Bàng quan cũng là ác độc

Người vui trống giong cờ mở, loa đài hò hát ở khắp nơi thì người đau nhỏ lệ lại chỉ là một “nhúm” dân quê nhỏ bé: Làng Vòng! Cốm làng Vòng sắp sửa thành dĩ vãng?! Ai đó thảng thốt nói vậy khi mà trước đây mỗi ngày vào vụ, hàng tấn cốm được thương lái chờ chực chở ra khỏi làng đi tiêu thụ. Bây giờ thì đìu hiu vắng lặng, cốm làm ra không ai mua.

 

Những người dân sống với nghề gia truyền ngao ngán kể rằng, tiêu thụ chính vụ mỗi ngày hiện nay chỉ bằng 1/10, 1/15 năm trước. Quê “lên” phố, đô thị lấn sâu vào mỗi con ngõ, mỗi cái ao làng, nghề gia truyền hàng trăm năm lại đang đứng trước nguy cơ thất truyền. Ngoài sự kêu khóc của dân, vẫn chẳng thấy ai động tĩnh gì?

Khó ai ngờ rằng chỉ cách đây mấy năm, lụa Hà Đông, đào Nhật Tân vẫn còn là những biểu tượng của văn hóa làng nghề xứ Bắc. Những sản vật đã đi vào thi ca nhạc họa bỗng chốc biến mất như nhân vật thần kỳ trong câu chuyện cổ tích “ngàn lẻ một đêm”. Bây giờ về làng lụa Vạn Phúc (Hà Đông) vang danh chỉ thấy nhà cao tầng san sát, đường bê tông chật ních ô tô. Những khung cửi gỗ và nghề tằm tang đã là dĩ vãng. Dọc những dãy phố cao tầng lộng lẫy, người ta vẫn thấy những cửa hàng lụa nhưng là... lụa ngoại. Nhật Tân cũng vậy. Làng đào gần như biến mất để nhường đất cho các tòa tháp, cho những khách sạn, nhà hàng. Dọc những con đường mịt mù bụi, người ta bàn chuyện nhà nọ bán đất tiền tỷ, nhà kia có con nghiện vừa phải đi cai. Ngoài rổn rảng tiếng thực khách ngấm men say mỗi trưa, mỗi tối, đâu thấy ai nói gì?

Lụa Hà Đông, đào Nhật Tân “chết” vì những đổi thay của cơ chế thị trường và tầm nhìn của những người làm quy hoạch thì cốm làng Vòng lại “chết” bởi chính mình. Sau kết quả kiểm nghiệm với sản phẩm của hai hộ làm cốm ở làng Vòng cho thấy dư lượng hóa chất tạo màu độc hại cấm sử dụng, người tiêu dùng đã quay lưng lại với đặc sản kinh kỳ này. Thế nhưng, nói đi cũng nên nói lại. Thế gian biến cải khó lường song sự vật đổi thay dễ thấy. Lụa Hà Đông, đào Nhật Tân sẽ không mất đi nếu các cơ quan quản lý có phương án bảo tồn phù hợp. Cốm làng Vòng chẳng thê thảm đến mức bị tẩy chay, nguy cơ xóa sổ nếu các nhà quản lý từ lâu chịu khó “quan tâm” hơn. Dù khách quan hay chủ quan, việc để những thứ đã thành “di sản” mất đi đều có trách nhiệm của những người quản lý. Sự hạn hẹp tầm nhìn hay sự thờ ơ, bàng quan đều độc ác như nhau! 

 

Thường Sơn