Xe nhập và xe lắp ráp trong nước “đấu” nhau: Người tiêu dùng khổ

Các doanh nghiệp dần nói “không” với xe nhập khiến nguồn cung trở nên khan hiếm. Ảnh minh họa

Muốn mua cũng không bói ra… xe

Chưa bao giờ tình cảnh người mua thì nhiều mà nguồn cung lại quá ít lại xảy ra căng thẳng trên thị trường ô tô như thời gian này. Không chỉ diễn ra vào thời điểm trước Tết mà đến tận sau Tết khách vẫn không có hàng để mua. Anh Nguyễn Việt Cường (Can Lộc, Hà Tĩnh) cho biết, cuối năm ngoái anh muốn đổi xe, vì chủ quan nên anh đã bán chiếc xe cũ và giờ không tìm nổi ra mối bán xe mới để mua. Các dòng xe anh tìm hiểu đều là xe nhập và tất cả các cửa hàng đều báo hết hàng. “Họ xin số điện thoại để lúc nào có hàng thì gọi lại nhưng đến sau Tết tôi vẫn chưa nhận được cuộc gọi nào, một số nơi uy tín tôi gọi đến thì vẫn đang trong tình trạng chưa có xe về và cũng chưa biết lúc nào có xe. Nếu như mọi năm, việc khan hàng chỉ xảy ra vào thời gian cao điểm trước Tết, nay đến sau Tết người mua vẫn dài cổ đợi xe mà chưa biết ngày nào có tin vui” – anh Cường nói.

Tình cảnh mà anh Cường đang gặp cũng là cảnh chung của người tiêu dùng ôtô trên toàn quốc phải đối diện. Các con số thống kê của cơ quan chức năng cho thấy, giấc mơ xe nhập của người tiêu dùng Việt đang khá xa vời. Diễn biến tại cửa ngõ nhập khẩu khu vực phía bắc là TP Hải Phòng đã cho thấy bức tranh khan hiếm xe nhập diễn ra khốc liệt như thế nào. Số liệu thu ngân sách 15 ngày đầu tháng 1/2018 của Cục Hải quan Hải Phòng cho thấy mức thu giảm mạnh so với cùng kỳ năm 2017. Theo đó, trong 15 ngày đầu năm, tổng thu ngân sách đạt 1.794 tỷ đồng, giảm 24,2% cùng kỳ, tương đương 573 tỷ đồng. Mức giảm này chủ yếu là do lượng ô tô nhập giảm quá lớn. Thống kê của Tổng cục Hải quan cho thấy, trong 15 ngày đầu tháng 1, nhập khẩu ôtô nguyên chiếc giảm mạnh, tổng giá trị nhập khẩu tất cả các loại ôtô là 5,6 triệu USD, riêng ôtô 9 chỗ ngồi trở xuống chỉ 282.708 USD. So sánh với 15 ngày cuối tháng 12/2017 đã giảm đến gần 100 lần. Tính riêng ôtô nguyên chiếc 9 chỗ ngồi trở xuống, số lượng sụt giảm đến 478 lần.

Diễn biến tại các hãng nhập xe càng “thảm” hơn, Honda Việt Nam đã phải trả lại tiền đặc cọc của hơn 2.000 đơn hàng mà hãng đã kí hợp đồng trước đó với nguyên nhân không thể đưa xe về trong năm 2018. Ford Việt Nam công bố không nhận đơn hàng cho các mẫu Ranger và Explorer. Toyota Việt Nam cũng công bố thông tin không thể đưa về các mẫu SUV Fortuner, Wigo từ Indonesia và Hilux từ Thái Lan. Hyundai Thành Công tuyên bố dừng nhập khẩu để chuyển hẳn sang lắp ráp trong nước. Mercedes-Benz đã dừng sự kiện ra mắt mẫu S-Class 2018 mà chưa xác định thời gian quay trở lại.

Nhiều quan điểm đối lập giữa doanh nghiệp nhập và lắp ráp xe

Để góp phần giải quyết tình trạng nêu trên, sáng 26/2, Văn phòng Chính phủ (VPCP) đã tổ chức hội nghị với các hiệp hội, doanh nghiệp và cơ quan có liên quan về các khó khăn, vướng mắc trong thực hiện Nghị định số 116/2017/NĐ-CP quy định điều kiện sản xuất, lắp ráp, nhập khẩu và kinh doanh dịch vụ bảo hành, bảo dưỡng ô tô và Thông tư số 03/2018/TT-BGTVT về sản xuất, lắp ráp, nhập khẩu và kinh doanh dịch vụ bảo hành, bảo dưỡng ô tô. Theo Văn phòng Chính phủ, tại hội nghị, đã có những tranh luận thẳng thắn liên quan đến Nghị định 116, Thông tư 03 và không khí đã có lúc trở nên khá gay gắt với hai luồng ý kiến. Đại diện các doanh nghiệp nhập xe như Toyota, Ford, GM… bày tỏ quan ngại sâu sắc trước một số quy định hành chính trong Nghị định 116. Số doanh nghiệp này cho rằng các quy định đang áp dụng không theo thông lệ quốc tế, làm gián đoạn và hầu như ngưng hoạt động nhập khẩu ô tô vào Việt Nam. Ông Phạm Văn Dũng, Tổng Giám đốc Ford Việt Nam cho biết các doanh nghiệp chỉ có thời gian chuẩn bị ngắn trước khi Nghị định có hiệu lực. “Hiện Ford vẫn chưa dám nhận đơn hàng vì nếu xe không đạt yêu cầu sẽ phải buộc tái xuất, nhưng tái xuất đi đâu là cả một vấn đề, vì các nước có những yêu cầu khác nhau”, ông Dũng nói.

Tuy nhiên, số doanh nghiệp vừa nhập vừa lắp ráp xe thì nêu ý kiến đối lập. Tiêu biểu cho phía ý kiến này là Trường Hải, Hyundai Thành Công, họ liên tục đưa ra các ý kiến phản biện. Ông Trần Bá Dương, Chủ tịch HĐQT Công ty Trường Hải khẳng định giấy chứng nhận chất lượng kiểu loại là rất cần thiết để bảo vệ môi trường, bảo đảm an toàn cho người sử dụng. Giấy chứng nhận này không nhất thiết phải do cơ quan nhà nước các nước cấp, mà có thể do các tổ chức có thẩm quyền khác, chẳng hạn xe của Đức có thể xin các giấy chứng nhận từ các tổ chức ở quốc gia khác. Ông Lê Ngọc Đức, Tổng Giám đốc Hyundai Thành Công cũng đồng tình với Trường Hải và nhấn mạnh rằng nếu ô tô sản xuất trong nước phải qua thử nghiệm thì xe nhập khẩu cũng phải thử nghiệm. Còn giấy chứng nhận chất lượng kiểu loại là cơ sở đầu tiên để các cơ quan nhà nước và cả người tiêu dùng đánh giá xem chiếc xe nhập khẩu có đáp ứng được yêu cầu hay không.

Cả ông Trần Bá Dương và ông Lê Ngọc Đức đều cho rằng Nghị định 116 đã tạo ra môi trường cạnh tranh bình đẳng giữa các doanh nghiệp sản xuất và nhập khẩu ô tô. “Tôi nghĩ không nên hoãn việc thực thi Nghị định, bởi như thế sẽ không công bằng với các doanh nghiệp đang nỗ lực, cố gắng để đáp ứng được các yêu cầu của Nghị định”, ông Dương nói. Về phía Văn phòng Chính phủ, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Mai Tiến Dũng cho biết: “Hôm nay, chúng tôi không kết luận tại đây mà sẽ tiếp thu nghiêm túc và sẽ đưa ra giải pháp sớm nhất. Chậm nhất, trong tuần sau sẽ họp các bộ, cơ quan để xem xét từng khía cạnh, từng vấn đề”. Bộ trưởng đề nghị Bộ Công Thương, Bộ GTVT và các cơ quan của VPCP tiếp thu, đưa ra các lý giải hết sức thỏa đáng với các doanh nghiệp.

Minh Anh