Bến Chương Dương trước nguy cơ chỉ còn trong sử sách
GiadinhNet - Quần thể chứng tích hào hùng ấy dần đi vào quên lãng trước sự bào mòn của thời gian và sự thờ ơ của con người.
 |
|
Bến Chương Dương ngày nay |
Bến Chương Dương gắn liền với chiến thắng lẫy lừng trong lịch sử từ thế kỷ XIII bây giờ còn lại dấu vết gì? Lần tìm về những tư liệu cũ, trong bộ bách khoa toàn thư Lịch triều hiến chương loại chí của Phan Huy Chú ghi rõ: "Bến Chương Dương ở xã Chương Dương, huyện Thượng Phúc... Trần Quang Khải đã phá quân Nguyên ở đấy". Địa danh ấy ngày nay thuộc xã Chương Dương, huyện Thường Tín, Hà Nội.
Chúng tôi có mặt tại xã Chương Dương một ngày đầu xuân. Đó là một rẻo đất thanh bình nằm ven đê sông Hồng về hướng đông nam nội đô Hà Nội. Tìm hỏi quần thể bến Chương Dương ngày nào thì một cao niên đọc luôn câu ca lâu đời: "Cây đa hoa gạo thắm tươi/ Chương Dương bến cũ thuyền xuôi thuận dòng/ Ngàn thu lừng lẫy chiến công/ Quân thù quét sạch non sông vững bền" như để nói rằng khách đã đến đúng địa danh cần tìm. Vẫn đều đều những chuyến phà đưa người, hàng hoá qua sông, bến Chương Dương chẳng khác gì một bến sông nào đó khắp triền đê sông Hồng.
Trong câu ca lưu truyền có nói về cây đa, hoa gạo. Ở Chương Dương, cây đa thuở ấy nay vẫn còn. Đó là số ít ỏi những chứng tích còn sót lại tồn tại cùng với thời gian cho đến bây giờ. Đi trên con đê dài và uốn cong ôm sát dòng sông, về đến đầu xã Chương Dương chúng tôi đã nhìn thấy ngọn đa cao vút. Tuy nhiên, khi hỏi về cây gạo thì người dân địa phương cho biết nó đã bị chết từ những năm đầu chống Pháp sau một đợt rét kéo dài.
Cây đa từng chứng kiến chiến công lẫy lừng của quân dân nhà Trần xưa kia nay nằm đơn lẻ trong khuôn viên đình làng. Theo thần phả, ngôi đình này thờ vị thần có liên quan đến chiến thắng quân Nguyên Mông ngày trước.
Ông Vũ Viết Bằng, năm nay đã hơn 80 tuổi, vẫn đọc làu làu cho chúng tôi nghe nội dung 28 đạo sắc bằng chữ Hán còn lưu giữ trong đình Chương Dương. Ông kể: "Trước kia ngôi đình to đẹp lắm, nhưng vì hai cuộc chiến tranh chống thực dân và đế quốc đã phá hỏng gần như toàn bộ, ngôi đình bây giờ mới được xây dựng lại". Trong khuôn viên đình ngày nay vẫn còn sót lại những kệ đá vuông vắn nằm ngổn ngang trong sân đình mà theo ông Bằng đó là những bệ đá dùng để kê cột đình ngày trước.
"Chương Dương xưa kia có tên là Chân Giang, cha ông chúng tôi nói lại rằng làng xưa là một bãi bồi hoang dại có nhiều chim giang sếu tụ họp, để lại nhiều vết chân nên gọi "chân giang"- ông kể. Mảnh đất mà trước đây là bãi bồi ấy bây giờ là một khu dân cư sầm uất. Quá khứ huy hoàng xưa gần như mất dấu...
 |
|
Cây đa còn đó mà "hoa gạo" còn đâu. |
 |
|
Những kệ đá nằm ngổn ngang, chứng tích còn lại về một ngôi đình lớn thờ vị tướng đời Trần. |
 |
|
Ông Vũ Viết Bằng, người thầy giáo làng, thông tỏ Hán học đã không khỏi tiếc nuối về sự mai một của di tích quê mình. |
Di tích bị lãng quên
727 năm trôi qua từ ngày quân thù đã bị đẩy lùi tại bến Chương Dương. Dòng sông Hồng vẫn cuộn đỏ ngày đêm mang chở phù sa, chỉ có bến sông ngày đó đã lùi dần vào quá khứ.
Theo lời kể của ông Bằng, những năm trước bến sông này còn bị nạn cát tặc hoành hành. "Người ta múc đi những đống cát cao như núi làm lở hết cả một đoạn sông dài. Nhưng sau này chính quyền địa phương đã vào cuộc mới đẩy lùi được", ông Bằng nói.
Về Chương Dương, người ta còn truyền tai nhau câu chuyện về một thanh gươm quý. Đó là một thanh gươm bằng gỗ dài gần 2m, uốn khúc như rồng lượn . Một số tài liệu nói rằng thanh gươm quý ấy được cất giữ ở chùa "Phúc điền tự".
Cụm di tích bến Chương Dương đã được Nhà nước công nhận là Di tích lịch sử quốc gia từ lâu. "Cách đây mấy năm, chúng tôi nhận được lời hứa từ các cơ quan văn hoá nói rằng: Sẽ trùng tu xây dựng lại ngôi đình cho xứng tầm, lúc thì nói dự toán công trình hết 7 tỷ đồng, có lúc nghe nói lên mấy chục tỷ đồng. Chúng tôi chờ mãi mà chẳng thấy đâu cả"- Ông Bằng cho biết.
Tới thăm Chương Dương ngày này, bất cứ ai cũng có thể cảm nhận được cái mới mẻ, tươi mát của một miền quê ven sông Hồng đang vươn dậy trong cuộc sống mới. Nhưng, bến Chương Dương ngày xưa, nay chỉ còn sót lại cây đa. Theo năm tháng, thân cây này đã bị mục, cành gãy đi nhiều, không được sum suê toả bóng như ngày trước nữa. Bến Chương Dương đứng trước nguy cơ chỉ còn được nhắc đến trong sử sách...
|
Bến Chương Dương, nơi đã diễn ra trận chiến "Chương Dương độ - Hàm Tử Quan" nổi tiếng trong lịch sử chống quân Nguyên - Mông lần thứ 2 vào ngày mùng 7 tháng 5 âm lịch năm 1285, do Thượng tướng Trần Quang Khải và các tướng Trần Quốc Toản, Trần Thông, Nguyễn Khả Lạp, Nguyễn Truyền... đánh bại cánh quân Nguyên do Toa Đô chỉ huy.
Cũng tương tự như lần thứ nhất, quân Nguyên mau chóng giành thắng lợi bước đầu. Quân Đại Việt liên tục bị thất trận ở các mặt trận Lạng Sơn, Sơn Động, Vạn Kiếp, Thu Vật (Yên Bình), sông Đuống. Từ phía Bắc, chỉ khoảng 20 ngày sau khi vượt qua biên giới, quân Nguyên đã chiếm được thành Thăng Long. Triều đình nhà Trần rút lui theo sông Hồng về Thiên Trường (Nam Định) và Trường Yên (Ninh Bình), chịu sự truy kích ráo riết của quân Nguyên. Mọi nỗ lực phản kích của các vua Trần dọc theo sông Hồng đều bị quân Nguyên đánh bại. Cũng giống như lần trước, quân Nguyên lại gặp khó khăn về lương thực. Trong khi đó, quân Đại Việt đã nhanh chóng chấn chỉnh đội ngũ. Khoảng gần 2 tháng sau khi rút về Thanh Hóa, Đại Việt phản công. Dọc theo sông Hồng, quân Đại Việt lần lượt giành thắng lợi tại cửa Hàm Tử (nay ở Khoái Châu, Hưng Yên), bến Chương Dương (nay ở Thượng Phúc, thuộc Thường Tín, Hà Nội), giải phóng Thăng Long. |
Hà Nội: Toàn cảnh hầm chui hơn 770 tỷ 'chạy nước rút' về đích trước Tết Nguyên đán 2026
Thời sự - 2 giờ trướcGĐXH - Dự án hầm chui nút giao Kim Đồng - Giải Phóng (TP Hà Nội) có tổng mức đầu tư 778 tỷ đồng hiện đã hoàn thành 90% khối lượng. Trên công trường dự án, không khí thi công diễn ra hết sức khẩn trương, sẵn sàng thông xe kỹ thuật vào tháng 2 tới.
Chuyển khoản nhầm gần 500 triệu, cô gái được cơ quan công an hỗ trợ nhận lại
Đời sống - 4 giờ trướcGĐXH - Sau khi nhận được trình báo của chị Nhung, chỉ huy Công an đặc khu Vân Đồn đã chỉ đạo cán bộ, chiến sỹ khẩn trương xác minh, liên hệ, trao đổi trực tiếp với công dân nhận được số tiền chuyển khoản nhầm để trao trả.
Hà Nội: Người phụ nữ bị cả gia đình hàng xóm hành hung tại chung cư
Đời sống - 4 giờ trướcGĐXH - Ngày 9/1, Công an phường Từ Liêm (Hà Nội) xác nhận đơn vị đang xác minh, làm rõ vụ việc một người phụ nữ bị nhóm người hành hung ngay tại hành lang chung cư CT5-DN2 (đường Trần Hữu Dực).
Lý do khiến năm 2026 được gọi là 'năm số 1' và sẽ tác động đến mỗi người ra sao?
Đời sống - 6 giờ trướcGĐXH - Nếu năm 2025 được xem là "năm số 9 của sự thanh lọc", thì năm 2026 đang được cộng đồng thần số học gọi là "năm số 1" – thời điểm khởi đầu một chu kỳ hoàn toàn mới.
Vụ học viên tử vong ở Trung tâm CTXH Hải Hà: Gã bảo vệ khai gì khi hành hung nạn nhân?
Pháp luật - 7 giờ trướcĐối tượng Thái khai nhận, bản thân được Giám đốc Trung tâm cho phép đánh học viên nếu vi phạm; đồng thời dặn, nếu có đánh thì đánh từ vùng cổ trở xuống. Nạn nhân P.H.N chính là một trong số các học viên bị hành hung theo phương thức này...
5 ngày sinh bước vào chu kỳ vàng son trong năm 2026: Dám làm sẽ dễ giàu
Đời sống - 11 giờ trướcGĐXH - Nếu bạn sinh vào một trong 5 ngày dưới đây, rất có thể năm 2026 sẽ trở thành bước ngoặt lớn của cuộc đời.
Hà Nội: Danh sách 18 trường hợp vượt đèn đỏ và hàng loạt vi phạm bị camera AI 'tóm gọn' ngày 8/1
Pháp luật - 12 giờ trướcGĐXH - Trong vòng 24 giờ (từ trưa 7/1 đến trưa 8/1/2026), hệ thống camera AI tại Hà Nội và trên tuyến cao tốc Nội Bài - Lào Cai đã tự động phát hiện hàng chục trường hợp vi phạm giao thông.
4 con giáp phạm Thái Tuế năm 2026: Tai ương nào sẽ giáng xuống?
Đời sống - 12 giờ trướcGĐXH - Trong năm Bính Ngọ 2026, vận trình của nhiều người được dự báo sẽ biến động mạnh, đặc biệt là 4 con giáp phạm Thái Tuế.
Tuyên Quang: Khởi tố đối tượng điều hành 103 website khiêu dâm, phát tán hàng nghìn video đồi trụy
Pháp luật - 14 giờ trướcGĐXH - Lê Minh Hiến (SN 1991, trú tại phường Mường Thanh, tỉnh Điện Biên) vừa bị Công an tỉnh Tuyên Quang khởi tố, bắt tạm giam về tội “Truyền bá văn hóa phẩm đồi trụy”.
Không khí lạnh bao trùm, thời điểm nào Hà Nội rét dưới 10 độ?
Thời sự - 14 giờ trướcGĐXH - Theo dự báo thời tiết, không khí lạnh tiếp tục bao trùm Hà Nội và khu vực Bắc Bộ. Thủ đô Hà Nội rét cóng vào ban đêm với mức nhiệt thấp nhất từ 9-12 độ.
5 nhóm người này sẽ đón tin vui được 'tự động' tăng tiền hằng tháng từ 2026
Đời sốngGĐXH - Theo quy định tại Nghị quyết 63/2025/NQ-HĐND, từ 1/1/2026 nhiều đối tượng bảo trợ xã hội như người cao tuổi thuộc hộ nghèo, trẻ em mồ côi, trẻ khuyết tật… sẽ được nhận trợ giúp xã hội của TP Hà Nội.
