Xã Thái Yên, huyện Đức Thọ, tỉnh Hà Tĩnh: Mảnh đất anh hùng

Phó Bí thư Tỉnh ủy Lê Thành Long (người thứ 2 từ phải sang) thăm cơ sở sản xuất đồ mộc mỹ nghệ Yên Xanh, xã Thái Yên.

Thái Yên là xã nằm ở phía Đông huyện Đức Thọ với tổng diện tích tự nhiên 418 ha, có 1.717 hộ với 6.500 nhân khẩu, có nghề truyền thống là làm mộc. Đây là mảnh đất có truyền thống cách mạng vẻ vang và nhân dân rất hiếu học. Đầu những năm 30 của thế kỷ trước, trong phong trào Xô Viết Nghệ Tĩnh, nhân dân xã Thái Yên đã tích cực hưởng ứng tham gia. Ngày 10/9/1930, nhân dân xã Thái Yên và xã Đức Thủy thống nhất tổ chức cuộc biểu tình để thị uy trước sự áp bức của bọn thực dân phong kiến. Từ đây, Thái Yên được chọn làm nơi tập hợp các lực lượng yêu nước, tham gia cách mạng, mở đầu cao trào cách mạng ở Thái Yên. Ngày 1/2/1931, tại nhà thờ họ Nguyễn Hữu, thôn Thái Yên, Chi bộ Đảng Cộng sản xã Quang Chiêm được thành lập và đặt tên là chi bộ Thái Yên gồm 6 đảng viên. Sau khi chi bộ Đảng ra đời, các tổ chức quần chúng cách mạng tại đây cũng nhanh chóng được thành lập, như Hội Phụ nữ xã; Hội Nông hội Đỏ; Đội tự vệ Đỏ với 280 đội viên biên chế thành một đại đội, được phân thành 4 trung đội, trong đó có “Trung đội cảm tử quân”; Đoàn Thanh niên cứu quốc với 250 thanh niên. Tháng 3/1931 trên địa bàn tỉnh Hà Tĩnh có 170 làng đủ tiêu chuẩn được Đảng bộ tỉnh Hà Tĩnh công nhận làng Xô Viết thì phủ Đức Thọ có 20 làng trong đó có làng Thái Yên.

Được sự lãnh đạo của chi bộ Đảng, Đội tự vệ Đỏ Thái Yên đã tổ chức nhiều hoạt động vũ trang, đấu tranh với nhà giàu để lấy gạo thóc, tiền bạc chia cho nhân dân. Từ ngày 2 đến 10/4/1931, lính thực dân ở đồn Lạc Thiện tấn công, làng Thái Yên tổ chức phòng thủ chống trả quyết liệt. Ngày 12/4/1931, đích thân tên đồn trưởng đồn Lạc Thiện dẫn quân tấn công làng Thái Yên nhưng đã bị Đội tự vệ Đỏ và đông đảo quần chúng chặn đánh quyết liệt, buộc địch phải rút chạy. Trong trận này Đội tự vệ Đỏ Thái Yên có 10 chiến sỹ hy sinh và 4 chiến sỹ bị thương.    Thời kỳ 1939 - 1945, trong tình hình thực dân Pháp và tay sai ra sức đàn áp, để bảo toàn lực lượng, nhiều tổ chức đảng, cán bộ cách mạng ở Hà Tĩnh, ở Đức Thọ phải rút vào hoạt động bí mật. Làng Thái Yên là cái nôi vững chắc nuôi giấu, che chở cán bộ. Nhiều cán bộ Xứ ủy Trung Kỳ, Tỉnh ủy Hà Tĩnh, Phủ ủy Đức Thọ, trong số đó có các đồng chí Trần Quỳ, Xứ ủy Trung Kỳ; đồng chí Hà Quang Tập, Bí thư Tỉnh ủy Hà Tĩnh về hoạt động tại làng Thái Yên an toàn. Bên cạnh đó, một số trường như Đại học Liên Khu 3-4, Trường Li-xê Khải Định từ Huế sơ tán về, tổ chức các lớp học tại làng Thái Yên.

Trong thời kỳ đế quốc Mỹ tiến hành cuộc chiến tranh phá hoại bằng không quân ở miền Bắc, làng Thái Yên lại là điểm tựa vững chắc đảm bảo giao thông thông suốt cho các chuyến hàng chi viện miền Nam. Cầu Đò Trai trên quốc lộ 8A thuộc địa bàn xã Đức Thịnh tiếp giáp Thái Yên là mục tiêu bị máy bay Mỹ đánh phá ác liệt. Nhân dân Thái Yên, những người thợ mộc Thái Yên là lực lượng nòng cốt, bất chấp hiểm nguy đã bám cầu để tu sửa sau mỗi lần bị máy bay Mỹ đánh hỏng. Xã Thái Yên cũng là nơi trú quân, chuyển quân an toàn khi các đơn vị bộ đội hành quân vào chi viện cho chiến trường miền Nam.

Trong hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, xã Thái Yên luôn luôn làm tốt công tác hậu phương quân đội. Với khẩu hiệu “Thóc không thiếu một cân, quân không thiếu một người”, nhân dân Thái Yên đã có nhiều hình thức tiết kiệm lương thực để dành cho tiền tuyến, hăng hái góp gỗ, góp tre tu sửa đường giao thông, cầu cống, đã động viên nhiều con em tạm rời quê hương, rời mái trường lên đường ra tiền tuyến đánh giặc.

Trong hai cuộc kháng chiến, xã Thái Yên có 46 vị lão thành cách mạng, 29 cán bộ tiền khởi nghĩa, 6 Bà mẹ Việt Nam Anh hùng, 182 liệt sĩ, 174 thương binh và hàng nghìn người đã tham gia lực lượng thanh niên xung phong, dân công hỏa tuyến.

Người dân xã Thái Yên luôn gìn giữ và phát huy tốt nghề mộc truyền thống.

Người dân Thái Yên là những người lao động cần cù, sáng tạo. Ngoài nghề mộc là nghề truyền thống của làng nổi tiếng khắp cả nước, người dân ở Thái Yên còn làm nông nghiệp và một số nghề phụ khác. Những năm gần đây, Thái Yên chú trọng xây dựng hạ tầng kỹ thuật, các công trình phúc lợi xã hội. Đến thời điểm này toàn xã đã đầu tư xây dựng được hơn 26km đường nhựa, bê tông nông thôn, hơn 20km kênh mương cứng nội đồng, tu sửa, nâng cấp trên 4km đường cấp phối, hàng chục cầu, cống các loại; xây dựng hoàn thiện hệ thống đường điện cho cụm tiểu thủ công nghiệp. Ngoài ra, bằng nhiều nguồn vốn, Thái Yên đã đầu tư hàng tỷ đồng để xây dựng, nâng cấp trường học, tôn tạo đền, chùa, sân bãi thể thao, nhà văn hóa các thôn, xóm. Phong trào hoạt động văn hóa, nghệ thuật quần chúng được đẩy mạnh đã góp phần đẩy lùi các tệ nạn xã hội, đảm bảo an ninh trật tự trên địa bàn.

Một nét đặc biệt của Thái Yên là công tác giáo dục, đào tạo được chăm lo thường xuyên, chất lượng dạy và học không ngừng được nâng cao, hàng năm tỷ lệ học sinh tốt nghiệp phổ thông, thi đỗ vào các trường đại học, cao đẳng và trung học chuyên nghiệp đều rất cao. Thái Yên luôn là một trong những đơn vị dẫn đầu huyện Đức Thọ về phong trào văn hóa, giáo dục.

Đón nhận danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, Đảng bộ và nhân dân xã Thái Yên vô cùng phấn khởi và tự hào. Đây là sự đánh giá, ghi nhận quý báu của Đảng và Nhà nước đối với những hy sinh, những đóng góp to lớn của nhân dân xã Thái Yên trong hai cuộc kháng chiến thần thánh của dân tộc. Phần thưởng cao quý này tiếp thêm sức mạnh để những người con xã Thái Yên càng thêm tự hào về những trang sử vẻ vang của mình và quyết tâm chung lòng, chung sức xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp, văn minh, xứng đáng với truyền thống “Đất Anh hùng – Đất làng nghề truyền thống”.

Viết Minh / Báo Gia đình và Xã hội