Bến Chương Dương trước nguy cơ chỉ còn trong sử sách
GiadinhNet - Quần thể chứng tích hào hùng ấy dần đi vào quên lãng trước sự bào mòn của thời gian và sự thờ ơ của con người.
 |
|
Bến Chương Dương ngày nay |
Bến Chương Dương gắn liền với chiến thắng lẫy lừng trong lịch sử từ thế kỷ XIII bây giờ còn lại dấu vết gì? Lần tìm về những tư liệu cũ, trong bộ bách khoa toàn thư Lịch triều hiến chương loại chí của Phan Huy Chú ghi rõ: "Bến Chương Dương ở xã Chương Dương, huyện Thượng Phúc... Trần Quang Khải đã phá quân Nguyên ở đấy". Địa danh ấy ngày nay thuộc xã Chương Dương, huyện Thường Tín, Hà Nội.
Chúng tôi có mặt tại xã Chương Dương một ngày đầu xuân. Đó là một rẻo đất thanh bình nằm ven đê sông Hồng về hướng đông nam nội đô Hà Nội. Tìm hỏi quần thể bến Chương Dương ngày nào thì một cao niên đọc luôn câu ca lâu đời: "Cây đa hoa gạo thắm tươi/ Chương Dương bến cũ thuyền xuôi thuận dòng/ Ngàn thu lừng lẫy chiến công/ Quân thù quét sạch non sông vững bền" như để nói rằng khách đã đến đúng địa danh cần tìm. Vẫn đều đều những chuyến phà đưa người, hàng hoá qua sông, bến Chương Dương chẳng khác gì một bến sông nào đó khắp triền đê sông Hồng.
Trong câu ca lưu truyền có nói về cây đa, hoa gạo. Ở Chương Dương, cây đa thuở ấy nay vẫn còn. Đó là số ít ỏi những chứng tích còn sót lại tồn tại cùng với thời gian cho đến bây giờ. Đi trên con đê dài và uốn cong ôm sát dòng sông, về đến đầu xã Chương Dương chúng tôi đã nhìn thấy ngọn đa cao vút. Tuy nhiên, khi hỏi về cây gạo thì người dân địa phương cho biết nó đã bị chết từ những năm đầu chống Pháp sau một đợt rét kéo dài.
Cây đa từng chứng kiến chiến công lẫy lừng của quân dân nhà Trần xưa kia nay nằm đơn lẻ trong khuôn viên đình làng. Theo thần phả, ngôi đình này thờ vị thần có liên quan đến chiến thắng quân Nguyên Mông ngày trước.
Ông Vũ Viết Bằng, năm nay đã hơn 80 tuổi, vẫn đọc làu làu cho chúng tôi nghe nội dung 28 đạo sắc bằng chữ Hán còn lưu giữ trong đình Chương Dương. Ông kể: "Trước kia ngôi đình to đẹp lắm, nhưng vì hai cuộc chiến tranh chống thực dân và đế quốc đã phá hỏng gần như toàn bộ, ngôi đình bây giờ mới được xây dựng lại". Trong khuôn viên đình ngày nay vẫn còn sót lại những kệ đá vuông vắn nằm ngổn ngang trong sân đình mà theo ông Bằng đó là những bệ đá dùng để kê cột đình ngày trước.
"Chương Dương xưa kia có tên là Chân Giang, cha ông chúng tôi nói lại rằng làng xưa là một bãi bồi hoang dại có nhiều chim giang sếu tụ họp, để lại nhiều vết chân nên gọi "chân giang"- ông kể. Mảnh đất mà trước đây là bãi bồi ấy bây giờ là một khu dân cư sầm uất. Quá khứ huy hoàng xưa gần như mất dấu...
 |
|
Cây đa còn đó mà "hoa gạo" còn đâu. |
 |
|
Những kệ đá nằm ngổn ngang, chứng tích còn lại về một ngôi đình lớn thờ vị tướng đời Trần. |
 |
|
Ông Vũ Viết Bằng, người thầy giáo làng, thông tỏ Hán học đã không khỏi tiếc nuối về sự mai một của di tích quê mình. |
Di tích bị lãng quên
727 năm trôi qua từ ngày quân thù đã bị đẩy lùi tại bến Chương Dương. Dòng sông Hồng vẫn cuộn đỏ ngày đêm mang chở phù sa, chỉ có bến sông ngày đó đã lùi dần vào quá khứ.
Theo lời kể của ông Bằng, những năm trước bến sông này còn bị nạn cát tặc hoành hành. "Người ta múc đi những đống cát cao như núi làm lở hết cả một đoạn sông dài. Nhưng sau này chính quyền địa phương đã vào cuộc mới đẩy lùi được", ông Bằng nói.
Về Chương Dương, người ta còn truyền tai nhau câu chuyện về một thanh gươm quý. Đó là một thanh gươm bằng gỗ dài gần 2m, uốn khúc như rồng lượn . Một số tài liệu nói rằng thanh gươm quý ấy được cất giữ ở chùa "Phúc điền tự".
Cụm di tích bến Chương Dương đã được Nhà nước công nhận là Di tích lịch sử quốc gia từ lâu. "Cách đây mấy năm, chúng tôi nhận được lời hứa từ các cơ quan văn hoá nói rằng: Sẽ trùng tu xây dựng lại ngôi đình cho xứng tầm, lúc thì nói dự toán công trình hết 7 tỷ đồng, có lúc nghe nói lên mấy chục tỷ đồng. Chúng tôi chờ mãi mà chẳng thấy đâu cả"- Ông Bằng cho biết.
Tới thăm Chương Dương ngày này, bất cứ ai cũng có thể cảm nhận được cái mới mẻ, tươi mát của một miền quê ven sông Hồng đang vươn dậy trong cuộc sống mới. Nhưng, bến Chương Dương ngày xưa, nay chỉ còn sót lại cây đa. Theo năm tháng, thân cây này đã bị mục, cành gãy đi nhiều, không được sum suê toả bóng như ngày trước nữa. Bến Chương Dương đứng trước nguy cơ chỉ còn được nhắc đến trong sử sách...
|
Bến Chương Dương, nơi đã diễn ra trận chiến "Chương Dương độ - Hàm Tử Quan" nổi tiếng trong lịch sử chống quân Nguyên - Mông lần thứ 2 vào ngày mùng 7 tháng 5 âm lịch năm 1285, do Thượng tướng Trần Quang Khải và các tướng Trần Quốc Toản, Trần Thông, Nguyễn Khả Lạp, Nguyễn Truyền... đánh bại cánh quân Nguyên do Toa Đô chỉ huy.
Cũng tương tự như lần thứ nhất, quân Nguyên mau chóng giành thắng lợi bước đầu. Quân Đại Việt liên tục bị thất trận ở các mặt trận Lạng Sơn, Sơn Động, Vạn Kiếp, Thu Vật (Yên Bình), sông Đuống. Từ phía Bắc, chỉ khoảng 20 ngày sau khi vượt qua biên giới, quân Nguyên đã chiếm được thành Thăng Long. Triều đình nhà Trần rút lui theo sông Hồng về Thiên Trường (Nam Định) và Trường Yên (Ninh Bình), chịu sự truy kích ráo riết của quân Nguyên. Mọi nỗ lực phản kích của các vua Trần dọc theo sông Hồng đều bị quân Nguyên đánh bại. Cũng giống như lần trước, quân Nguyên lại gặp khó khăn về lương thực. Trong khi đó, quân Đại Việt đã nhanh chóng chấn chỉnh đội ngũ. Khoảng gần 2 tháng sau khi rút về Thanh Hóa, Đại Việt phản công. Dọc theo sông Hồng, quân Đại Việt lần lượt giành thắng lợi tại cửa Hàm Tử (nay ở Khoái Châu, Hưng Yên), bến Chương Dương (nay ở Thượng Phúc, thuộc Thường Tín, Hà Nội), giải phóng Thăng Long. |
Một người tử vong nghi do nổ pháo tự chế ở Phú Thọ
Thời sự - 12 phút trướcSau tiếng nổ như sấm, hàng xóm chạy ra kiểm tra thì phát hiện anh Vũ Văn Chính (42 tuổi) đã tử vong tại chỗ, nghi do nổ pháo tự chế.
Ngày sinh Âm lịch 'vượng số': Cả đời ít sóng gió, sống an nhàn hơn người
Đời sống - 33 phút trướcGĐXH - Theo quan niệm tử vi phương Đông, những người sinh vào các ngày Âm lịch này có số mệnh hanh thông, ít va vấp, cuộc đời hiếm khi phải đối mặt với biến cố lớn.
Vì sao đến Tết Nguyên đán Quý Sửu 2033 ngày 30 tháng Chạp mới xuất hiện trở lại?
Đời sống - 2 giờ trướcGĐXH - Từ Tết Nguyên đán Ất Tỵ năm 2025, người Việt không còn đón ngày 30, hiện tượng này kéo dài trong nhiều năm, khiến Giao thừa rơi vào đêm 29 Tết.
Mạo danh người nổi tiếng để tiếp cận, xâm hại thiếu nữ 16 tuổi
Pháp luật - 2 giờ trướcNguyễn Hữu Duẩn đã dùng tài khoản Facebook giả mạo người nổi tiếng để lừa hẹn, xâm hại một thiếu nữ 16 tuổi và quay video nhằm uy hiếp.
Sự thật thông tin sẽ rét đậm, rét hại dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ?
Thời sự - 3 giờ trướcGĐXH - Thông tin về nguy cơ có mưa lớn, rét đậm, rét hại vào dịp Tết Nguyên đán đã được một số trang tin lớn trên mạng xã hội đăng, sau đó được chia sẻ nhanh chóng.
Qua giao thừa là đổi vận: 3 con giáp trúng vận đỏ, lộc lá bủa vây
Đời sống - 5 giờ trướcGĐXH - Theo tử vi học phương Đông, thời khắc giao thừa là lúc vận khí chuyển mình mạnh mẽ nhất, 3 con giáp dưới đây được dự báo lộc lá dồi dào.
Những chính sách nổi bật có hiệu lực từ tháng 2/2026
Thời sự - 5 giờ trướcMua bán vàng không chuyển khoản sẽ bị phạt, 35 bệnh nghề nghiệp được hưởng BHXH, siết quy định quảng cáo trên Internet... là các chính sách có hiệu lực từ tháng 2.
Tin sáng 1/2: Đón đợt không khí lạnh, Bắc Bộ có nơi dưới 10 độ; 16 địa phương chốt môn thi thứ ba vào lớp 10
Đời sống - 5 giờ trướcGĐXH - Ảnh hưởng của đợt không khí lạnh, từ ngày 1/2 Bắc Bộ thấp nhất 13–16 độ, vùng núi cao có nơi dưới 10 độ.
TP.HCM yêu cầu các trường không được tổ chức hội trại qua đêm
Giáo dục - 14 giờ trướcKể từ học kỳ 2 năm học 2025-2026, học sinh tại TP.HCM sẽ không được tổ chức hội trại qua đêm.
Lai Châu: Phá chuyên án ma túy hoạt động tinh vi, manh động trên tuyến biên giới
Pháp luật - 14 giờ trướcGĐXH - Chiều 31/1/2026, Công an tỉnh Lai Châu biểu dương các tập thể, cá nhân có thành tích xuất sắc trong triệt phá Chuyên án 0126S, bắt giữ 2 đối tượng mua bán trái phép chất ma túy, thu giữ 2 bánh heroin.
Tin mới nhất về đợt gió mùa Đông Bắc khiến một số nơi xuống dưới 8 độ
Đời sốngGĐXH - Theo Trung tâm Dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia, hiện nay (31/01), không khí lạnh đã ảnh hưởng đến hầu hết khu vực Đông Bắc Bộ.
