Bất cập trong thẩm định chất lượng giáo dục đại học

Thẩm định các điều kiện đảm bảo chất lượng giáo dục đại học đang bộc lộ một số bất cập. Ảnh minh họa: Q.Anh

Trường nào cũng đạt “chuẩn”

Trong khoảng 10 năm trở lại đây, chất lượng giáo dục đại học luôn là dấu hỏi lớn đối với xã hội, bởi tình trạng các trường đại học được thành lập, nâng cấp từ cao đẳng lên ngày một nhiều, trong khi đó điều kiện cơ sở vật chất, đội ngũ giảng viên, giáo trình giảng dạy cũng như thực hành chuyên ngành vẫn còn thiếu thốn, lạc hậu. Bên cạnh đó là tình trạng tuyển sinh ồ ạt, đề thi THPT Quốc gia ngày càng dễ đạt điểm sàn vào đại học khiến cho nhiều ngành nghề đào tạo đại học “rớt giá”, điển hình là ngành sư phạm mùa tuyển sinh vừa qua chứng kiến những thí sinh 9-10 điểm/3 môn thi cũng đỗ.

Mặc dù hiện tượng mở trường, mở ngành đào tạo có xu hướng ngày một tăng, song hoạt động đánh giá điều kiện đảm bảo chất lượng giáo dục đại học vẫn còn nhiều bất cập. Chưa kể, theo đánh giá của nhiều chuyên gia, khâu thẩm định chất lượng ở bậc đại học hiện nay vẫn nặng về hình thức, bởi hầu như các trường đều đạt tiêu chuẩn hàng năm, trong khi chất lượng mỗi nơi mỗi khác. Còn theo thông tin từ Cục Quản lý chất lượng (Bộ GD&ĐT), đến ngày 30/6/2017 đã có 208 cơ sở giáo dục đại học được thẩm định.

Cụ thể, đã có 4 Trung tâm kiểm định chất lượng giáo dục của các đơn vị: ĐH Quốc gia Hà Nội; Hiệp hội các trường ĐH, CĐ Việt Nam; ĐH Đà Nẵng và ĐH Quốc gia TPHCM. Các đơn vị này đã tiến hành công tác thẩm định và xác nhận các điều kiện chính đảm bảo chất lượng (diện tích đất, sàn xây dựng; thư viện, trung tâm học liệu; quy mô sinh viên, đội ngũ giảng viên cơ hữu) đối với các cơ sở giáo dục đại học trong cả nước. Kết quả, có 208 cơ sở được thẩm định và xác nhận các điều kiện đảm bảo chất lượng năm 2017, 24 cơ sở khác được miễn thẩm định vì đã được thẩm định trước đó.

Chia sẻ về mục đích vì sao phải thẩm định chất lượng ở các trường đại học, TS.Lê Mỹ Phong, Phụ trách Phòng Kiểm định chất lượng giáo dục (Cục Quản lý chất lượng, Bộ GD&ĐT) cho biết, mục đích thẩm định, xác nhận các điều kiện đảm bảo chất lượng là phản ánh khách quan, trung thực những điều kiện đảm bảo chất lượng cơ bản hiện có của trường. Việc làm này giúp các trường khẳng định chất lượng trước xã hội, tạo điều kiện thuận lợi cho thí sinh và gia đình chọn trường.

Chỉ mang tính hình thức?

Cũng theo Bộ GD&ĐT, trong đợt thẩm định chất lượng vừa qua, cá biệt có hai cơ sở giáo dục đại học là Trường ĐH Kinh doanh và Công nghệ Hà Nội, ĐH Tôn Đức Thắng không hợp tác để các Trung tâm Kiểm định chất lượng giáo dục thực hiện việc thẩm định và xác nhận các điều kiện đảm bảo chất lượng. Còn theo giải thích của 2 trường “phớt lờ” Trung tâm kiểm định do Bộ chỉ định là vì… hiểu nhầm. Bởi, các trường đang nhầm lẫn giữa kiểm định và thẩm định. Theo quy định, nếu là kiểm định thì các trường được tự chủ trong hoạt động này, nghĩa là có thể mời trung tâm khác vào kiểm định và báo cáo kết quả cho Bộ, vì thế các trường đã không tuân thủ.

Kết quả thẩm định và xác nhận các điều kiện đảm bảo chất lượng, theo Bộ GD&ĐT sẽ là cơ sở dữ liệu quan trọng nhằm cung cấp thông tin cho các chủ thể liên quan như người học, nhà trường và cơ quan quản lý tham khảo. Tuy nhiên, GS. Phạm Tất Dong, Phó Chủ tịch Hội Khuyến học Việt Nam lại chỉ ra một thực tế công tác này chưa mang tính chính xác cao. GS.Phạm Tất Dong cho biết: “Các trường nên hợp tác để thẩm định chất lượng, nếu đào tạo có chất lượng, cơ sở vật chất đầy đủ thì không phải lo lắng hay né tránh. Thực ra, lâu nay hoạt động kiểm định của Bộ GD&ĐT làm không chắc, quy trình chưa chính xác nên kết quả kiểm định không được tin tưởng, bởi hầu hết các trường đều đạt”.

Theo đánh giá của nhiều chuyên gia giáo dục, hiện nay khâu kiểm định, thẩm định chất lượng giáo dục đào tạo bậc đại học còn gặp nhiều khó khăn, quy trình chưa đồng bộ, chặt chẽ. Ngoài ra, tại các trường còn chưa chú trọng tới nhiệm vụ nghiên cứu khoa học, nguồn lực dành cho nghiên cứu sau đại học và khoa học còn quá ít ỏi, chưa tập trung nguồn lực vào các ngành nghề và khu vực ưu tiên để tạo ra tính chuyển biến đột phá… Nhiều nhà khoa học đầu ngành đã đến tuổi nghỉ hưu, số còn lại thì quá bận rộn với giảng dạy, quản lý. Cơ sở vật chất một số trường chưa đảm bảo, thiếu thốn, thuê mướn… Tuy nhiên, kết quả thẩm định đều đạt, dẫn đến công việc này mang tính hình thức, làm cho có.

Quang Anh