Ý nghĩa của bếp trong địa lý phong thủy

Đại diện cho sự no đủ và vị thế của người phụ nữ

Trong mọi nền văn minh, lửa luôn hiện thân là một vị thần: Thần Haphaetus của thần thoại Hy Lạp; Thần Agni của Ấn Độ; Thần lửa Chúc Dung của Trung Hoa: Thần Njord của Bắc Âu; Thần Vulcan trong thần thoại La Mã; ở Việt Nam là Bà Hỏa.

Có thể nhận thấy, chỉ có thần thoại Việt Nam, Thần lửa lại là Bà (nữ thần) chứ không phải là nam thần như các nền văn hóa khác. Vì sao? Đây không phải ảnh hưởng của Mẫu hệ mà đây chính là hệ thống lý học của nền Văn minh Lạc Việt.

Đối với người Việt, Âm Dương Ngũ hành chi phối mọi thứ liên quan tới cuộc sống, văn hóa, nghi lễ, ẩm thực, âm nhạc… Thần lửa là Bà Hỏa, trong mỗi gian bếp chúng ta có Thần bếp là ông bà Táo và hàng năm chúng ta có ngày 23 tháng Chạp cho ông bà Táo Quân - một ngày quan trọng trong văn hóa truyền thống của người Việt.

Trong gia đình của người Việt, bếp được coi là nơi thuộc về người phụ nữ quản lý và đó cũng là sự phân vai rõ ràng theo thế mạnh của giới tính. Trong hệ thống Âm Dương Ngũ hành và Bát quái, bếp thuộc Âm so với phòng khách thuộc Dương. Do đó, bếp được phân vùng là Âm Hỏa và là hiện thân của Bà Hỏa. Bếp với hình tượng hai ông một bà - gia đình Táo Quân mang hình tượng của quái Ly (hai hào dương, một hào âm) và câu chuyện về gia đinh Táo Quân mang một triết lý đầy nhân văn. Nhà nghiên cứu Nguyễn Vũ Tuấn Anh (nguyên Giám đốc Trung tâm Lý học Đông Phương) đã giải mã và lý giải đầy đủ trong các bài viết của mình trước ngày Táo Quân hàng năm: "Vì sao có ngày 23 tháng Chạp?" và "Vì sao gia đình Táo Quân lại có hai ông một bà?".

Chúng ta đều thấy rằng sự phân vùng này không hề tùy tiện mà theo một thứ tự và quy ước rất chuẩn mực theo hệ thống Âm Dương Ngũ hành. Do lửa (hình tượng Bà Hỏa - quy ước là quái Khôn âm Hỏa đới Thổ) nên cũng không sai khi nhận định rằng: Phụ nữ chính là phong thủy của ngôi nhà, bởi họ là những người giữ lửa trong ngôi nhà, là người tạo ra những bữa cơm hàng ngày và tạo ra sự sum họp trong gia đình sau mỗi ngày làm việc. Âm Hỏa sinh Thổ, đó chính là sự bình yên và cũng là nguồn sinh ra sự nuôi dưỡng - là tượng trưng của tiền tài vật chất. Tiền tài vật chất cũng chính là quy ước của bếp - cung Khôn so với cung Càn là kế hoạch, là hành động. Vậy nên, khi Âm và Dương cân bằng đã tạo ra một ngôi nhà hạnh phúc và yên ấm.

Xưa kia, do tác động của Khổng giáo không coi trọng người phụ nữ cho nên bếp thường đặt ở một gian nhà dọc riêng rẽ chứ không nằm trong nhà chính. Bếp ở đó luôn thấp nhỏ, tối tăm và lẽ đó chúng ta cũng thấy được sự lam lũ vất vả của người phụ nữ cũng như kinh tế thời đó.

Ngày nay, phụ nữ ngày càng có vị thế và sự bình đẳng giới đã được thể hiện ngay chính trong ngôi nhà của chúng ta. Gian bếp và không gian phòng bếp được coi trọng và cũng là nơi nhiều gia đình chi nhiều tiền cho các trang thiết bị và nội thất. Điều này cũng thể hiện sự bình đẳng giới và xu hướng phát triển kinh tế trong mỗi gia đình nói riêng và xã hội nói chung.

Nguồn sống và sự sinh sôi cho một gia đình

Đối với địa lý Lạc Việt, việc bố trí căn nhà sao cho phù hợp với các tiêu chí Âm Dương cân bằng luôn được ưu tiên hàng đầu. Gian bếp luôn là vị trí quan trọng số một bởi đó chính là nơi tạo ra nguồn sống, là sự sinh sôi cho một gia đình. Vấn đề không phải không gian bếp đó có nhiều đồ và thiết bị đắt tiền mới tạo ra sinh khí mà bếp phải ở vị trí vượng khí nhất trong nhà.

Sau khi đã định vị được vị trí tốt nhất, lúc này mới xem xét tới hướng của bếp. Hướng bếp được xác định là cửa bếp, nên đối với việc đun bếp củi thì cửa bếp rất dễ được xác định. Ngày nay, bếp không có cửa bếp do sử dụng bếp ga, bếp từ, bếp điện thì sẽ xác định theo hướng người đứng nấu. Khi nấu, chúng ta sẽ đối diện với cửa bếp cho dù là bếp than, củi hay bếp từ. Do đó hướng của bếp chính là hướng lưng của người đứng nấu. Đây là việc xác định mang tính logic và có tính hệ thống bởi từ xưa tới nay chúng ta đều ngồi ngay trước cửa bếp để nấu.

Trong địa lý phong thủy, việc đặt hướng bếp rất quan trọng bởi nó sẽ là kết quả của việc chúng ta có làm ra tiền hay không, hoặc là ra tiền nhưng tiền lại bị mất đi hoặc bị chi tiêu cho bệnh tật. Đây là yếu tố bát trạch trong địa lý Lạc Việt và yếu tố này xác định bếp phải được đặt theo hướng tốt của trạch chủ (tức là người chồng, người cha trong gia đình). Nếu đặt được vào vị trí tọa tốt, sơn (vị trí sau lưng bếp) tốt thì được coi là hoàn hảo. Tất nhiên, hướng bếp không chỉ có 8 hướng mà mỗi một độ sẽ là một hướng. Do đó mỗi hướng như Tây Bắc hay Đông Nam có tới 45 sự lựa chọn. Đôi khi, việc lựa chọn hướng bếp sẽ tạo ra sự "khó nhìn" của bếp trong gian bếp (đặt chéo) và gặp phải sự phê phán của một số chuyên gia phong thủy do bếp đặt không vuông góc trên bàn bếp. Tuy nhiên, đây là chọn lựa của chủ nhà và đối với tôi, việc quan trọng nhất là tạo ra sinh khí tốt nhất cho bếp bởi đó là nơi tạo ra của cải vật chất.

Cơ sở nào cho hướng tốt của bếp?

Việc phối hợp con người và hướng nhà được quy chuẩn về hệ thống bát quái, tức là hệ quy chiếu để cho ra một kết quả chung là hướng đó tốt hay xấu. Ví dụ sinh năm 1981 quy về bát quái thuộc quái Khảm, hướng Bắc quy ước là quái Khảm nên với người sinh năm 1981 hướng Bắc là Phục vị (nghĩa là quay về vị trí của nó).

Từ quy ước này, chúng ta sẽ phối hợp với các quái thuộc các hướng khác để có một hướng tốt cho tuổi của trạch chủ. Xin lưu ý, do quy ước của hệ thống Âm Dương thì mọi hướng trong ngôi nhà đều tính theo tuổi trạch chủ chứ không phải tính theo người phụ nữ. Có một số người cho là bếp của người phụ nữ nên hướng phải tính theo người vợ, hoặc người phụ nữ trong nhà là không đúng, bởi đó là tính quy ước mang tính trực quan.

Mỗi hướng Bắc lại có 45 độ và chúng ta hãy hình dung mỗi độ sẽ là một đường kinh tuyến và vĩ tuyến chạy qua. Trong các nghiên cứu của Tây phương thì đây chính là hệ từ trường Hartmann và Currry. Còn dựa trên lý thuyết của lý học Đông phương sẽ có được một tuyến độ tốt nhất cho bếp của mình.

"Đàn ông xây nhà, đàn bà xây tổ ấm" chính là một trong những câu đúc kết của các cụ ta. Xây nhà thường xem tuổi người đàn ông, bố trí theo phong thủy cũng theo người đàn ông, nhưng tổ ấm được tạo ra từ người phụ nữ trong gia đình. Bởi bếp luôn ấm lửa để tạo ra những bữa cơm trong gia đình cũng là thời gian kết nối các thành viên đoàn tụ sau một ngày làm việc. Đó cũng chính là tổ ấm của mỗi chúng ta.

Nhà nghiên cứu phong thủy Hoàng Triệu Hải

9 nhà bếp nhỏ vẫn có góc ăn đáng yêu, xinh xắn nhờ cách thiết kế thông minh