Bến Chương Dương trước nguy cơ chỉ còn trong sử sách
GiadinhNet - Quần thể chứng tích hào hùng ấy dần đi vào quên lãng trước sự bào mòn của thời gian và sự thờ ơ của con người.
 |
|
Bến Chương Dương ngày nay |
Bến Chương Dương gắn liền với chiến thắng lẫy lừng trong lịch sử từ thế kỷ XIII bây giờ còn lại dấu vết gì? Lần tìm về những tư liệu cũ, trong bộ bách khoa toàn thư Lịch triều hiến chương loại chí của Phan Huy Chú ghi rõ: "Bến Chương Dương ở xã Chương Dương, huyện Thượng Phúc... Trần Quang Khải đã phá quân Nguyên ở đấy". Địa danh ấy ngày nay thuộc xã Chương Dương, huyện Thường Tín, Hà Nội.
Chúng tôi có mặt tại xã Chương Dương một ngày đầu xuân. Đó là một rẻo đất thanh bình nằm ven đê sông Hồng về hướng đông nam nội đô Hà Nội. Tìm hỏi quần thể bến Chương Dương ngày nào thì một cao niên đọc luôn câu ca lâu đời: "Cây đa hoa gạo thắm tươi/ Chương Dương bến cũ thuyền xuôi thuận dòng/ Ngàn thu lừng lẫy chiến công/ Quân thù quét sạch non sông vững bền" như để nói rằng khách đã đến đúng địa danh cần tìm. Vẫn đều đều những chuyến phà đưa người, hàng hoá qua sông, bến Chương Dương chẳng khác gì một bến sông nào đó khắp triền đê sông Hồng.
Trong câu ca lưu truyền có nói về cây đa, hoa gạo. Ở Chương Dương, cây đa thuở ấy nay vẫn còn. Đó là số ít ỏi những chứng tích còn sót lại tồn tại cùng với thời gian cho đến bây giờ. Đi trên con đê dài và uốn cong ôm sát dòng sông, về đến đầu xã Chương Dương chúng tôi đã nhìn thấy ngọn đa cao vút. Tuy nhiên, khi hỏi về cây gạo thì người dân địa phương cho biết nó đã bị chết từ những năm đầu chống Pháp sau một đợt rét kéo dài.
Cây đa từng chứng kiến chiến công lẫy lừng của quân dân nhà Trần xưa kia nay nằm đơn lẻ trong khuôn viên đình làng. Theo thần phả, ngôi đình này thờ vị thần có liên quan đến chiến thắng quân Nguyên Mông ngày trước.
Ông Vũ Viết Bằng, năm nay đã hơn 80 tuổi, vẫn đọc làu làu cho chúng tôi nghe nội dung 28 đạo sắc bằng chữ Hán còn lưu giữ trong đình Chương Dương. Ông kể: "Trước kia ngôi đình to đẹp lắm, nhưng vì hai cuộc chiến tranh chống thực dân và đế quốc đã phá hỏng gần như toàn bộ, ngôi đình bây giờ mới được xây dựng lại". Trong khuôn viên đình ngày nay vẫn còn sót lại những kệ đá vuông vắn nằm ngổn ngang trong sân đình mà theo ông Bằng đó là những bệ đá dùng để kê cột đình ngày trước.
"Chương Dương xưa kia có tên là Chân Giang, cha ông chúng tôi nói lại rằng làng xưa là một bãi bồi hoang dại có nhiều chim giang sếu tụ họp, để lại nhiều vết chân nên gọi "chân giang"- ông kể. Mảnh đất mà trước đây là bãi bồi ấy bây giờ là một khu dân cư sầm uất. Quá khứ huy hoàng xưa gần như mất dấu...
 |
|
Cây đa còn đó mà "hoa gạo" còn đâu. |
 |
|
Những kệ đá nằm ngổn ngang, chứng tích còn lại về một ngôi đình lớn thờ vị tướng đời Trần. |
 |
|
Ông Vũ Viết Bằng, người thầy giáo làng, thông tỏ Hán học đã không khỏi tiếc nuối về sự mai một của di tích quê mình. |
Di tích bị lãng quên
727 năm trôi qua từ ngày quân thù đã bị đẩy lùi tại bến Chương Dương. Dòng sông Hồng vẫn cuộn đỏ ngày đêm mang chở phù sa, chỉ có bến sông ngày đó đã lùi dần vào quá khứ.
Theo lời kể của ông Bằng, những năm trước bến sông này còn bị nạn cát tặc hoành hành. "Người ta múc đi những đống cát cao như núi làm lở hết cả một đoạn sông dài. Nhưng sau này chính quyền địa phương đã vào cuộc mới đẩy lùi được", ông Bằng nói.
Về Chương Dương, người ta còn truyền tai nhau câu chuyện về một thanh gươm quý. Đó là một thanh gươm bằng gỗ dài gần 2m, uốn khúc như rồng lượn . Một số tài liệu nói rằng thanh gươm quý ấy được cất giữ ở chùa "Phúc điền tự".
Cụm di tích bến Chương Dương đã được Nhà nước công nhận là Di tích lịch sử quốc gia từ lâu. "Cách đây mấy năm, chúng tôi nhận được lời hứa từ các cơ quan văn hoá nói rằng: Sẽ trùng tu xây dựng lại ngôi đình cho xứng tầm, lúc thì nói dự toán công trình hết 7 tỷ đồng, có lúc nghe nói lên mấy chục tỷ đồng. Chúng tôi chờ mãi mà chẳng thấy đâu cả"- Ông Bằng cho biết.
Tới thăm Chương Dương ngày này, bất cứ ai cũng có thể cảm nhận được cái mới mẻ, tươi mát của một miền quê ven sông Hồng đang vươn dậy trong cuộc sống mới. Nhưng, bến Chương Dương ngày xưa, nay chỉ còn sót lại cây đa. Theo năm tháng, thân cây này đã bị mục, cành gãy đi nhiều, không được sum suê toả bóng như ngày trước nữa. Bến Chương Dương đứng trước nguy cơ chỉ còn được nhắc đến trong sử sách...
|
Bến Chương Dương, nơi đã diễn ra trận chiến "Chương Dương độ - Hàm Tử Quan" nổi tiếng trong lịch sử chống quân Nguyên - Mông lần thứ 2 vào ngày mùng 7 tháng 5 âm lịch năm 1285, do Thượng tướng Trần Quang Khải và các tướng Trần Quốc Toản, Trần Thông, Nguyễn Khả Lạp, Nguyễn Truyền... đánh bại cánh quân Nguyên do Toa Đô chỉ huy.
Cũng tương tự như lần thứ nhất, quân Nguyên mau chóng giành thắng lợi bước đầu. Quân Đại Việt liên tục bị thất trận ở các mặt trận Lạng Sơn, Sơn Động, Vạn Kiếp, Thu Vật (Yên Bình), sông Đuống. Từ phía Bắc, chỉ khoảng 20 ngày sau khi vượt qua biên giới, quân Nguyên đã chiếm được thành Thăng Long. Triều đình nhà Trần rút lui theo sông Hồng về Thiên Trường (Nam Định) và Trường Yên (Ninh Bình), chịu sự truy kích ráo riết của quân Nguyên. Mọi nỗ lực phản kích của các vua Trần dọc theo sông Hồng đều bị quân Nguyên đánh bại. Cũng giống như lần trước, quân Nguyên lại gặp khó khăn về lương thực. Trong khi đó, quân Đại Việt đã nhanh chóng chấn chỉnh đội ngũ. Khoảng gần 2 tháng sau khi rút về Thanh Hóa, Đại Việt phản công. Dọc theo sông Hồng, quân Đại Việt lần lượt giành thắng lợi tại cửa Hàm Tử (nay ở Khoái Châu, Hưng Yên), bến Chương Dương (nay ở Thượng Phúc, thuộc Thường Tín, Hà Nội), giải phóng Thăng Long. |
“Gọi lại những thương yêu” cho học sinh từng mê game
Giáo dục - 1 phút trướcGĐXH - Trong chương trình “Gọi lại những thương yêu” do Hệ thống giáo dục IVS tổ chức nhân dịp 8/3, nhiều học sinh từng dành phần lớn thời gian cho game và mạng xã hội đã xúc động khi viết thư tay gửi mẹ và lắng nghe những chia sẻ của nhà thơ Trần Đăng Khoa về gia đình, tuổi trẻ và giá trị của tình thân.
Khởi tố đối tượng tàng trữ trái phép vũ khí quân dụng tại Ninh Bình
Pháp luật - 1 giờ trướcGĐXH - Cơ quan An ninh điều tra, Công an tỉnh Ninh Bình cho biết đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can đối với Lê Văn Đại (SN 1992, trú xã Gia Vân) về hành vi “Tàng trữ trái phép vũ khí quân dụng”, thu giữ 1 khẩu súng nén hơi cùng 413 viên đạn chì.
Triệt phá 2 nhóm tội phạm giả mạo công ty xổ số điện toán lừa đảo hơn 2.300 tỷ đồng
Pháp luật - 3 giờ trướcGĐXH - Quá trình điều tra công an xác định các đối tượng giả mạo Công ty Xổ số điện toán Việt Nam và lập các trang web kinh doanh, mua bán hàng hóa nhằm lừa đảo chiếm đoạt tài sản của hàng trăm người dân với tổng số tiền hơn 2.300 tỷ đồng.
Dự báo thay đổi trong vận khí của các con giáp Tý, Dần, Thìn, Tỵ, Ngọ, Thân, Dậu, Tuất từ 9/3/2026
Đời sống - 3 giờ trướcGĐXH - Chuyên gia phong thủy Nguyễn Song Hà đã dự báo về sự thay đổi vận khí của các con giáp Tý, Dần, Thìn, Tỵ, Ngọ, Thân, Dậu, Tuất.
Thực hư thông tin CSGT dùng xe công vụ 'chặn đường' để dừng phương tiện vi phạm ở Tuyên Quang
Pháp luật - 4 giờ trướcGĐXH - Trước những thông tin trái chiều lan truyền trên mạng xã hội về việc Cảnh sát giao thông (CSGT) tỉnh Tuyên Quang dùng xe công vụ chắn ngang đường để dừng phương tiện, cơ quan chức năng đã chính thức lên tiếng bác bỏ và làm rõ bản chất sự việc từ một đoạn video bị cắt ghép.
Tuyển sinh đại học 2026: Trường Đại học Y Hà Nội mở ngành Y tế số, dự kiến dành 40% chỉ tiêu xét tuyển thẳng
Giáo dục - 6 giờ trướcGĐXH - Trường Đại học Y Hà Nội dự kiến mở ngành Y tế số ứng dụng AI trong chẩn đoán, điều trị. Lộ trình tuyển sinh cho ngành học mới này dự kiến sẽ bắt đầu vào khoảng năm 2027-2028.
Số cuối ngày sinh Âm lịch hé lộ tiềm năng của một đứa trẻ: 4 con số dễ làm nên nghiệp lớn
Đời sống - 6 giờ trướcGĐXH - Theo quan niệm tử vi, số cuối của ngày sinh Âm lịch có thể phần nào phản ánh khí chất và tiềm năng của một con người.
Những con giáp có đầu óc làm ăn: Đi đâu cũng thấy cơ hội kiếm tiền
Đời sống - 8 giờ trướcGĐXH - Theo tử vi, những con giáp dưới đây thường có lợi thế nổi bật trong việc làm ăn, khiến con đường làm giàu trở nên thuận lợi hơn so với nhiều người khác.
Hộ chiếu gắn chip điện tử và hộ chiếu không gắn chip có gì khác nhau?
Đời sống - 10 giờ trướcGĐXH - Hộ chiếu (passport) là giấy tờ cá nhân không thể thiếu với những ai có nhu cầu xuất nhập cảnh. Vậy hộ chiếu gắn chip điện tử (e-passport) và hộ chiếu không gắn chip điện tử có gì khác nhau?
Đắk Lắk: Khởi tố, bắt giam đối tượng nhận mình là “bác sĩ tâm linh” để lừa đảo
Pháp luật - 10 giờ trướcGĐXH - Lợi dụng việc xem bói, trừ tà để chiếm đoạt tài sản, Đỗ Hoàng Long (SN 1997, trú tại TP Hải Phòng) bị Công an tỉnh Đắk Lắk khởi tố, bắt tạm giam.
Thấy rác bên đường, Chủ tịch phường yêu cầu trích xuất camera tìm người xả rác
Thời sựGĐXH - Phát hiện đống rác bên vệ đường, Chủ tịch UBND phường An Cựu (TP Huế) yêu cầu trích xuất camera. Qua đó xác định nhân viên xe khách giường nằm kéo nhiều túi rác từ gầm xe vứt ra bên đường.
