Xung quanh Dự thảo Luật giáo dục đại học: 5 điểm cần sửa đổi ngay!

“Dự thảo Luật chưa đủ mạnh, chưa thấy có điểm “sáng” để thay đổi tình hình lộn xộn trong giáo dục đại học hiện nay”, đó là 1 trong 5 điểm mà GS. VS Phạm Minh Hạc (nguyên Bộ trưởng Bộ GD&ĐT) chỉ ra ở Dự thảo Luật giáo dục đại học lần này. Theo ông, đã có nhiều góp ý xác đáng cho Dự thảo trước đó, Ban soạn thảo cần xem xét để sửa.

 

Mục tiêu của  giáo dục đại học

 

GS. VS Phạm Minh Hạc

“Theo tôi, điều 4 của bản Dự thảo Luật là điều quan trọng nhất trong Luật này. Vấn đề có ý nghĩa quyết định đối với quốc gia - dân tộc là giáo dục đại học, theo Luật này, sẽ đào tạo ra những con người như thế nào cho bản thân họ, cho gia đình họ và cho đất nước. Sinh viên là đội ngũ trí thức trẻ, sẽ là nguồn bổ sung cho “nguyên khí quốc gia”, nguồn nhân lực có trình độ cao... Xã hội mong đợi họ sẽ là những người dẫn đầu trong tinh thần trách nhiệm xã hội, những người công dân hữu ích mẫu mực... Vì vậy, tôi đề nghị Ban soạn thảo viết lại điều này”.

 

“Ở điều 10, Dự thảo Luật nói về cơ sở giáo dục đại học. Trong đó, khoản 2 của điều này nhắc đến loại hình trường công lập và ngoài công lập nhưng chưa rõ lắm. Theo tôi, tư thục phải nói rõ là tư thục phi lợi nhuận mới đi đúng tinh thần của giáo dục. Ở đây, phi lợi nhuận là khái niệm chính thống. Như vậy, nếu nói mở trường tư thục lợi nhuận là đi ngược lại đường lối chống thương mại hóa giáo dục của Nghị quyết Trung ương Đảng.

Cũng tại khoản 3, điều 10, Dự thảo Luật có nhắc đến các cơ sở giáo dục nước ngoài ở Việt Nam. Tuy nhiên, lại không nói rõ họ cần phải làm như thế nào. Điều này là chưa chặt chẽ. Theo tôi được biết, gần đây Sở GD&ĐT Hà Nội mới có một phòng quản lý các cơ sở giáo dục có yếu tố nước ngoài. Nhưng ở các địa phương khác chưa ai đứng ra quản lý, thanh kiểm tra và không ai giám sát họ đào tạo như thế nào. Trong khi ta cho họ rất nhiều lợi thế về địa điểm, về đất đai, nên không kiểm soát là không được”.

 

Theo GS.VS Phạm Minh Hạc, sinh viên là đội ngũ tri thức trẻ, sẽ tạo ra nguồn nhân lực có trình độ cao cho đất nước. Ảnh: Chí Cường

 

“Cả khoản 3, khoản 4 ở điều 13 (trang 5 bản Dự thảo Luật) có nói “xét hiệu lực” là không rõ nghĩa. Đặc biệt, điều này lại phải chờ văn bản hướng dẫn thì không được”.

 

Dự thảo Luật chưa đủ nội dung “Dự thảo Luật lần này đưa ra vẫn chưa đủ nội dung để chấn chỉnh tình hình hiện nay và đảm bảo chất lượng phục vụ đắc lực cho sự phát triển đất nước trong thời gian tới, trước mắt cho Chiến lược 2011-2020 theo Nghị quyết của Đại hội XI của Đảng ta vừa quyết định. Tôi thấy, nhìn qua bộ luật, chưa thấy cơ sở để đưa đến chất lượng mới”. GS.VS Phạm Minh Hạc

“Điều 21 bản Dự thảo Luật cho rằng, thời gian đào tạo CĐ có thể từ 1,5 - 3 năm và đào tạo ĐH là từ 2,5 - 6 năm. Tôi nghĩ, không hiểu Dự thảo Luật đang đưa ra phương thức dạy theo tín chỉ hay niên chế? Hiện tại, chúng ta đang khuyến khích sinh viên đào tạo theo chế độ tín chỉ. Mà theo tín chỉ, thì khungthời gian đào tạo sẽ như thế nào - cần nói rõ hơn, có nên quy định như vậy không? Vì vậy, nếu đưa số năm ra trong đào tạo là không thích hợp. Trên thực tế, các trường hiện đang cố gắng đào tạo theo tín chỉ nhưng chúng ta bó buộc vào niên chế là mâu thuẫn trong đào tạo.

Cũng ở điều 21, còn chưa nêu ra trường hợp đặc biệt thì phải đào tạo ra sao. Chẳng hạn sinh viên hệ chính quy nhưng họ vừa học, vừa phải làm việc để kiếm sống. Theo cơ chế mới, đáng ra phải để người đó đăng kí học đến lúc nào đủ tín chỉ thì tốt nghiệp. Không nên trói buộc họ theo niên chế”.

 

“Tại khoản 3, điều 46, Dự thảo Luật có nêu khái niệm các trường ngoài công lập tự chủ và tự chịu trách nhiệm theo sự quản lý của Bộ GD&ĐT. Vậy tự chủ ở đây có phải họ được làm tất cả không, bởi tôi không thấy có quy chuẩn nào để soi chiếu.

Trên thế giới, từ thế kỉ 12 đã có chế độ tự trị giáo dục. Tất cả các nước tư bản đều có chế độ này. Tôi thấy chúng ta nên tham khảo vấn đề này để khẳng định luật tự trị giáo dục. Còn ta đang là tự chủ, tự chịu trách nhiệm nhưng lại không có quy chuẩn nào để so sánh. Có thể hiểu, tự trị giáo dục là được tự do tư tưởng, tự do sáng tạo khoa học, tự do tư tưởng khoa học hay tự do hàn lâm... trong khuôn khổ luật pháp. Tuy nhiên, nó không hạn chế trong đề xuất ý kiến. Còn tự chịu trách nhiệm ở đây, chúng tôi không hiểu tự chịu trách nhiệm đến đâu?

Tháng 4/2010, trong báo cáo khảo sát của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, có nhiều điều cần chấn chỉnh với hệ giáo dục đại học. Có trường đăng ký ở tỉnh khác, nhưng lại thuê phòng học ở Hà Nội đã nhiều năm. Có trường không đủ cơ sở, phải đi thuê mỗi nơi vài phòng học... Như vậy, nếu không có quy chuẩn rõ ràng, có trường ngoài công lập lại tuyển sinh cốt chỉ để tuyển sinh thì giải quyết ra sao?”.

 

GS. VS Phạm Minh Hạc, nguyên Bộ Trưởng Bộ GD&ĐT, nguyên Trưởng ban dự thảo Luật phổ cập giáo dục tiểu học. Bộ Luật Giáo dục đầu tiên của Việt Nam được thông qua đầu tiên năm 1999 cũng do GS. VS Phạm Minh Hạc làm trưởng ban khởi thảo.