Bến Chương Dương trước nguy cơ chỉ còn trong sử sách
GiadinhNet - Quần thể chứng tích hào hùng ấy dần đi vào quên lãng trước sự bào mòn của thời gian và sự thờ ơ của con người.
 |
|
Bến Chương Dương ngày nay |
Bến Chương Dương gắn liền với chiến thắng lẫy lừng trong lịch sử từ thế kỷ XIII bây giờ còn lại dấu vết gì? Lần tìm về những tư liệu cũ, trong bộ bách khoa toàn thư Lịch triều hiến chương loại chí của Phan Huy Chú ghi rõ: "Bến Chương Dương ở xã Chương Dương, huyện Thượng Phúc... Trần Quang Khải đã phá quân Nguyên ở đấy". Địa danh ấy ngày nay thuộc xã Chương Dương, huyện Thường Tín, Hà Nội.
Chúng tôi có mặt tại xã Chương Dương một ngày đầu xuân. Đó là một rẻo đất thanh bình nằm ven đê sông Hồng về hướng đông nam nội đô Hà Nội. Tìm hỏi quần thể bến Chương Dương ngày nào thì một cao niên đọc luôn câu ca lâu đời: "Cây đa hoa gạo thắm tươi/ Chương Dương bến cũ thuyền xuôi thuận dòng/ Ngàn thu lừng lẫy chiến công/ Quân thù quét sạch non sông vững bền" như để nói rằng khách đã đến đúng địa danh cần tìm. Vẫn đều đều những chuyến phà đưa người, hàng hoá qua sông, bến Chương Dương chẳng khác gì một bến sông nào đó khắp triền đê sông Hồng.
Trong câu ca lưu truyền có nói về cây đa, hoa gạo. Ở Chương Dương, cây đa thuở ấy nay vẫn còn. Đó là số ít ỏi những chứng tích còn sót lại tồn tại cùng với thời gian cho đến bây giờ. Đi trên con đê dài và uốn cong ôm sát dòng sông, về đến đầu xã Chương Dương chúng tôi đã nhìn thấy ngọn đa cao vút. Tuy nhiên, khi hỏi về cây gạo thì người dân địa phương cho biết nó đã bị chết từ những năm đầu chống Pháp sau một đợt rét kéo dài.
Cây đa từng chứng kiến chiến công lẫy lừng của quân dân nhà Trần xưa kia nay nằm đơn lẻ trong khuôn viên đình làng. Theo thần phả, ngôi đình này thờ vị thần có liên quan đến chiến thắng quân Nguyên Mông ngày trước.
Ông Vũ Viết Bằng, năm nay đã hơn 80 tuổi, vẫn đọc làu làu cho chúng tôi nghe nội dung 28 đạo sắc bằng chữ Hán còn lưu giữ trong đình Chương Dương. Ông kể: "Trước kia ngôi đình to đẹp lắm, nhưng vì hai cuộc chiến tranh chống thực dân và đế quốc đã phá hỏng gần như toàn bộ, ngôi đình bây giờ mới được xây dựng lại". Trong khuôn viên đình ngày nay vẫn còn sót lại những kệ đá vuông vắn nằm ngổn ngang trong sân đình mà theo ông Bằng đó là những bệ đá dùng để kê cột đình ngày trước.
"Chương Dương xưa kia có tên là Chân Giang, cha ông chúng tôi nói lại rằng làng xưa là một bãi bồi hoang dại có nhiều chim giang sếu tụ họp, để lại nhiều vết chân nên gọi "chân giang"- ông kể. Mảnh đất mà trước đây là bãi bồi ấy bây giờ là một khu dân cư sầm uất. Quá khứ huy hoàng xưa gần như mất dấu...
 |
|
Cây đa còn đó mà "hoa gạo" còn đâu. |
 |
|
Những kệ đá nằm ngổn ngang, chứng tích còn lại về một ngôi đình lớn thờ vị tướng đời Trần. |
 |
|
Ông Vũ Viết Bằng, người thầy giáo làng, thông tỏ Hán học đã không khỏi tiếc nuối về sự mai một của di tích quê mình. |
Di tích bị lãng quên
727 năm trôi qua từ ngày quân thù đã bị đẩy lùi tại bến Chương Dương. Dòng sông Hồng vẫn cuộn đỏ ngày đêm mang chở phù sa, chỉ có bến sông ngày đó đã lùi dần vào quá khứ.
Theo lời kể của ông Bằng, những năm trước bến sông này còn bị nạn cát tặc hoành hành. "Người ta múc đi những đống cát cao như núi làm lở hết cả một đoạn sông dài. Nhưng sau này chính quyền địa phương đã vào cuộc mới đẩy lùi được", ông Bằng nói.
Về Chương Dương, người ta còn truyền tai nhau câu chuyện về một thanh gươm quý. Đó là một thanh gươm bằng gỗ dài gần 2m, uốn khúc như rồng lượn . Một số tài liệu nói rằng thanh gươm quý ấy được cất giữ ở chùa "Phúc điền tự".
Cụm di tích bến Chương Dương đã được Nhà nước công nhận là Di tích lịch sử quốc gia từ lâu. "Cách đây mấy năm, chúng tôi nhận được lời hứa từ các cơ quan văn hoá nói rằng: Sẽ trùng tu xây dựng lại ngôi đình cho xứng tầm, lúc thì nói dự toán công trình hết 7 tỷ đồng, có lúc nghe nói lên mấy chục tỷ đồng. Chúng tôi chờ mãi mà chẳng thấy đâu cả"- Ông Bằng cho biết.
Tới thăm Chương Dương ngày này, bất cứ ai cũng có thể cảm nhận được cái mới mẻ, tươi mát của một miền quê ven sông Hồng đang vươn dậy trong cuộc sống mới. Nhưng, bến Chương Dương ngày xưa, nay chỉ còn sót lại cây đa. Theo năm tháng, thân cây này đã bị mục, cành gãy đi nhiều, không được sum suê toả bóng như ngày trước nữa. Bến Chương Dương đứng trước nguy cơ chỉ còn được nhắc đến trong sử sách...
|
Bến Chương Dương, nơi đã diễn ra trận chiến "Chương Dương độ - Hàm Tử Quan" nổi tiếng trong lịch sử chống quân Nguyên - Mông lần thứ 2 vào ngày mùng 7 tháng 5 âm lịch năm 1285, do Thượng tướng Trần Quang Khải và các tướng Trần Quốc Toản, Trần Thông, Nguyễn Khả Lạp, Nguyễn Truyền... đánh bại cánh quân Nguyên do Toa Đô chỉ huy.
Cũng tương tự như lần thứ nhất, quân Nguyên mau chóng giành thắng lợi bước đầu. Quân Đại Việt liên tục bị thất trận ở các mặt trận Lạng Sơn, Sơn Động, Vạn Kiếp, Thu Vật (Yên Bình), sông Đuống. Từ phía Bắc, chỉ khoảng 20 ngày sau khi vượt qua biên giới, quân Nguyên đã chiếm được thành Thăng Long. Triều đình nhà Trần rút lui theo sông Hồng về Thiên Trường (Nam Định) và Trường Yên (Ninh Bình), chịu sự truy kích ráo riết của quân Nguyên. Mọi nỗ lực phản kích của các vua Trần dọc theo sông Hồng đều bị quân Nguyên đánh bại. Cũng giống như lần trước, quân Nguyên lại gặp khó khăn về lương thực. Trong khi đó, quân Đại Việt đã nhanh chóng chấn chỉnh đội ngũ. Khoảng gần 2 tháng sau khi rút về Thanh Hóa, Đại Việt phản công. Dọc theo sông Hồng, quân Đại Việt lần lượt giành thắng lợi tại cửa Hàm Tử (nay ở Khoái Châu, Hưng Yên), bến Chương Dương (nay ở Thượng Phúc, thuộc Thường Tín, Hà Nội), giải phóng Thăng Long. |
Càng về đêm phiên chợ 'bán rủi' ở Ninh Bình ngày một đông
Đời sống - 9 phút trướcGĐXH - Trong ngày chính hội, chợ Viềng và phủ Dầy đông nghịt người dân và du khách thập phương. Hoạt động mua bán diễn ra sôi động, nhộn nhịp, tái hiện nét văn hóa “mua may đầu năm” đã trở thành truyền thống lâu đời.
Thanh niên 22 tuổi lĩnh án vì trộm hơn 300 triệu đồng và 3,6 lượng vàng
Pháp luật - 11 phút trướcGĐXH - Tiếp nhận tin báo của người dân bị mất trộm vàng và tiền, Công an phường Vĩnh Châu (TP Cần Thơ) tổ chức truy bắt kẻ trộm và trao trả lại tài sản cho người dân.
Top con giáp có vận tiền bạc rực rỡ nhất tháng 2, tiền vào từ nhiều nguồn
Đời sống - 11 phút trướcGĐXH - Tháng 2 mang theo không khí tươi mới của mùa xuân, đồng thời mở ra nhiều cơ hội tài chính đáng mong đợi cho một số con giáp.
Sau Tết Âm lịch 2026, quân nhân không chú ý điều này sẽ đối diện mức phạt rất nặng
Đời sống - 13 phút trướcGĐXH - Theo quy định, quân nhân là những người phục vụ trong lực lượng vũ trang của Quân đội nhân dân Việt Nam. Trường hợp quân nhân vắng mặt trái phép có thể bị xử lý kỷ luật nặng.
Thời tiết miền Bắc thay đổi bất ngờ trong ngày hôm nay, người dân cần đề phòng
Thời sự - 14 phút trướcGĐXH - Theo dự báo thời tiết hôm nay, khu vực miền Bắc có mưa rào bất chợt, trong khi Trung Bộ và Nam Bộ trời nắng ráo.
Hiệu trưởng Trường Đại học KHXH&NV nhận Huân chương Cành cọ hàn lâm của Pháp
Giáo dục - 54 phút trướcChính phủ Pháp quyết định trao tặng Huân chương Cành cọ hàn lâm cho GS.TS Hoàng Anh Tuấn - Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học xã hội và nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội.
Tin sáng 24/2: Ngành đường sắt sẽ giảm tần suất chạy tàu khách, tàu du lịch qua trung tâm Hà Nội; CSGT tăng cường tuần tra, xử lý nghiêm vi phạm đầu năm mới
Xã hội - 1 giờ trướcGĐXH - Bộ Xây dựng và UBND TP Hà Nội thống nhất sẽ giảm tần suất chạy tàu khách, tàu du lịch trên đoạn ga Hà Nội - ga Gia Lâm…; Sáng 23/2/2026, nhiều nút giao trọng điểm tại Thủ đô lưu thông dễ dàng nhờ phương án phân luồng chủ động từ sớm.
Vụ chìm tàu làm 6 người tử vong tại hồ Thác Bà: Khởi tố, bắt tạm giam lái tàu chở khách
Pháp luật - 11 giờ trướcGĐXH - Ngày 23/2, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Lào Cai đã chính thức khởi tố và bắt tạm giam Triệu Văn Nội (SN 1995) là lái tàu chở khách trong vụ tai nạn đường thủy khiến 6 người tử vong về hành vi vi phạm nghiêm trọng quy định điều khiển phương tiện.
Người lao động sẽ được nghỉ thêm bao nhiêu kỳ lễ dài ngày?
Đời sống - 14 giờ trướcGĐXH - Sau dịp nghỉ lễ dài Tết Nguyên đán 2026, người lao động sẽ được nghỉ thêm 3 dịp lễ lớn kéo dài nhiều ngày.
Lào Cai: Nổ lớn ở khu công nghiệp Tằng Loỏng, đã có nạn nhân tử vong
Thời sự - 15 giờ trướcGĐXH - Tại khu công nghiệp Tằng Loỏng (xã Tằng Loỏng, tỉnh Lào Cai) xảy ra một vụ nổ lớn, đã có 1 nạn nhân tử vong.
Người lao động lại sắp được nghỉ dài 7 ngày?
Đời sốngGĐXH - Sắp tới, người lao động lại được nghỉ lễ Giỗ tổ Hùng Vương và ngày Chiến thắng 30/4, Quốc tế Lao động 1/5.
