Hà Nội
23°C / 22-25°C

"Cải lão hoàn đồng" nhãn cổ

Thứ ba, 07:38 09/12/2008 | Xã hội

Giadinh.net - Hơn 4 năm nghiên cứu, Hội Giống cây trồng Việt Nam đã "cải lão hoàn đồng" cho hàng trăm ngàn cây nhãn cổ, dấu hiệu phục hồi nghề trồng nhãn đang mở ra.

Nhãn đã lên "lão"

Nhãn lồng Hưng Yên nức danh gần xa, từng được vinh danh là trái cây ngon bậc nhất, nay cũng đứng trước nguy cơ bị thoái hóa, bị biến thành "lão nhãn". Hội Giống cây trồng Việt Nam đã và đang thực nghiệm, phát triển đề tài. "Nghiên cứu kỹ thuật ghép đoạn chồi non nhằm nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả kinh tế vườn nhãn tạp ở một số tỉnh miền Bắc".

Kỹ sư Nguyễn Văn Vui (Trung tâm Giống cây trồng Việt Nam) cho biết, có thể nói các giống nhãn hiện nay của Việt Nam đều đã già cỗi, luống tuổi, đa phần trong số đó là những cây sống dai hơn tuổi người. 99% số quả nhãn trên thị trường đều do côn trùng thụ phấn nên năng suất luôn nhờ vào ông Trời là chủ yếu.
 
Hàng trăm ngàn hécta nhãn ở miền Bắc đang nằm trong tình trạng "chờ chết" do sức sống kém, trong khi những cây non chiết ra không hơn gì cây cũ về mặt năng suất.
 
Cách đây khoảng chục năm, tại thôn Bùi Xá, xã Ngũ Thái, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh diễn ra tình trạng dân chặt nhãn lấy củi đun với "lý luận" trồng rau còn lãi hơn.
 
Ở đây, vườn gia đình nào cũng có nhãn, nhiều gia đình có vài chục đến vài trăm gốc, có những vườn nhãn tuổi 40 - 50 năm, thân sù sì, nhiều cành nhưng cho số lượng hoa trên diện tích cành rất thấp.
 
Hơn nữa, do việc chăm bón cho cây chưa được quy củ nên cây càng nhiều năm càng cằn cỗi, ít quả, quả nhỏ, giá thành không cao so với các giống nhãn mới, đặc biệt là so với nhãn của Trung Quốc hay Thái Lan.
 
Kỹ sư Vui đang giải thích kỹ thuật ghép mới của mình.           Ảnh: T.G
 
Trước tình trạng trên, kỹ sư Vui đã mạnh dạn thực nghiệm ngay trên vườn nhãn nhà mình bằng cách đưa một số giống nhãn mới như Hương Chi (Hưng Yên), nhãn muộn Hà Tây về ghép với giống "lão nhãn". Thật bất ngờ là chỉ sau gần 1 năm sau ngày ghép, cành nhãn đã cho quả sai gấp hàng chục lần, cho quả theo dạng chùm cọc, quả to nặng cân, ăn thơm ngon hơn hẳn giống nhãn cũ.

Kỹ sư Vui hiện đang là một trong những thành viên thực thi đề tài "Cải tạo vườn tạp bằng phương pháp ghép đoạn chồi non" do Tiến sĩ Vũ Ngọc Đãng - Viện rau quả quốc gia làm chủ nhiệm.

Những điểm khác biệt

Đây là điểm mới trong việc "cải lão hoàn đồng" cho nhãn.
Ảnh: T.G
Ghép là một quá trình phức tạp của cơ chế sinh học lẫn thời tiết, tâm lý con người hoà quyện với nhau cho ra một sản phẩm mắt ghép. Không như cách làm truyền thống chọn thời điểm ghép thường là mùa hè bởi mùa này, quá trình trao đổi chất của cây diễn ra nhanh nhất trong năm nên sẽ có đủ chất dinh dưỡng cho mắt ghép mới, kỹ sư Vui có cách làm khác, ghép mắt vào mùa đông.
 
Ông lý giải: Vào mùa này, đa phần các cây đang "ngủ đông", cây nhãn không phải ngoại lệ. Sau 2 tháng "kết hôn" giữa mắt ghép và cây được ghép, đoạn ghép sẽ liền nhau hoàn toàn, chúng sẽ bật chồi non đúng dịp xuân về rồi cứ thế mà phát triển, đâm chồi nảy lộc.
 
Khi ấy, theo quy luật của tạo hoá, chồi non càng nhiều, quá trình trao đổi chất càng tăng, vết ghép "lành" nhanh hơn, mắt ghép được cung cấp nhiều dinh dưỡng nhất. Thêm nữa, đoạn cắt ghép là đoạn chồi trước bánh tẻ mang ghép vào cành tái sinh trên cây được ghép, nên chúng có sự tương đồng đều là thân non nên dễ sinh trưởng.
 
Đến vụ thu hoạch sau, cành đã đủ độ lớn để cho quả. Đó là cơ sở để rút ngắn thời gian sinh trưởng, đồng thời mang lại hiệu quả kinh tế cao nhất. Cách làm này sẽ tách bạch thời điểm thu hoạch so với thời điểm ghép mắt, không bị chồng lấn lên nhau như ghép vào mùa hè.
 
Trước đây, bà con nông dân thường làm đúng phương pháp là chọn đoạn bánh tẻ trên một cành để ghép (đoạn giữa, không non mà cũng không già). Tuy nhiên, nhược điểm của phương pháp này là trên cùng một cây giống chỉ chọn ra được vài chục đoạn bánh tẻ, tức mỗi cành chỉ tận dụng được một đoạn, số còn lại bỏ.
 
Kỹ thuật mới không làm thế, cùng một cành, có thể lấy ra hàng chục đoạn trước tẻ (gần non). Đoạn trước tẻ có đặc điểm là nhiều, dáng nhỏ và luôn có ngọn. Khi ghép sẽ chỉ mất 2 tháng để mắt ghép ăn liền thân cây, không như ghép đoạn bánh tẻ cần mất 3 đến 4 tháng để "hoà nhập".
 
Chỉ vì đoạn tẻ phải chịu hai lần vết thương, tiết diện tiếp xúc lớn hơn so với đoạn trên tẻ nên phải cần nhiều thời gian để lắp ghép và hồi phục hơn. Nếu ghép đoạn tẻ vào vụ đông thì hoàn toàn "vô kỹ thuật", nhưng với đoạn trước tẻ thì vô tư, vì tiết diện tiếp xúc ở "vết thương" băng bó nhỏ nên dinh dưỡng cần cho nó ít hơn, thích hợp với trạng thái nghỉ đông của cây.
 
Cách làm của ông Vui còn một điểm khác nữa là sử dụng phương pháp ghép ép chứ không dùng ghép nêm như phần đông bà con nông dân vẫn làm.
 
Kỹ sư Vui dẫn luận, việc "cải lão hoàn đồng" cho cây không chỉ là ghép giống mới vào giống cũ. Nếu chỉ đơn giản như vậy thì nhập giống ngoại vào là ghép được, hoặc đưa giống từ Nam ra.
 
Ông Vui đang chọn tìm những đoạn chồi trên bánh tẻ. Ảnh: T.G
Trên hết, quá trình "cải lão" không phải là cắt bỏ hoàn toàn thân cũ, đó là sự kết hợp của kỹ thuật thời vụ, kỹ thuật chọn mắt ghép để chớp thời cơ sinh trưởng. Hệ số nhân giống sẽ tăng do tận dụng đoạn trên bánh tẻ và rút ngắn thời gian "cho quả" chỉ còn 9 đến 10 tháng, đặc biệt là người dân có thể ghép toàn bộ vườn nhãn của mình vào mùa đông, chứ không còn rụt rè, ghép kiểu "dầu loang" như trước đây. 
 
Các chuyên gia đến thăm vườn nhãn nhà kỹ sư Vui đều có chung nhận xét: Đây là một tiến bộ kỹ thuật có hiệu quả giúp cho các nhà vườn cải tạo được vườn nhãn già cỗi có thu nhập thấp.
 
Trên gốc nhãn già dùng làm gốc ghép với các chồi ghép của các giống cây đầu dòng có chất lượng quả ngon, năng suất cao, tạo nên sức trẻ của vườn cây, hạn chế được sâu bệnh, chủ động được thời vụ, nhất là rải vụ với các giống nhãn chín sớm và chín muộn, giúp nhà nông có thu nhập cao.
 
Giống nhãn Hương Chi có ưu điểm tỷ lệ đậu hoa cao, song cũng có nhược điểm hoa nở làm 3 đợt vào tháng 1, đầu tháng 2, khiến cho tỷ lệ quả chín không đều.
 
Theo kỹ sư Vui, bằng chế phẩm sinh học, có thể điều tiết nở hoa, tạo ra 3 thời điểm thu hoạch với lứa hoa đầu nhãn sớm, lứa hoa thứ hai nhãn trung và lứa hoa sau nhãn muộn, đây chính là bí quyết rải vụ của các nhà vườn để tạo một tháng thu hoạch nhãn. Bởi lứa hoa nọ nở cách lứa kia 10 ngày.
 
Hiện tượng nhãn thường mất mùa, cũng được khắc phục trong chế độ chăm bón, tăng sức sinh trưởng cho cây, để năm nào cây cũng sai quả.
 
Kỹ sư Vui đang cùng các cộng sự nghiên cứu, khảo sát và thực nghiệm đề tài "cải lão hoàn đồng" này. Hi vọng, trong thời gian tới, phương pháp ghép của kỹ sư Vui sẽ được "hiện thực hóa", nhân rộng ra không chỉ bằng các vườn nhãn cho năng suất cao mà còn bằng những chùm nhãn trái mùa thơm ngon.
 

Kỹ sư Nguyễn Văn Vui cho biết: Sau 5 năm nghiên cứu và thực hiện ở các huyện Thuận Thành, Quế Võ, Gia Bình (Bắc Ninh), Lai Cách, Cẩm Giàng (Hải Dương), Mỹ Hào, Văn Lâm (Hưng Yên) và tỉnh Hòa Bình, Hà Tây (cũ), ông đã ghép được gần 2.000 cây nhãn và đều sinh trưởng tốt. Tính riêng vụ thu hoạch thử nghiệm tại vườn của gia đình kĩ sư Vui đã cho kết quả bất ngờ. Các năm trước, 2,7 sào nhãn của ông chỉ thu được 1 triệu đồng tiền lãi, năm 2008, con số ấy tăng gấp 18 lần, tương đương với hơn 5 tấn nhãn thương vụ dòng HT1, HT2 (giống sau khi đã "cải lão hoàn đồng"). Theo thống kê chưa đầy đủ của xã Ngũ Thái - nơi vườn nhãn HT1, HT2 đương hồi xuân, vụ vừa qua 280 hộ dân trong xã thu hơn 40 tấn nhãn, trong đó có 1/4 là nhãn giống mới, thu về hàng trăm triệu đồng, một con số mơ ước của hàng trăm hộ nông dân nơi đây.

 Đức Chính - Anh Ngọc

phuoclong
Bình luận (0)
Xem thêm bình luận
Ý kiến của bạn
Sau phản ánh của Gia đình và Xã hội: Các bến bãi ven sông Luộc ở Hưng Yên tạm dừng hoạt động

Sau phản ánh của Gia đình và Xã hội: Các bến bãi ven sông Luộc ở Hưng Yên tạm dừng hoạt động

Đời sống - 3 giờ trước

GĐXH - Sau loạt bài phản ánh về hoạt động của các bến bãi vật liệu ven sông Luộc, tình trạng xe tải chở vật liệu gây ô nhiễm môi trường và những dấu hiệu bất cập trong công tác quản lý, các cơ quan chức năng tỉnh Hưng Yên đã vào cuộc kiểm tra, yêu cầu nhiều bến bãi tạm dừng hoạt động, đồng thời triển khai các biện pháp khắc phục ảnh hưởng đối với khu dân cư.

Cha mẹ, học sinh cần nắm rõ thông tin quan trọng này để tránh bị lừa đảo khi tra cứu điểm thi vào lớp 10 THPT

Cha mẹ, học sinh cần nắm rõ thông tin quan trọng này để tránh bị lừa đảo khi tra cứu điểm thi vào lớp 10 THPT

Giáo dục - 3 giờ trước

GĐXH - Công an tỉnh Bắc Ninh đã phát đi cảnh báo đến phụ huynh, học sinh về thủ đoạn lừa đảo tra cứu điểm thi vào lớp 10 THPT.

Chi tiết lịch thi đánh giá năng lực vào 23 trường quân đội năm 2026

Chi tiết lịch thi đánh giá năng lực vào 23 trường quân đội năm 2026

Giáo dục - 3 giờ trước

GĐXH - Bộ Quốc phòng thông báo lịch thi đánh giá năng lực phục vụ tuyển sinh đại học, cao đẳng khối các trường Quân đội năm 2026. Theo đó, kỳ thi sẽ diễn ra vào ngày 19 - 21/6.

Nhóm đối tượng trong đường dây rửa tiền lĩnh án

Nhóm đối tượng trong đường dây rửa tiền lĩnh án

Pháp luật - 3 giờ trước

GĐXH - Ngày 10/6, TAND khu vực 3 - Huế mở phiên tòa sơ thẩm xét xử Trần Khánh Nhung (SN 2006, trú Quảng Ninh), Vì Thị Cúc (SN 1989, trú Sơn La), Sỳ Ngọc Dung (SN 1972, trú Đồng Nai) và Tôn Thất Danh (SN 1997, trú Đồng Nai) về tội "Rửa tiền".

Chính thức đình chỉ nhân viên an ninh Aeon Mall Long Biên liên quan sự việc tự ý 'khám xét' khách hàng

Chính thức đình chỉ nhân viên an ninh Aeon Mall Long Biên liên quan sự việc tự ý 'khám xét' khách hàng

Thời sự - 3 giờ trước

GĐXH - Liên quan đến vụ việc nữ khách hàng phản ánh bị nhân viên an ninh nghi ngờ và quy chụp lấy cắp hàng hóa tại Aeon Mall Long Biên (Hà Nội), ngày 10/6, nguồn tin cho biết đơn vị này đã quyết định tạm đình chỉ công tác đối với 2 nhân viên an ninh có liên quan để phục vụ quá trình xác minh.

Bắc Ninh: Danh sách 734 trường hợp vi phạm tốc độ, bị phạt nguội từ 1/6 - 7/6

Bắc Ninh: Danh sách 734 trường hợp vi phạm tốc độ, bị phạt nguội từ 1/6 - 7/6

Đời sống - 4 giờ trước

GĐXH - Chỉ trong vòng một tuần từ ngày 1/6 - 7/6/2026, qua phương tiện thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ, Phòng Cảnh sát giao thông Công an tỉnh Bắc Ninh đã phát hiện và lên danh sách phạt nguội 734 trường hợp chạy quá tốc độ quy định.

Kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 đầu tiên sau sáp nhập và những dấu mốc chưa từng có

Kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 đầu tiên sau sáp nhập và những dấu mốc chưa từng có

Giáo dục - 4 giờ trước

Kỳ thi tốt nghiệp THPT 2026 ghi dấu lần đầu tổ chức theo mô hình 34 tỉnh, thành sau sáp nhập với số lượng thí sinh cao nhất lịch sử và nhiều thay đổi lớn.

Phụ nữ Hà Nội được hỗ trợ khởi nghiệp giai đoạn 2026 - 2035

Phụ nữ Hà Nội được hỗ trợ khởi nghiệp giai đoạn 2026 - 2035

Thời sự - 4 giờ trước

GĐXH - UBND TP Hà Nội vừa ban hành Kế hoạch thực hiện Đề án "Hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp giai đoạn 2026 - 2035" theo Quyết định số 2415/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, nhằm tạo điều kiện thuận lợi để phụ nữ phát triển ý tưởng kinh doanh, khởi nghiệp đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh trong bối cảnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh.

Hà Nội triển khai Quy hoạch thủy lợi lưu vực sông Hồng - Thái Bình đến năm 2030, tầm nhìn 2050

Hà Nội triển khai Quy hoạch thủy lợi lưu vực sông Hồng - Thái Bình đến năm 2030, tầm nhìn 2050

Thời sự - 4 giờ trước

GĐXH - UBND TP Hà Nội vừa yêu cầu các sở, ngành, địa phương và doanh nghiệp thủy lợi khẩn trương triển khai thực hiện Quy hoạch thủy lợi lưu vực sông Hồng - Thái Bình thời kỳ đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050, nhằm bảo đảm an ninh nguồn nước, nâng cao năng lực phòng chống thiên tai và đáp ứng yêu cầu phát triển đô thị trong giai đoạn mới.

Chiêu trò bán 'kỳ nghỉ cao cấp' nở rộ, hai người dân Cao Bằng đã chuyển gần 6 triệu đồng

Chiêu trò bán 'kỳ nghỉ cao cấp' nở rộ, hai người dân Cao Bằng đã chuyển gần 6 triệu đồng

Pháp luật - 5 giờ trước

GĐXH - Đánh vào tâm lý muốn sở hữu các gói nghỉ dưỡng cao cấp với nhiều ưu đãi hấp dẫn, các đối tượng lừa đảo đã dụ dỗ người dân ký "hợp đồng kỳ nghỉ" rồi chiếm đoạt tài sản. Tại Cao Bằng, hai người dân vừa được Công an xã Hạnh Phúc kịp thời ngăn chặn sau khi đã chuyển khoảng 6 triệu đồng cho các đối tượng.

Top