"Cải lão hoàn đồng" nhãn cổ

Thứ ba, 07:38 09/12/2008 | Xã hội

Giadinh.net - Hơn 4 năm nghiên cứu, Hội Giống cây trồng Việt Nam đã "cải lão hoàn đồng" cho hàng trăm ngàn cây nhãn cổ, dấu hiệu phục hồi nghề trồng nhãn đang mở ra.

Nhãn đã lên "lão"

Nhãn lồng Hưng Yên nức danh gần xa, từng được vinh danh là trái cây ngon bậc nhất, nay cũng đứng trước nguy cơ bị thoái hóa, bị biến thành "lão nhãn". Hội Giống cây trồng Việt Nam đã và đang thực nghiệm, phát triển đề tài. "Nghiên cứu kỹ thuật ghép đoạn chồi non nhằm nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả kinh tế vườn nhãn tạp ở một số tỉnh miền Bắc".

Kỹ sư Nguyễn Văn Vui (Trung tâm Giống cây trồng Việt Nam) cho biết, có thể nói các giống nhãn hiện nay của Việt Nam đều đã già cỗi, luống tuổi, đa phần trong số đó là những cây sống dai hơn tuổi người. 99% số quả nhãn trên thị trường đều do côn trùng thụ phấn nên năng suất luôn nhờ vào ông Trời là chủ yếu.

Hàng trăm ngàn hécta nhãn ở miền Bắc đang nằm trong tình trạng "chờ chết" do sức sống kém, trong khi những cây non chiết ra không hơn gì cây cũ về mặt năng suất.

Cách đây khoảng chục năm, tại thôn Bùi Xá, xã Ngũ Thái, huyện Thuận Thành, tỉnh Bắc Ninh diễn ra tình trạng dân chặt nhãn lấy củi đun với "lý luận" trồng rau còn lãi hơn.

Ở đây, vườn gia đình nào cũng có nhãn, nhiều gia đình có vài chục đến vài trăm gốc, có những vườn nhãn tuổi 40 - 50 năm, thân sù sì, nhiều cành nhưng cho số lượng hoa trên diện tích cành rất thấp.

Hơn nữa, do việc chăm bón cho cây chưa được quy củ nên cây càng nhiều năm càng cằn cỗi, ít quả, quả nhỏ, giá thành không cao so với các giống nhãn mới, đặc biệt là so với nhãn của Trung Quốc hay Thái Lan.

Kỹ sư Vui đang giải thích kỹ thuật ghép mới của mình. Ảnh: T.G

Trước tình trạng trên, kỹ sư Vui đã mạnh dạn thực nghiệm ngay trên vườn nhãn nhà mình bằng cách đưa một số giống nhãn mới như Hương Chi (Hưng Yên), nhãn muộn Hà Tây về ghép với giống "lão nhãn". Thật bất ngờ là chỉ sau gần 1 năm sau ngày ghép, cành nhãn đã cho quả sai gấp hàng chục lần, cho quả theo dạng chùm cọc, quả to nặng cân, ăn thơm ngon hơn hẳn giống nhãn cũ.

Kỹ sư Vui hiện đang là một trong những thành viên thực thi đề tài "Cải tạo vườn tạp bằng phương pháp ghép đoạn chồi non" do Tiến sĩ Vũ Ngọc Đãng - Viện rau quả quốc gia làm chủ nhiệm.

Những điểm khác biệt

Đây là điểm mới trong việc "cải lão hoàn đồng" cho nhãn.

Ảnh: T.G

Ghép là một quá trình phức tạp của cơ chế sinh học lẫn thời tiết, tâm lý con người hoà quyện với nhau cho ra một sản phẩm mắt ghép. Không như cách làm truyền thống chọn thời điểm ghép thường là mùa hè bởi mùa này, quá trình trao đổi chất của cây diễn ra nhanh nhất trong năm nên sẽ có đủ chất dinh dưỡng cho mắt ghép mới, kỹ sư Vui có cách làm khác, ghép mắt vào mùa đông.

Ông lý giải: Vào mùa này, đa phần các cây đang "ngủ đông", cây nhãn không phải ngoại lệ. Sau 2 tháng "kết hôn" giữa mắt ghép và cây được ghép, đoạn ghép sẽ liền nhau hoàn toàn, chúng sẽ bật chồi non đúng dịp xuân về rồi cứ thế mà phát triển, đâm chồi nảy lộc.

Khi ấy, theo quy luật của tạo hoá, chồi non càng nhiều, quá trình trao đổi chất càng tăng, vết ghép "lành" nhanh hơn, mắt ghép được cung cấp nhiều dinh dưỡng nhất. Thêm nữa, đoạn cắt ghép là đoạn chồi trước bánh tẻ mang ghép vào cành tái sinh trên cây được ghép, nên chúng có sự tương đồng đều là thân non nên dễ sinh trưởng.

Đến vụ thu hoạch sau, cành đã đủ độ lớn để cho quả. Đó là cơ sở để rút ngắn thời gian sinh trưởng, đồng thời mang lại hiệu quả kinh tế cao nhất. Cách làm này sẽ tách bạch thời điểm thu hoạch so với thời điểm ghép mắt, không bị chồng lấn lên nhau như ghép vào mùa hè.

Trước đây, bà con nông dân thường làm đúng phương pháp là chọn đoạn bánh tẻ trên một cành để ghép (đoạn giữa, không non mà cũng không già). Tuy nhiên, nhược điểm của phương pháp này là trên cùng một cây giống chỉ chọn ra được vài chục đoạn bánh tẻ, tức mỗi cành chỉ tận dụng được một đoạn, số còn lại bỏ.

Kỹ thuật mới không làm thế, cùng một cành, có thể lấy ra hàng chục đoạn trước tẻ (gần non). Đoạn trước tẻ có đặc điểm là nhiều, dáng nhỏ và luôn có ngọn. Khi ghép sẽ chỉ mất 2 tháng để mắt ghép ăn liền thân cây, không như ghép đoạn bánh tẻ cần mất 3 đến 4 tháng để "hoà nhập".

Chỉ vì đoạn tẻ phải chịu hai lần vết thương, tiết diện tiếp xúc lớn hơn so với đoạn trên tẻ nên phải cần nhiều thời gian để lắp ghép và hồi phục hơn. Nếu ghép đoạn tẻ vào vụ đông thì hoàn toàn "vô kỹ thuật", nhưng với đoạn trước tẻ thì vô tư, vì tiết diện tiếp xúc ở "vết thương" băng bó nhỏ nên dinh dưỡng cần cho nó ít hơn, thích hợp với trạng thái nghỉ đông của cây.

Cách làm của ông Vui còn một điểm khác nữa là sử dụng phương pháp ghép ép chứ không dùng ghép nêm như phần đông bà con nông dân vẫn làm.

Kỹ sư Vui dẫn luận, việc "cải lão hoàn đồng" cho cây không chỉ là ghép giống mới vào giống cũ. Nếu chỉ đơn giản như vậy thì nhập giống ngoại vào là ghép được, hoặc đưa giống từ Nam ra.

Ông Vui đang chọn tìm những đoạn chồi trên bánh tẻ. Ảnh: T.G

Trên hết, quá trình "cải lão" không phải là cắt bỏ hoàn toàn thân cũ, đó là sự kết hợp của kỹ thuật thời vụ, kỹ thuật chọn mắt ghép để chớp thời cơ sinh trưởng. Hệ số nhân giống sẽ tăng do tận dụng đoạn trên bánh tẻ và rút ngắn thời gian "cho quả" chỉ còn 9 đến 10 tháng, đặc biệt là người dân có thể ghép toàn bộ vườn nhãn của mình vào mùa đông, chứ không còn rụt rè, ghép kiểu "dầu loang" như trước đây.

Các chuyên gia đến thăm vườn nhãn nhà kỹ sư Vui đều có chung nhận xét: Đây là một tiến bộ kỹ thuật có hiệu quả giúp cho các nhà vườn cải tạo được vườn nhãn già cỗi có thu nhập thấp.

Trên gốc nhãn già dùng làm gốc ghép với các chồi ghép của các giống cây đầu dòng có chất lượng quả ngon, năng suất cao, tạo nên sức trẻ của vườn cây, hạn chế được sâu bệnh, chủ động được thời vụ, nhất là rải vụ với các giống nhãn chín sớm và chín muộn, giúp nhà nông có thu nhập cao.

Giống nhãn Hương Chi có ưu điểm tỷ lệ đậu hoa cao, song cũng có nhược điểm hoa nở làm 3 đợt vào tháng 1, đầu tháng 2, khiến cho tỷ lệ quả chín không đều.

Theo kỹ sư Vui, bằng chế phẩm sinh học, có thể điều tiết nở hoa, tạo ra 3 thời điểm thu hoạch với lứa hoa đầu nhãn sớm, lứa hoa thứ hai nhãn trung và lứa hoa sau nhãn muộn, đây chính là bí quyết rải vụ của các nhà vườn để tạo một tháng thu hoạch nhãn. Bởi lứa hoa nọ nở cách lứa kia 10 ngày.

Hiện tượng nhãn thường mất mùa, cũng được khắc phục trong chế độ chăm bón, tăng sức sinh trưởng cho cây, để năm nào cây cũng sai quả.

Kỹ sư Vui đang cùng các cộng sự nghiên cứu, khảo sát và thực nghiệm đề tài "cải lão hoàn đồng" này. Hi vọng, trong thời gian tới, phương pháp ghép của kỹ sư Vui sẽ được "hiện thực hóa", nhân rộng ra không chỉ bằng các vườn nhãn cho năng suất cao mà còn bằng những chùm nhãn trái mùa thơm ngon.

Kỹ sư Nguyễn Văn Vui cho biết: Sau 5 năm nghiên cứu và thực hiện ở các huyện Thuận Thành, Quế Võ, Gia Bình (Bắc Ninh), Lai Cách, Cẩm Giàng (Hải Dương), Mỹ Hào, Văn Lâm (Hưng Yên) và tỉnh Hòa Bình, Hà Tây (cũ), ông đã ghép được gần 2.000 cây nhãn và đều sinh trưởng tốt. Tính riêng vụ thu hoạch thử nghiệm tại vườn của gia đình kĩ sư Vui đã cho kết quả bất ngờ. Các năm trước, 2,7 sào nhãn của ông chỉ thu được 1 triệu đồng tiền lãi, năm 2008, con số ấy tăng gấp 18 lần, tương đương với hơn 5 tấn nhãn thương vụ dòng HT1, HT2 (giống sau khi đã "cải lão hoàn đồng"). Theo thống kê chưa đầy đủ của xã Ngũ Thái - nơi vườn nhãn HT1, HT2 đương hồi xuân, vụ vừa qua 280 hộ dân trong xã thu hơn 40 tấn nhãn, trong đó có 1/4 là nhãn giống mới, thu về hàng trăm triệu đồng, một con số mơ ước của hàng trăm hộ nông dân nơi đây.

Đức Chính - Anh Ngọc

phuoclong

Chia sẻ facebook

Bình luận (0)

Xem thêm bình luận

Ý kiến của bạn

Cùng chuyên mục

Thanh Hóa: Xử lý dứt điểm vi phạm tại các dự án đất dịch vụ thương mại

Xã hội - 10 phút trước

GĐXH - Thanh Hóa triển khai tổng kiểm tra, rà soát toàn bộ các dự án đất dịch vụ thương mại nhằm phân loại và xử lý dứt điểm tình trạng chậm tiến độ, vi phạm pháp lý.

Thủ đoạn dùng 'ví giả' qua mặt Công an của Shark Bình trong đường dây rửa tiền 214 tỷ đồng

Pháp luật - 1 giờ trước

GĐXH - Ngoài các tội danh lừa đảo, vi phạm kế toán và trốn thuế đã khởi tố trước đó, cơ quan điều tra vừa công bố tình tiết chấn động về hành vi "Rửa tiền" của bị can Nguyễn Hòa Bình (Shark Bình).

Hà Nội: Khởi tố tài xế xe Lexus gây tai nạn liên hoàn trên phố Trung Kính

Pháp luật - 1 giờ trước

GĐXH - Liên quan đến vụ tai nạn nghiêm trọng khiến nhiều phương tiện hư hỏng nặng trên phố Trung Kính vào cuối tháng 3, Công an phường Yên Hòa (quận Cầu Giấy) đã chính thức ra quyết định khởi tố bị can đối với tài xế điều khiển chiếc xe Lexus gây tai nạn.

4 kiểu đồng nghiệp tưởng bình thường nhưng lại là 'quý nhân' giúp bạn thăng tiến: Kiểu số 2 gặp được là may mắn cả đời

Đời sống - 2 giờ trước

GĐXH - Trong môi trường công sở, không phải ai cũng là đối thủ như bạn nghĩ. Có những đồng nghiệp âm thầm xuất hiện, không phô trương nhưng lại ảnh hưởng trực tiếp đến sự nghiệp của bạn. Nhận ra sớm 4 kiểu người này có thể giúp bạn đi nhanh hơn, xa hơn mà không cần đánh đổi quá nhiều.

Công an phát cảnh báo khẩn: Thói quen dùng WiFi công cộng có thể khiến bạn mất sạch tài khoản mà không hay biết

Xã hội - 3 giờ trước

GĐXH - Chỉ một lần kết nối WiFi miễn phí ở quán cà phê, sân bay hay trung tâm thương mại, người dùng có thể trở thành mục tiêu của các cuộc tấn công mạng tinh vi. Điều đáng nói, nhiều người vẫn chủ quan vì nghĩ “dùng một chút thì không sao”.

Thời tiết hôm nay (4/4): Miền Bắc có mưa dông, miền Trung và miền Nam nắng nóng gay gắt

Xã hội - 4 giờ trước

GĐXH - Sáng nay (4/4), do chịu ảnh hưởng của không khí lạnh nén rãnh áp thấp, khu vực Bắc Bộ (trừ Điện Biên, Lai Châu) có mưa rào và dông rải rác với lượng mưa ở mức 10-20mm, cục bộ có nơi mưa to trên 40mm.

Từ ngày 1/7/2026, hàng triệu người nên nắm rõ quy định này khi thực hiện sát hạch lái xe

Đời sống - 5 giờ trước

GĐXH - Từ ngày 1/7/2026, quy định về điều kiện sát hạch lái xe có điểm gì mới? Bài viết dưới đây chia sẻ các thông tin liên quan để bạn đọc tham khảo.

Tin sáng 4/4: Miền Bắc nắng nóng gay gắt kéo dài sau mưa dông; tất cả người dân có sổ đỏ chú ý: Nếu nhận được giấy mời này, báo công an ngay

Thời sự - 5 giờ trước

GĐXH - Một đợt nắng nóng được dự báo sắp bắt đầu ở miền Bắc, lần này sẽ là nắng nóng kéo dài. Nhiệt độ cảm nhận ở Hà Nội có thể sẽ vượt mức 40 độ C nhiều ngày liên tiếp; khi nhận được giấy mời này, hãy báo ngay cho chính quyền địa phương hoặc cơ quan công an nơi gần nhất là 2 tin trong số nhiều tin tức đáng chú ý.