Xây dựng Luật Dân số: Bổ sung nhiều điểm để phù hợp thực tế

Hội thảo đã thu hút sự tham gia của nhiều nhà khoa học, nghiên cứu pháp luật, xã hội học... Ảnh: V.Thu

Đề cương Luật Dân số gồm 9 chương 75 điều

Theo dự thảo lần thứ nhất đề cương Luật Dân số do ông Đinh Công Thoan – thành viên Tổ chuyên trách xây dựng Luật, nguyên Vụ trưởng Vụ Kế hoạch – Tài chính (Tổng cục DS-KHHGĐ) trình bày, Luật Dân số sẽ có 9 chương, 75 điều. Đề cương Luật Dân số trình bày lần này được các đại biểu đánh giá là rất công phu, chi tiết, quy định khá toàn diện các vấn đề liên quan tới công tác dân số. So với Pháp lệnh Dân số (2003) và Pháp lệnh Dân số sửa đổi (2008), đề cương Luật Dân số bổ sung rất nhiều điểm mới phát sinh trong công tác dân số, phù hợp với bối cảnh về kinh tế - xã hội, khoa học kỹ thuật trong nước và quốc tế hiện nay.

Hội thảo là cơ hội để các nhà khoa học, các nhà nghiên cứu luật pháp góp ý bổ sung để Tổ chuyên trách, Ban soạn thảo dự Luật tiếp thu chỉnh sửa. Từ góc độ của một nhà nghiên cứu luật pháp, ông Nguyễn Mạnh Cường - Ủy viên thường trực Ủy ban Tư pháp của Quốc hội đặt vấn đề: Khi xây dựng Luật Dân số mới thì hoàn toàn có thể bổ sung vào Luật các vấn đề có liên quan trực tiếp tới phạm vi điều chỉnh. Tuy nhiên, phải hết sức cân nhắc tới liều lượng, phạm vi nội dung được bổ sung nhằm không mâu thuẫn với phạm vi, mục đích điều chỉnh của Luật, không chồng chéo với phạm vi điều chỉnh của Luật khác, không làm mất đi tính cân đối, hài hòa của Luật.

Ông Cường lấy dẫn chứng: Dự thảo Luật Dân số nêu, khuyến khích mọi cặp nam, nữ chuẩn bị kết hôn tham gia kiểm tra sức khỏe trước hôn nhân. Tuy nhiên, trong một số trường hợp chỉ định, lại coi đây là một trong những điều kiện bắt buộc để cặp nam, nữ kết hôn. Ông Cường cho rằng: Nếu cần thiết, thì đây là vấn đề nên đưa vào Luật Dân số hay đưa vào Luật hôn nhân và gia đình sửa đổi đang được xây dựng? Thêm vào đó, quy định tại Khoản 3 Điều 33 đề cương của Luật (Thực hiện hành vi sau khám sức khỏe trước kết hôn). Với những cặp cả nam và nữ nhất trí sử dụng các biện pháp tránh thai lâu dài hoặc các biện pháp thắt ống dẫn trứng hay ống dẫn tinh để không có khả năng sinh con thì có thể kết hôn”, ông Cường cho rằng: Việc quy định như vậy là không phù hợp với quy định về điều kiện kết hôn do luật hiện hành, cũng như Dự thảo Luật hôn nhân và gia đình sửa đổi quy định.

Đóng góp ý kiến về quy định phá thai

Tại Khoản 4, Điều 24 Dự Luật quy định: Khi tuổi thai nhi từ trên 12 tuần tuổi đến đủ 22 tuần tuổi thì chỉ được phá thai trong những trường hợp: Nếu tiếp tục thai nghén sẽ nguy hại đến tính mạng và ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe của sản phụ và thai nhi; có thai do bị hiếp dâm; có thai do loạn luân; có bằng chứng về nguy cơ sinh ra đứa trẻ có những dị tật hoặc nguy cơ phát triển không bình thường.

Liên quan đến điều này, ông Cường cho rằng: Luật quy định như vậy nhưng chưa quy định cụ thể về trình tự, thủ tục xác nhận những điều kiện đủ để phá thai theo Điều này. Hoặc các vấn đề cấp phép, thu hồi giấy phép hành nghề của người cung cấp dịch vụ phá thai, các vấn đề công khai – bí mật liên quan đến dịch vụ phá thai… cũng chưa được quy định trình tự, thủ tục.

Cũng liên quan đến vấn đề phá thai, ông Cường cho rằng, việc bổ sung quy định người phụ nữ phải được sự đồng ý của người chồng (thay vì trước đây hoàn toàn tự quyết) hoặc bắt buộc “có chứng minh nhân dân, giấy tờ xác nhận họ, tên và địa chỉ nơi ở” khi nhiều người muốn giữ bí mật việc phá thai là vấn đề cần được lý giải rõ hơn dưới góc độ bảo vệ quyền của phụ nữ.

“Chúng tôi cho rằng, để thực hiện mục tiêu giảm phá thai xuống mức tối thiểu và cơ bản loại trừ phá thai không an toàn, vấn đề trước hết phải tăng cường quản lý, kiện toàn hệ thống tổ chức bộ máy chính quyền đối với công tác dân số, tăng cường thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm các cơ sở nạo, phá thai trái phép, chứ không phải là điều kiện như chúng ta quy định trên đây”, ông Cường nói. Nhiều đại biểu cũng cho rằng, mặt trái của việc quy định quá chặt chẽ các điều kiện nạo, phá thai không cần thiết có thể dẫn tới nạo phá thai chui, không an toàn.

Theo một số đại biểu, cần xem xét lại một số chương, điều quy định về cư trú, người cao tuổi… khi những vấn đề này đã có Luật cư trú, Luật người cao tuổi quy định.