Vụ trồng cần sa ở đồng bằng: Viện Khoa học Nông nghiệp bị “hố”

>> Tác giả đề tài trồng cần sa bị… sốc
>> CA Hà Tây từng phải tập huấn nhận biết cây cần sa
>> Cán bộ viện cây lương thực thuê dân trồng cần sa?
>> Dân trồng cần sa, “quan” không biết

Viện Khoa học Nông nghiệp bị “hố”, bị lừa

* Ông nhận định gì về việc Viện cây lương thực thực phẩm (Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam) và cán bộ của Bộ NNN&PTNT có liên quan đến việc “thuê” người dân Hà Tây và Hòa Bình trồng cần sa trong thời gian qua?

Sau khi Cục cảnh sát phòng chống tội phạm ma túy (C17) có công văn số 357 ký ngày 30/3/2007 gửi cho Bộ thì ngày 9/4/2007, đồng chí Cục trưởng Cục Trồng trọt (thuộc Bộ) đã có ngay công văn 296 gửi giám đốc các Sở NN&PTNT, Giám đốc các viện nghiên cứu của Bộ hết sức cảnh giác với sự việc này, nhắc lại thái độ của Chính phủ là cấm trồng các loại cây có chất ma túy.

Như các anh đã biết, cây anh túc thì điều kiện trồng khó hơn, phải trồng trên núi cao và dễ nhận biết, nhưng cây cần sa thì lại dễ nhầm lẫn. Loại cây này còn có tên gọi là cây gai dầu, cây lanh mèo. Nhưng nếu là cây lanh mèo Việt Nam thì các nhà khoa học cho biết là hàm lượng độc tố chứa trong nó không nhiều, nhưng cây lanh mèo nhập ở các nước ngoài về thì hàm lượng chất gây nghiện lại cao. Nhà nước ta đã cấm nhập nhưng tôi được biết là loại cây này đã được trồng ở Việt Nam.

Bộ NN&PTNT đã có công văn gửi cho các sở, các huyện phải tiến hành kiểm tra ngay lập tức việc trồng trọt trên các địa phương và hướng dẫn người dân nhận dạng để tránh bị lừa trồng phải cây lanh mèo nhập ngoại. Sự việc vừa rồi chắc anh em cán bộ ở các viện bị hố, bị lừa thế nào đó thôi, chứ nói anh em có chủ tâm trong việc này thì cũng không đúng.

* Trong Luật Phòng chống ma túy đã cấm trồng các loại cây có chất gây nghiện, hiện nay vẫn chưa có ngoại lệ nào cho điều luật này. Vậy sao đề tài khoa học trồng cây cần sa vẫn được một số viện, cấp có thẩm quyền trong Bộ phê duyệt?

Tôi phải thú thật với các nhà báo là tôi cũng chưa đọc đề tài khoa học này. Chiều ngày 27/4/2007, Bộ trưởng Bộ NN&PTNT đã giao cho Chánh Thanh tra Bộ trực tiếp làm rõ việc này, báo cáo để Bộ kịp báo cáo Thủ tướng trước ngày 15/5/2007. Nếu có hiện tượng vi phạm pháp luật thì dứt khoát sẽ xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân có liên quan chứ không thể khoan nhượng được.

Đây là sự việc có ảnh hưởng vô cùng lớn đến cả dân tộc này chứ không riêng một ai. Chúng ta luôn lên án những kẻ trồng các loại cây gây nghiện để gieo rắc đau khổ cho mọi người, mọi gia đình. Đợi đến ngày 15/5, lúc ấy chúng ta sẽ có câu trả lời thỏa đáng.

Cán bộ chuyên môn đủ sức phát hiện, nhưng...

* Sau khi sự việc này xảy ra, Bộ đã có những cảnh báo về mô hình chuyển đổi cơ cấu cây trồng với người nông dân chưa thưa ông?

Chúng tôi đã có công văn kèm theo hướng dẫn về kỹ thuật của Cục Trồng trọt và yêu cầu các địa phương phải hết sức chú ý trong việc này để tránh bị lừa. Mình là cơ quan quản lý nhà nước phải có trách nhiệm hướng dẫn cho nông dân biết.

* Dự án được thực hiện từ năm 2002, đến năm 2004 Công ty liên kết nước ngoài Hortarpham B.V đã bổ sung thêm hai giống cần sa mới (không có tên mà chỉ ghi mã số) sử dụng cho việc tuyển chọn theo hướng lấy hạt có hàm lượng dầu và Gamalinoleic axit cao; đến khi C17 phát hiện thì Bộ mới biết đây là loại cây cho chất gây nghiện cao. Ông đánh giá gì về năng lực của một số chuyên viên liên quan đến việc này thuộc Bộ?

Tôi chưa đánh giá hết chuyện này, nhưng anh em chuyên môn của Bộ NN&PTNT thì đủ sức phát hiện ra những loại cây nào có hàm lượng chất gây nghiện cao, dù có thể các giống mới lai tạo hiện nay năng lực của Việt Nam chưa thể phát hiện hết được. Bây giờ công nghệ sinh học phát triển rất nhanh, từ cây này có thể lai sang cây khác trong thời gian ngắn, chỉ thay đổi một chút nhưng hàm lượng độc tố trong các cây đã khác nhau rất xa. Vì vậy, mình phải luôn cảnh giác với những giống cây nhập ngoại mới vào có khả năng cho chất gây nghiện cao.

“Chúng tôi cũng có sơ suất”

* Cục Trồng trọt từng cho biết, việc quản lý giống các cây cho chất gây nghiện hiện nay gần như bị thả nổi và họ bảo rằng, chỉ có Bộ Công an mới phát hiện ra được việc trồng trái phép các loại cây này vì địa bàn quá rộng.

Nói như vậy thực ra là không đầy đủ lắm. Đã là cây trồng thì Bộ NN&PTNT phải chịu trách nhiệm. Còn cây trồng có cho chất gây nghiện hay không thì không thể biết ngay được mà phải qua phân tích. Nhiều khi giống đầu vào mình thấy tốt, nhưng sản phẩm cuối cùng thì lại cho các độc tố không tốt. Viện Khoa học hình sự của Bộ Công an có điều kiện phân tích sản phẩm sau nên họ dễ dàng phát hiện chuẩn xác hơn.

* Từ sự việc này, Bộ sẽ có những biện pháp nào để tránh cho người nông dân không bị kẻ xấu lợi dụng thực hiện những việc vi phạm pháp luật?

Bọn xấu thì thường có tổ chức và thủ đoạn. Chúng đã lợi dụng kẽ hở trong quá trình thay đổi cơ cấu cây trồng, thậm chí chúng còn cài vào được cả các dự án của mình. Vì vậy chúng đứng đằng sau, đứng trong bóng tối mà mình không biết.

Có hai việc lớn như tôi đã nói từ đầu: Các cơ quan nhà nước tiếp tục tìm và đưa ra các chế tài. Nhưng cũng đừng hy vọng quá về sự hoàn thiện của một chế tài nào cả, mà tất cả cũng chỉ tương đối thôi, không rò chỗ hở này lại rò chỗ hở khác. Mà người nông dân chính là những người phát hiện và bịt chỗ rò tốt nhất.

Để xảy ra việc đáng tiếc vừa rồi là do chúng ta chưa phát huy hết được chức năng, tinh thần của các đoàn thể xã hội như hội nông dân, đoàn thanh niên, hội phụ nữ, hội cựu chiến binh ở cơ sở. Chúng ta phải làm cho các đoàn thể thấy được đây là việc lớn, phương hại đến quốc gia đại sự.

Trong chuyện này chúng tôi cũng có những sơ suất mà thời gian tới phải điều chỉnh lại từ các Sở và các Viện nghiên cứu, để có được những nhận thức kịp thời và chuẩn xác nhất trong các trường hợp tương tự.

Nguyễn Thắng