Xóa bỏ mọi hình thức phân biệt đối xử với trẻ gái

Sự kỳ thị cần chặn đứng

Trẻ em gái có quyền được sống, được chăm sóc chu đáo như trẻ trai. Ảnh: P.V

Ngay từ năm 1994, trong Chương trình hành động của Hội nghị Dân số và phát triển tại Cairô – Aicập, được thông qua với sự đồng thuận của 198 nước tham gia đã nhất trí: “Xóa bỏ mọi hình thức phân biệt đối xử với trẻ gái cũng như những nguyên nhân gốc rễ của tư tưởng “thích con trai”, gây ra những hành vi tai hại và phi đạo đức, liên quan đến lựa chọn giới tính và giết trẻ sơ sinh gái” và “Nâng cao nhận thức xã hội về giá trị của trẻ em gái, từ đó nâng cao lòng tự trọng và ưu thế của trẻ em gái” .

Sau 18 năm kể từ Hội nghị Dân số và phát triển tổ chức tại Cairô, tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh (MCBGTKS) không những chưa được khắc phục mà ngày càng trở nên nghiêm trọng trong lịch sử dân số và phát triển ở những nước vẫn còn tư tưởng “trọng nam khinh nữ”.

Theo số liệu năm 2010 của Trung tâm Meta Châu Á: Vùng Tây Á có tỷ số giới tính khi sinh (SRB) là 118 trẻ trai/100 trẻ gái. Trong đó ở Trung Quốc 120, Nhật Bản và Hàn Quốc là 106, CHDCND Triều Tiên 110; Tại Trung Á là 107, với nước đông dân nhất là Ấn Độ có SRB đạt 108, còn ở các nước khác giao động từ 104 -106; Ở các nước thuộc khối AsEan tỷ số này là 105, loại trừ Malaysia là 107, còn ở các nước Đạo Hồi và đông giáo dân, SRB dao động từ 105- 106. Riêng Việt Nam là nước có SRB đứng thứ hai trong khu vực Châu Á, có SRB đạt 111,2 (năm 2010) và 111,9 (năm 2011).

Nghiên cứu hiện tượng MCBGTKS trong gần 2 thập kỷ qua, các chuyên gia LHQ cho rằng: Truyền thống thừa kế của chế độ phụ hệ ở nhiều cộng đồng xã hội cùng với việc trông cậy vào sự hỗ trợ tài chính của con trai để bảo đảm an sinh khi về già cùng với nghi lễ mai táng chính là tiền đề quan trọng nhất trong các chuẩn mực xã hội, đã tạo ra giá trị lớn nhất của trẻ trai so với trẻ gái.

Ngoài ra, xu hướng giảm quy mô gia đình, đôi khi cũng do áp lực của chính sách hạn chế số con càng làm sâu sắc thêm tư tưởng gốc rễ thích con trai đẻ của mình. Và kết quả là tạo ra áp lực gia đình và xã hội rất lớn đối với người phụ nữ. Họ buộc phải sinh bằng được con trai. Sự thất bại của họ có thể dẫn đến những hậu quả bạo hành, sự từ bỏ của gia đình và thậm chí là cái chết. Do vậy, nhiều phụ nữ bất chấp sức khỏe, tính mạng của mình, buộc phải mang thai nhiều lần, cho đến khi có được con trai!

Mặc dù hiện nay có nhiều công nghệ tiên tiến giúp xác định giới tính và kèm theo là chọn lọc giới tính rất phổ biến nhưng đó chưa phải là nguyên nhân gốc rễ. Các chuyên gia LHQ cho rằng: “Nơi nào không có tư tưởng trọng nam khinh nữ thì dù sẵn có các công nghệ tiên tiến để phát hiện giới tính thai nhi thì cũng không ai sử dụng để lựa chọn giới tính”.

Cùng triển khai những giải pháp đồng bộ

Để chặn đứng tình trạng MCBGTKS, LHQ đã khuyến cáo cho các nước đang gặp và đối mặt với tình trạng này cần thực hiện một số giải pháp cơ bản sau:

Thứ nhất, nhu cầu cần thiết phải có những số liệu đáng tin cậy hơn để không những chứng minh mức độ nghiêm trọng thực sự của vấn đề mà còn có những tác động, can thiệp kịp thời. Những số liệu này là bằng chứng cần thiết để xây dựng và điều phối chính sách đúng đắn.

Thứ hai, những nguyên tắc về đạo đức nghề nghiệp khi sử dụng những công nghệ liên quan đến lựa chọn giới tính cần phải được xây dựng và ban hành thông qua tổ chức y tế.

Thứ ba, các giải pháp hỗ trợ cho trẻ em gái và phụ nữ cần được đặt đúng vị trí, bao gồm các giải pháp đảm bảo cho họ tăng cường tiếp cận thông tin, dịch vụ chăm sóc sức khỏe, dinh dưỡng và giáo dục; các biện pháp nhằm nâng cao an sinh xã hội cho họ; và các biện pháp như cung cấp những khoản thưởng cho các gia đình sinh con một bề là gái.

Thứ tư, các nước cần xây dựng, đẩy mạnh những điều luật, khung chính sách khả thi nhằm vào những nguyên nhân gốc rễ của bất bình đẳng giới, dẫn đến sự lựa chọn giới. Chính sách cần thiết phải xây dựng trong các lĩnh vực như Luật thừa kế, của hồi môn, tài chính và bảo trợ xã hội ở tuổi già. Những chính sách và Luật này cần đảm bảo sự cam kết đối với các quyền của con người và bình đẳng giới.

Cuối cùng: Cần hỗ trợ đẩy mạnh hoạt động vận động, nâng cao nhận thức để tăng cường các cuộc tranh luận, thảo luận trên các mạng xã hội. Rộng rãi hơn là trong các tổ chức dân sự để mở rộng sự thống nhất quan điểm về giá trị bình đẳng giữa trẻ gái và trẻ trai.

PGS.TS. Trần Văn Chiến (nguyên Phó Tổng Cục Trưởng Tổng cục DS - KHHGĐ)