Cận Tết, ngành y tế miệt mài phòng chống virus gây teo não sơ sinh

Ngày 5/2 (tức 27 Tết), Thứ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Thị Xuyên đã ký Quyết định số  439/QĐ-BYT về việc ban hành hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh do virus Zika gây teo não sơ sinh.

Theo đó, nhiễm virus Zika là bệnh truyền nhiễm cấp tính do muỗi Aedes truyền và có thể gây dịch. Tính đến ngày 19/1/2016 đã có 27 quốc gia và vùng lãnh thổ ghi nhận các trường hợp mắc bệnh do virus Zika.

Bộ Y tế cho biết hiện nay Việt Nam chưa ghi nhận ca bệnh do virus Zika nhưng bệnh có nguy cơ xâm nhập.

Bệnh do virus Zika thường diễn biến lành tính, hiếm gặp những ca bệnh nặng và tử vong. Virus Zika có thể gây hội chứng não bé ở trẻ sinh ra từ những người mẹ mắc bệnh trong thời kỳ mang thai. Đến nay, bệnh chưa có thuốc điều trị đặc hiệu và vaccine phòng bệnh.

Do vòng đầu cho trẻ sơ sinh. Ảnh: AP

Các câu hỏi thường gặp về virus Zika gây teo não sơ sinh

- Dấu hiệu nhận biết người bị nhiễm virus Zika gồm những gì?

Thời gian ủ bệnh từ 3 - 12 ngày. Tuy nhiên, 60 - 80% các trường hợp nhiễm virus Zika không có triệu chứng lâm sàng. Bệnh thường khởi phát đột ngột với các triệu chứng: Sốt (37,5 – 38 độ C), ban dát sẩn trên da, đau đầu, đau mỏi cơ khớp, viêm kết mạc mắt, có thể có biến chứng về thần kinh: Guillain Barre, viêm não màng não, hoặc hội chứng não bé ở trẻ sinh ra từ bà mẹ mắc bệnh trong thời kỳ mang thai.

- Xét nghiệm cận lâm sàng có thể thấy gì?

Huyết thanh chẩn đoán có thể giúp phát hiện IgM từ ngày thứ 4 sau khi xuất hiện triệu chứng. Tuy nhiên xét nghiệm này có thể dương tính giả do phản ứng chéo với các flavivirus khác, như virus Dengue và Chikungunya.... RT-PCR từ bệnh phẩm huyết thanh (hoặc các bệnh phẩm khác như nước tiểu, dịch não tủy, dịch ối...)  được ưu tiên lựa chọn trong chẩn đoán xác định nhiễm virus Zika.

Bộ Y tế khuyến cáo cần chỉ định theo dõi siêu âm thai đối với phụ nữ có thai nghi nhiễm virus Zika để có thể phát hiện biến chứng não bé ở thai nhi.

- Chẩn đoán ca bệnh nghi ngờ như thế nào?

Có yếu tố dịch tễ (sinh sống tại hoặc du lịch tới vùng đã có lưu hành dịch do virus Zika trong vòng 2 tuần trước khi khởi bệnh)

Có ít  nhất 2 trong số các triệu chứng lâm sàng đã nêu ở trên, hoặc có hội chứng Guillain Barre hoặc trên siêu âm phát hiện thai nhi có não nhỏ hơn bình thường so với phát triển của thai nhi. Không xác định được các căn nguyên gây bệnh khác (sốt xuất huyết Dengue, Chikungunya...).

- Người mắc virus Zika được điều trị ra sao?

Điều trị triệu chứng là chính, bao gồm:Nghỉ ngơi; Hạ sốt bằng paracetamol. Không sử dụng aspirin và các thuốc giảm đau NSAID (ibuprofen, meloxicam, piroxicam…); Bồi phụ nước và điện giải:Uống đủ nước oresol hoặc nước sôi để nguội, nước trái cây; Vệ sinh mắt bằng dung dịch nước muối sinh lý NaCl 0.9%; Theo dõi các biểu hiện tổn thương thần kinh như yếu, liệt cơ,...

- Đối với phụ nữ có thai, cần phải làm gì nếu mắc virus Zika?

Phụ nữ có thai cần hội chẩn với chuyên khoa sản để theo dõi bất thường về thai nhi: Theo dõi siêu âm thai mỗi 2 tuần một lần để phát hiện sớm tình trạng đầu nhỏ hoặc vôi hóa não ở thai nhi. Phụ nữ có thai trên 15 tuần bị nhiễm virus Zika có thể chỉ định chọc ối làm xét nghiệm RT-PCR, hoặc lấy máu cuống rốn để làm xét nghiệm huyết thanh.

Trẻ bị dị tật não bé hoặc có tiền sử mẹ nhiễm virus Zika khi mang thai cần được theo dõi sự phát triển về tinh thần, vận động, đánh giá thị lực và điều trị các rối loạn như co giật, động kinh (nếu có).

- Cách tốt nhất để phòng bệnh Zika hiện nay là gì?

Hiện chưa có vaccine phòng bệnh này. Biện pháp phòng bệnh tốt nhất hiện nay là diệt muỗi và phòng tránh muỗi đốt.

Võ Thu/Báo Gia đình & Xã hội