010, UBND tỉnh Thanh Hóa đã phê duyệt dự án “Bố trí sắp xếp dân cư vùng ngập hồ sông Mực”. Theo kết quả rà soát của Chi cục di dân tỉnh Thanh Hóa, xã Xuân Thái có 140 hộ bị ngập nhà ở phải di dời, trong đó 77 hộ phải di dời hoàn toàn, số hộ còn lại chuyển lên vị trí cao hơn hoặc ở xen ghép, 355 hộ bị ngập đất sản xuất. Khó khăn nhất vẫn là vốn và đất dành cho bà con tái định cư. Chúng tôi cũng đã kiến nghị rất nhiều lần lên huyện, tỉnh mong sao dự án sớm triển khai để người dân ổn định cuộc sống, tạo điều kiện tốt nhất cho các hộ tiếp cận với các dịch vụ y tế, nước sạch, nguồn điện…”.

Được biết trước đó, ngày 5/4/2013, UBND huyện Như Thanh có công văn số 148/UBND-TNMT gửi UBND tỉnh Thanh Hóa về việc đề nghị triển khai dự án “Bố trí sắp xếp dân cư vùng ngập hồ sông Mực, tỉnh Thanh Hóa trên địa bàn xã Xuân Thái, huyện Như Thanh”. Thế nhưng, đến nay dự án vẫn chưa được thực hiện, gây khó khăn cho xã, huyện trong công tác giao đất và cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. Nhân dân vùng ngập không yên tâm sản xuất, đời sống gặp nhiều khó khăn.

Ngày 10/4/2013, UBND tỉnh Thanh Hóa có công văn số 2405/UBND-THKH về việc “Bố trí vốn hỗ trợ cho các dự án cấp bách sắp xếp, ổn định dân cư vùng bị ảnh hưởng thiên tai trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa” gửi Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Bộ Tài chính, Bộ NN&PTNT về 7 dự án, trong đó có dự án “Bố trí sắp xếp dân cư vùng ngập hồ sông Mực”…

Tiếp đó ngày 22/4/2013, Chi cục Phát triển nông thôn, thuộc Sở NN&PTNT Thanh Hóa có Công văn số 82 trả lời việc triển khai dự án của UBND huyện Như Thanh: “Dự án được UBND tỉnh phê duyệt từ năm 2010, được lập trên địa bàn 2 huyện Như Thanh, Như Xuân. Để triển khai thực hiện dự án trên thì có hai vấn đề chính cần tập trung giải quyết, đó là thu hồi đất và vốn… Chi cục đã báo cáo UBND tỉnh làm đấu mối với các bộ, ngành Trung ương nhưng vẫn chưa được bố trí vốn”.