Bến Chương Dương trước nguy cơ chỉ còn trong sử sách
GiadinhNet - Quần thể chứng tích hào hùng ấy dần đi vào quên lãng trước sự bào mòn của thời gian và sự thờ ơ của con người.
 |
|
Bến Chương Dương ngày nay |
Bến Chương Dương gắn liền với chiến thắng lẫy lừng trong lịch sử từ thế kỷ XIII bây giờ còn lại dấu vết gì? Lần tìm về những tư liệu cũ, trong bộ bách khoa toàn thư Lịch triều hiến chương loại chí của Phan Huy Chú ghi rõ: "Bến Chương Dương ở xã Chương Dương, huyện Thượng Phúc... Trần Quang Khải đã phá quân Nguyên ở đấy". Địa danh ấy ngày nay thuộc xã Chương Dương, huyện Thường Tín, Hà Nội.
Chúng tôi có mặt tại xã Chương Dương một ngày đầu xuân. Đó là một rẻo đất thanh bình nằm ven đê sông Hồng về hướng đông nam nội đô Hà Nội. Tìm hỏi quần thể bến Chương Dương ngày nào thì một cao niên đọc luôn câu ca lâu đời: "Cây đa hoa gạo thắm tươi/ Chương Dương bến cũ thuyền xuôi thuận dòng/ Ngàn thu lừng lẫy chiến công/ Quân thù quét sạch non sông vững bền" như để nói rằng khách đã đến đúng địa danh cần tìm. Vẫn đều đều những chuyến phà đưa người, hàng hoá qua sông, bến Chương Dương chẳng khác gì một bến sông nào đó khắp triền đê sông Hồng.
Trong câu ca lưu truyền có nói về cây đa, hoa gạo. Ở Chương Dương, cây đa thuở ấy nay vẫn còn. Đó là số ít ỏi những chứng tích còn sót lại tồn tại cùng với thời gian cho đến bây giờ. Đi trên con đê dài và uốn cong ôm sát dòng sông, về đến đầu xã Chương Dương chúng tôi đã nhìn thấy ngọn đa cao vút. Tuy nhiên, khi hỏi về cây gạo thì người dân địa phương cho biết nó đã bị chết từ những năm đầu chống Pháp sau một đợt rét kéo dài.
Cây đa từng chứng kiến chiến công lẫy lừng của quân dân nhà Trần xưa kia nay nằm đơn lẻ trong khuôn viên đình làng. Theo thần phả, ngôi đình này thờ vị thần có liên quan đến chiến thắng quân Nguyên Mông ngày trước.
Ông Vũ Viết Bằng, năm nay đã hơn 80 tuổi, vẫn đọc làu làu cho chúng tôi nghe nội dung 28 đạo sắc bằng chữ Hán còn lưu giữ trong đình Chương Dương. Ông kể: "Trước kia ngôi đình to đẹp lắm, nhưng vì hai cuộc chiến tranh chống thực dân và đế quốc đã phá hỏng gần như toàn bộ, ngôi đình bây giờ mới được xây dựng lại". Trong khuôn viên đình ngày nay vẫn còn sót lại những kệ đá vuông vắn nằm ngổn ngang trong sân đình mà theo ông Bằng đó là những bệ đá dùng để kê cột đình ngày trước.
"Chương Dương xưa kia có tên là Chân Giang, cha ông chúng tôi nói lại rằng làng xưa là một bãi bồi hoang dại có nhiều chim giang sếu tụ họp, để lại nhiều vết chân nên gọi "chân giang"- ông kể. Mảnh đất mà trước đây là bãi bồi ấy bây giờ là một khu dân cư sầm uất. Quá khứ huy hoàng xưa gần như mất dấu...
 |
|
Cây đa còn đó mà "hoa gạo" còn đâu. |
 |
|
Những kệ đá nằm ngổn ngang, chứng tích còn lại về một ngôi đình lớn thờ vị tướng đời Trần. |
 |
|
Ông Vũ Viết Bằng, người thầy giáo làng, thông tỏ Hán học đã không khỏi tiếc nuối về sự mai một của di tích quê mình. |
Di tích bị lãng quên
727 năm trôi qua từ ngày quân thù đã bị đẩy lùi tại bến Chương Dương. Dòng sông Hồng vẫn cuộn đỏ ngày đêm mang chở phù sa, chỉ có bến sông ngày đó đã lùi dần vào quá khứ.
Theo lời kể của ông Bằng, những năm trước bến sông này còn bị nạn cát tặc hoành hành. "Người ta múc đi những đống cát cao như núi làm lở hết cả một đoạn sông dài. Nhưng sau này chính quyền địa phương đã vào cuộc mới đẩy lùi được", ông Bằng nói.
Về Chương Dương, người ta còn truyền tai nhau câu chuyện về một thanh gươm quý. Đó là một thanh gươm bằng gỗ dài gần 2m, uốn khúc như rồng lượn . Một số tài liệu nói rằng thanh gươm quý ấy được cất giữ ở chùa "Phúc điền tự".
Cụm di tích bến Chương Dương đã được Nhà nước công nhận là Di tích lịch sử quốc gia từ lâu. "Cách đây mấy năm, chúng tôi nhận được lời hứa từ các cơ quan văn hoá nói rằng: Sẽ trùng tu xây dựng lại ngôi đình cho xứng tầm, lúc thì nói dự toán công trình hết 7 tỷ đồng, có lúc nghe nói lên mấy chục tỷ đồng. Chúng tôi chờ mãi mà chẳng thấy đâu cả"- Ông Bằng cho biết.
Tới thăm Chương Dương ngày này, bất cứ ai cũng có thể cảm nhận được cái mới mẻ, tươi mát của một miền quê ven sông Hồng đang vươn dậy trong cuộc sống mới. Nhưng, bến Chương Dương ngày xưa, nay chỉ còn sót lại cây đa. Theo năm tháng, thân cây này đã bị mục, cành gãy đi nhiều, không được sum suê toả bóng như ngày trước nữa. Bến Chương Dương đứng trước nguy cơ chỉ còn được nhắc đến trong sử sách...
|
Bến Chương Dương, nơi đã diễn ra trận chiến "Chương Dương độ - Hàm Tử Quan" nổi tiếng trong lịch sử chống quân Nguyên - Mông lần thứ 2 vào ngày mùng 7 tháng 5 âm lịch năm 1285, do Thượng tướng Trần Quang Khải và các tướng Trần Quốc Toản, Trần Thông, Nguyễn Khả Lạp, Nguyễn Truyền... đánh bại cánh quân Nguyên do Toa Đô chỉ huy.
Cũng tương tự như lần thứ nhất, quân Nguyên mau chóng giành thắng lợi bước đầu. Quân Đại Việt liên tục bị thất trận ở các mặt trận Lạng Sơn, Sơn Động, Vạn Kiếp, Thu Vật (Yên Bình), sông Đuống. Từ phía Bắc, chỉ khoảng 20 ngày sau khi vượt qua biên giới, quân Nguyên đã chiếm được thành Thăng Long. Triều đình nhà Trần rút lui theo sông Hồng về Thiên Trường (Nam Định) và Trường Yên (Ninh Bình), chịu sự truy kích ráo riết của quân Nguyên. Mọi nỗ lực phản kích của các vua Trần dọc theo sông Hồng đều bị quân Nguyên đánh bại. Cũng giống như lần trước, quân Nguyên lại gặp khó khăn về lương thực. Trong khi đó, quân Đại Việt đã nhanh chóng chấn chỉnh đội ngũ. Khoảng gần 2 tháng sau khi rút về Thanh Hóa, Đại Việt phản công. Dọc theo sông Hồng, quân Đại Việt lần lượt giành thắng lợi tại cửa Hàm Tử (nay ở Khoái Châu, Hưng Yên), bến Chương Dương (nay ở Thượng Phúc, thuộc Thường Tín, Hà Nội), giải phóng Thăng Long. |
Vì sao tỉnh Thanh Hóa chỉ đạo rà soát dự án gia cố di tích Hòn Vọng Phu?
Xã hội - 2 giờ trướcGĐXH - UBND tỉnh Thanh Hóa chỉ đạo các sở, ngành khẩn trương kiểm tra, đối chiếu hồ sơ dự án bảo tồn Hòn Vọng Phu với thông tin phản ánh từ báo chí và dư luận.
Không khí lạnh suy yếu, miền Bắc vẫn chìm trong rét đậm
Thời sự - 3 giờ trướcGĐXH - Dự báo thời tiết ngày 24/1/2026 cho thấy, dù không khí lạnh đã bắt đầu suy yếu, nhiều khu vực trên cả nước vẫn chịu ảnh hưởng rõ rệt. Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ tiếp tục rét đậm, vùng núi có nơi rét hại.
Mưa rét 9ºC, người Hà Nội vẫn xuống phố mừng U23 Việt Nam thắng Hàn Quốc
Đời sống - 5 giờ trướcRạng sáng 24/1, giữa mưa rét 9ºC, hàng nghìn người dân Hà Nội vẫn mang cờ đỏ sao vàng xuống phố, ăn mừng chiến thắng nghẹt thở của U23 Việt Nam trước U23 Hàn Quốc.
Năm Bính Ngọ 2026 gọi tên những con giáp làm đâu thắng đó, tiền về liên tục
Đời sống - 5 giờ trướcGĐXH - Năm Bính Ngọ 2026 được dự báo sẽ mang đến nhiều chuyển biến tích cực về sự nghiệp và tài chính cho một số con giáp.
Thời gian bắt buộc phải bật đèn xe khi tham gia giao thông năm 2026 áp dụng theo quy định mới nhất
Đời sống - 5 giờ trướcGĐXH - Luật Trật tự an toàn giao thông đường bộ 2024 quy định rõ về thời điểm bật đèn xe khi tham gia giao thông đường bộ. Dưới đây là quy định cụ thể.
Cái kết cho kẻ dùng dao truy sát tình cũ
Pháp luật - 6 giờ trướcGĐXH - Do mâu thuẫn với người tình cũ, Hưng dùng dao đâm nhiều nhát khiến nạn nhân trọng thương. Gây án xong Hưng tự sát nhưng bất thành.
Tin sáng 24/1: Miền Bắc ấm dần từ nay đến cuối tháng 1; 10 hành vi bị coi là trốn thuế theo quy định mới
Xã hội - 6 giờ trướcGĐXH - Dự báo từ ngày 24/1, khối không khí lạnh suy yếu dần, miền Bắc trời sẽ ấm dần lên; Từ ngày 1/7, có 10 hành vi bị coi là trốn thuế theo quy định tại Luật Quản lý thuế 2025.
Rực rỡ màn pháo hoa chào mừng Đại hội Đảng XIV thành công
Đời sống - 13 giờ trướcGĐXH - Tối 23/1, Thủ đô Hà Nội bừng sáng với chương trình nghệ thuật đặc biệt chào mừng thành công Đại hội XIV của Đảng và kỷ niệm 96 năm ngày thành lập Đảng.
Chùm ảnh: Dọc tỉnh lộ 259 ở Thái Nguyên đầy bụi, nước thải bê tông chảy tràn ra môi trường
Đời sống - 16 giờ trướcGĐXH - Tình trạng bụi bặm tại tuyến tỉnh lộ 259, đoạn nối Thanh Mai đi phường Bắc Kạn (tỉnh Thái Nguyên) đã cơ bản được khắc phục, song tình trạng bụi bặm, nước thải bê tông và đổ đất thải bừa bãi vẫn diễn ra, tiềm ẩn ô nhiễm môi trường và ảnh hưởng đời sống người dân.
'Giờ học pháp luật' đặc biệt từ phiên tòa ma túy tại trường vùng cao Lào Cai
Pháp luật - 16 giờ trướcGĐXH - Sáng 22/01/2026, Tòa án nhân dân khu vực 9 tổ chức phiên tòa xét xử lưu động vụ án ma túy ngay tại Trường THPT số 2 Mường Khương, tỉnh Lào Cai, giúp học sinh vùng cao biên giới trực tiếp tiếp cận pháp luật, nâng cao ý thức phòng, chống ma túy và tệ nạn xã hội.
Cựu cán bộ tín dụng ngân hàng chiếm đoạt tiền tỷ
Pháp luậtGĐXH - Bằng thủ đoạn gian dối, Lê Thanh Nam, cán bộ tín dụng ngân hàng đã chiếm đoạt tiền của 13 bị hại với tổng số tiền gần 4,5 đồng.
