Cấp phê duyệt đề tài trồng cần sa có phạm luật?

>> "Tác giả" đề tài trồng cây cần sa... bị sốc

Phóng viên chúng tôi đã có buổi làm việc với lãnh đạo Viện KHNN VN (cơ quan chủ quản của Viện Cây Lương thực thực phẩm) về vấn đề gây chấn động dư luận này...

Đề tài trồng cần sa được phê duyệt như thế nào?

PGS TS Vũ Mạnh Hải- Viện phó Viện KHNNVN đã khẳng định: “Đây là một đề tài nghiên cứu khoa học có sự hợp tác quốc tế về trồng cây Gai dầu (hay còn gọi là cây Lanh, cây cần sa) tuỳ theo tên gọi của từng địa phương. Việc triển khai đề tài trên nhằm mục đích lấy sợi.

Theo đó, đây là một đề tài nghiên cứu khoa học đã được các cấp có thẩm quyền phê duyệt và cấp kinh phí thực hiện thí điểm một số địa phương. Ngày 23/3/2005, bộ môn Công nghệ sinh học trình lãnh đạo Viện KHNNVN xin triển khai đề tài “Nghiên cứu phát triển giống cây Lanh công nghiệp”.

Đề tài này có sự phối hợp với công ty Hortapharm B.V (Hà Lan). Theo trình tự, đề tài đã được Hội đồng khoa học thẩm định và được Vụ hợp tác quốc tế Bộ NN&PTNN đồng ý cho phép triển khai thực hiện.

Không những thế, đề tài này còn được cấp nguồn kinh phí từ Bộ NN&PTNT. Trong đó người được giao triển khai, phụ trách là PGS TS Hồ Hữu Nhị khi đó là Trưởng bộ môn công nghệ sinh học. Ngày 1/8/2006, ông Nhị được điều chuyển sang công tác tại Trung tâm lúa thuộc Viện Cây LTTP (Viện KHNN VN), nên đề tài nghiên cứu trên cũng được chuyển về nơi  công tác mới để tiện quản lý, thực hiện”.

Ông Hải cho biết thêm, đề tài khoa học về cây lanh này được nghiên cứu gồm 19 dòng (cả lai và thuần) nhập từ Nhật Bản, Hàn Quốc, Nam Phi, Hà Lan... Tham gia khảo nghiệm có thêm 4 giống thuần của Việt Nam. Thậm chí năm 2006, Ban Khoa học và HTQT đã tới thăm điểm nghiên cứu loại cây này tại Lương Sơn.

Sau khi đi thăm dò nhân giống tại một số tỉnh phía Bắc, loại cây cần sa này đã được các cán bộ thực hiện trồng thí điểm tại Lương Sơn (Hoà Bình). Đây cũng chính là địa chỉ nghiên cứu duy nhất được phê duyệt.

Liên quan đến việc trồng cây cần sa tại Hà Tây trên, PGS Nguyễn Văn Viết-Trưởng ban Khoa học và hợp tác quốc tế Viện KHNN VN cho biết: “Năm 2006 Trung tâm Tài nguyên thực vật có đăng ký đề tài cấp cơ sở “Nghiên cứu điều tra thu thập đánh giá và khai thác sử dụng nguồn tài nguyên cây lấy sợi ở Việt Nam” gồm các loại cây Lanh mèo, Đay, Gai... với mục đích tuyển chọn giống Lanh mèo có hàm lượng sợi cao do ông Nhị đề xuất.

Nhưng vì kinh phí chỉ khoảng 47 triệu (theo quy định dưới 50 triệu thì đơn vị cấp cơ sở (Viện KHNN VN-PV) được phép thẩm định, phê duyệt) nên Trung tâm thực vật đã xin đổi lại tên đề tài là “Nghiên cứu điều tra, thu thập đánh giá và khai thác sử dụng nguồn tài nguyên cây lấy sợi ở Việt Nam” (cây Lanh mèo).

Thời điểm này, sau khi đã trồng thí điểm tại Lương Sơn (Hoà Bình), ông Nhị tiếp tục cho triển khai nhân giống tại huyện Thạch Thất (Hà Tây)”.

GS  Hồ Hữu Nhị tường trình những gì?

Theo tìm hiểu của chúng tôi, qua bản tường trình của ông Nhị, từ năm 2001- 2005 tuy chưa được Viện KHNNVN và Bộ NN&PTNT phê duyệt nhưng ông Nhị đã tiến hành hợp tác với công ty Hortarpharm B.V để nghiên cứu thăm dò cây Lanh công nghiệp.

Vật liệu nghiên cứu do một người đại diện của công ty này tên là Rob có quốc tịch Mỹ ở Hà Lan cung cấp. Cũng trong bản tường trình thì năm 2004, công ty này đã bổ sung thêm hai giống mới (không có tên mà chỉ ghi mã số) sử dụng cho việc tuyển chọn theo hướng lấy hạt có hàm lượng dầu và Gamalinoleic axit cao (giai đoạn đầu chỉ tập trung nghiên cứu sản xuất hạt để phân tích tinh dầu và axit nên chưa đánh giá hàm lượng THC (quy định của quốc tế về hàm lượng ma tuý).

Năm 2005- 2006, ông Nhị đã sản xuất được khoảng 50kg hạt và chuyển sang cho công ty phân tích dầu và axit béo. Trong quá trình nghiên cứu, ngoài việc thu hạt để làm giống cho vụ sau thì các thành phẩm khác như thân, lá trung tâm không thu thêm các thành phẩm nào mà bỏ lại trên đồng ruộng khi thí nghiệm kết thúc.

Về nguyên nhân đình chỉ đề tài nghiên cứu của ông Nhị, PGS TS Vũ Mạnh Hải cho biết: “Nguyên nhân đề tài nghiên cứu của ông Nhị bị tạm đình chỉ là do cơ quan CSĐT đến làm việc và khám xét khẩn cấp nơi làm việc của PGS Hồ Hữu Nhị liên quan đến đề tài nghiên cứu trên liên quan đến cây cần sa.

Nhận thấy đây là vụ việc hết sức nghiêm trọng, Viện KHNN VN đã chỉ đạo Viện Cây LTTP tạm thời đình chỉ thực hiện đề tài về cây Lanh mèo, chờ đến khi có kết luận của cơ quan công an. Bên cạnh đó, chúng tôi cũng yêu cầu các đơn vị và những cá nhân liên quan tiến hành kiểm tra, đánh giá kết quả nghiên cứu.

Mục đích nghiên cứu đề tài này là trong sáng, cụ thể là để lấy sợi. Tuy vậy, những điểm triển khai bị phát hiện vừa qua (tại Thạch Thất) đã được nhổ bỏ vì hết thời hạn thực nghiệm. Tôi không loại trừ giả thiết có những mục đích không trong sáng của việc này. Tuy nhiên đó chỉ là giả thuyết thôi, vụ việc đã được cơ quan công an điều tra làm rõ để xử lý”.

Rõ ràng rất nhiều các nhà khoa học và cơ quan chuyên môn của Bộ NN&PTNT đã vào cuộc nhưng không hề biết rằng mình đang hợp tác để trồng một loại cây có chứa hoạt chất ma tuý. Theo một cán bộ của Cục Cảnh sát ĐT tội phạm về ma tuý, Bộ Công an, thì việc trồng những loại cây ma tuý như vậy là vi phạm pháp luật.

Như vậy, trách nhiệm trong việc trồng cây cần sa này không chỉ thuộc về ông Nhị, liệu các thành viên trong Hội đồng khoa học cũng như lãnh đạo Vụ Hợp tác quốc tế, Bộ NN&PTNN (cấp đã ký duyệt đề tài) có liên quan(?).

Quốc Tuấn