Chiến thắng "Điện Biên Phủ trên không": Chuyện giờ mới kể (Bài 3)

Khi ấy, ông nguyên là Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 77, Trung đoàn 257 tên lửa, đảm trách nhiệm vụ đánh “pháo đài bay” ở trận địa Chèm. Về hưu nhưng ông chưa cho phép mình... hưu, ông dốc sức khôi phục nghề rối nước quê nhà, làng Đào Thục, xã Thụy Lâm, huyện Đông Anh. Sau mấy năm loay hoay tìm lối đi, nhờ sự góp sức không biết mệt mỏi của người cựu binh giàu nhiệt huyết, bây giờ, phường rối Đào Thục đã bước vào kỳ hưng thịnh, được bạn bè nhiều nước trên thế giới “quen tên nhớ mặt”...

Nhét gạch vào người để được vào... bộ đội

Học vừa xong kỳ 1 lớp 5 thì bộ đội ta đang rục rịch đánh lớn ở Điện Biên Phủ. Trước khí thế sục sôi ấy, không thể “an tâm” mà học như cha mình mong muốn, ông quyết định bỏ ngang để xung phong đi bộ đội.

Thế nhưng, ngày ấy, bởi mới 16 tuổi nên mong muốn của ông đã bị gạt đi. Thêm nữa, bởi tạng người còi cọc (nặng chưa đầy 38 kg) nên trước ước mơ của ông, mọi người đều “nhìn” bằng ánh mắt chứa đầy thương cảm: “Về tầm bổ thêm đi... cậu bé ạ. Lớn lên chút nữa rồi hẵng tính đường tòng quân đánh giặc!”. Không vào được bộ đội chủ lực thì ông xin vào thanh niên xung phong. Nguyện vọng ấy của ông đã được chấp thuận.

Vui vầy tuổi già ở thôn quê

Thấy... mối nguy ấy, suốt mấy đêm liền, ông trằn trọc tìm cách khắc phục những nhược điểm là chiều cao, cân nặng của mình. Và rồi ông đã nghĩ ra một kế vô cùng táo bạo. Hôm tuyển quân ấy, lợi dụng lúc mọi người không để ý, ông đã nhét đầy gạch đá vào túi áo, túi quần của mình. Còn “khắc phục” chiều cao, ông đã kê thêm mấy viên gạch dưới chân. Bởi “sáng kiến” ấy nên mọi chỉ tiêu với ông đều rất ổn.

Thế nhưng, một sự cố mà ông không hề nghĩ tới đó là “phi tang” những viên gạch giúp ông cao thêm cả mấy chục phân ấy. Bởi vậy, khi đo chiều cao xong, ông cứ đứng như trơ trơ như trời trồng dù cán bộ tuyển quân đã mấy lần giục ông đứng ra chỗ khác để người kế tiếp vào khám. Mặt đỏ tía tai, không còn cách nào khác, ông đành bẽn lẽn lùi ra, để lộ cả đống gạch được ngụy trang bằng ống quần rộng. Khám lại. Và ông lại trượt.

Buồn. Ngay khi ấy, ông đã khóc. Khóc ngon lành như đứa trẻ không được mẹ cho quà. Càng buồn hơn sau đợt tuyển quân ấy, trong đơn vị ai cũng phấn khởi, vui mừng vì thỏa nguyện ước mơ thành bộ đội Cụ Hồ, thì chỉ duy nhất mình ông là bị rớt.

Hôm chuyển quân, ra tiễn mọi người, tủi thân, ông lại nước mắt ngắn dài. Và, nỗi nghẹn ngào ấy đã dâng lên tột đỉnh khi đoàn người đi khỏi. Bơ vơ, ông cứ đứng giữa bãi đất rộng ấy mà ôm mặt khóc. “Ra trận. Kiểu gì cũng phải ra trận!”. Suy nghĩ ấy khiến ông bừng tỉnh. Ông vội vàng lau nước mắt vơ lấy ba lô chạy theo đoàn người. Khi ấy, họ đã bỏ xa ông được vài cây số. Đuổi kịp chỉ huy đơn vị, ông hổn hển trình bày “hoàn cảnh” của mình. Thấy ông đã quyết tâm vậy nên hội ý chớp nhoáng với nhau, các thủ trưởng vì thương mà quyết định để ông theo.

“Nếu địch tấn công tôi sẽ lấy thân mình che cho Đại tướng”

Vào bộ đội, ông được xung vào tiểu đoàn Độc lập, sư đoàn 312. Thế nhưng, bởi khoác súng trường còn... chạm đất, nên ông chỉ được phân làm nhiệm vụ tiếp đạn. Giải phóng Điện Biên Phủ, ông được điều chuyển sang Sư đoàn 367 và về tiếp quản Thủ đô.

Năm 1961, bởi cắt giảm quân số nên ông đã chuyển ra nhà máy Supe Lâm Thao làm việc. Năm 1965, khi vừa thi đỗ đại học Bách khoa, học được nửa tháng thì ông lại được yêu cầu tái ngũ.

Lần này, bởi những kiến thức về vô tuyến đã học được trước đó nên ông được xung vào Tiểu đoàn 77, Trung đoàn 257 tên lửa. Cần nói thêm về Tiểu đoàn 77, đó là đơn vị tập trung những chiến binh dày dặn kinh nghiệm trận mạc. Chính bởi kinh nghiệm ấy nên khi chuyên gia Liên Xô muốn thử uy lực của tên lửa Sam II, Tiểu đoàn đã được chọn để bắn thử.

Trước nguy cơ Đế quốc Mỹ dùng B52 đánh phá Hà Nội, cũng bởi kinh nghiệm ấy nên Tiểu đoàn đã được phân công một nhiệm vụ quan trọng: Đánh chặn B52 ở trận địa Chèm. Theo báo cáo của Cục Quân báo thì đó là hướng bay chính của “pháo đài bay” bởi đế quốc Mỹ đã tập trung quá nửa số B52 tại hai căn cứ là Utapao (Thái Lan) và Anđécxơn (Guam). Nhận trọng trách trên, ngay từ năm 1971, Tiểu đoàn đã giàn xong thế trận ở nơi xung yếu đó, ung dung chờ địch tới.

Chiều 18/12 tin quân báo chuyển về, đêm đó, B52 sẽ đánh. Với công thức phát sóng bắt mục tiêu đồng thời đánh lạc hướng sự đánh trả của tên lửa địch, Tiểu đoàn đã rất thành công, giã cho địch những đòn không ngờ tới. Ngay đêm 19/12, hai “quái thú trời xanh” của đế quốc Mỹ đã bị bắn cháy, trong đó có một chiếc bị rơi ngay tại chỗ. Hai đêm 19, 20 cũng với cách đánh ấy, thêm 4 pháo đài bay nữa bị tiêu diệt. Bị dính những đòn đau, thấy đây là trận địa nguy hiểm, sáng ngày 21, địch đã dùng 16 chiếc máy bay F4 đánh thẳng vào trận địa. Trận tập kích bất ngờ ấy đã khiến Tiểu đoàn bị tổn thất nặng nề: 4 chiến sĩ bị thương và 1 trắc thủ đã anh dũng hi sinh.

Hôm sau, nhân kỷ niệm Ngày thành lập QĐNDVN (22/12), để động viên anh em chiến sĩ trong tiểu đoàn, đích thân Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã ra tận trận địa thăm. Tại nơi còn vương đầy bom bi của quân thù ấy, Đại tướng đã ân cần hỏi thăm sức khỏe của từng người, đồng thời, biểu dương tinh thần chiến đấu cũng như thành tích tuyệt vời của đơn vị. Đại tá Đinh Thế Văn kể, trong buổi gặp và trò chuyện cảm động ấy, bởi lo sợ máy bay quân địch tập kích trở lại, một đồng chí bảo vệ của đại tướng đã ghé tai ông nói nhỏ: “Nếu địch có đánh tiếp thì đồng chí phải đưa Đại tướng về chỗ trú ẩn an toàn nhé!”. Câu nhắc của đồng chí bảo vệ khiến ông bối rối bởi giữa trận tiền, biết chỗ nào là chỗ an toàn.

Suy tính một hồi nhưng chưa tìm được cách nào để hoàn thành “nhiệm vụ” ấy nếu sự cố nguy hiểm xảy ra, ông đành thật thà: “Đồng chí cứ yên tâm! Tôi sẽ đưa Đại tướng về chỗ an toàn! Và, tôi sẽ nằm lên người Đại tướng nếu địch lại tấn công!”. “Sao, sao đồng chí lại làm vậy?”. Đồng chí bảo vệ của Đại tướng ngạc nhiên hỏi. “Làm vậy vì nhỡ có chuyện không may gì thì đơn vị tôi chỉ mất một người tiểu đội trưởng chứ Quân đội Việt Nam không thể mất Đại tướng được!”.

Câu trả lời rất tự nhiên của ông đã khiến mọi người có mặt trong ngày hôm đó vô cùng cảm kích. Sự cảm kích ấy đã tiếp thêm sức mạnh cho họ trong những trận chiến sau này.

“Mầm sống” trong lửa đạn

Đại tá Đinh Thế Văn kể, đơn vị ông có cậu lính kỹ thuật tên là Phạm Như Lai quê ở Đồ Sơn, Hải Phòng. Lấy vợ đã mấy năm mà vẫn chưa có con, sợ cô vợ trẻ ở nhà phiền muộn nên Lai cũng rất lấy làm lo lắng. Vợ của anh cũng chung tâm trạng như chồng mình, đứng ngồi không yên. Hay tin Mỹ đánh Hà Nội bằng B52, ở quê nhà, người vợ trẻ ấy càng thêm phần sốt ruột. Bởi thế, mặc mưa bom bão đạn, từ Hải Phòng lên, chị đã lặn lội ra tận trận địa để... gọi chồng về. Tìm gặp người chỉ huy đơn vị là ông, người vợ ấy đã thống thiết: “Xin chú cho chồng cháu về, chỉ... vài đêm thôi! “Xong việc” cháu lại cho chồng cháu lên ngay!”. Trước tình thế bất ngờ ấy, không biết giải quyết thế nào, ông đành tính nước liều: Cho vợ chồng đôi trẻ ở với nhau ngay ngoài trận địa. Vậy là, hai vợ chồng được bố trí ở chung một hầm. Khi có báo động, người chồng lại tạm biệt vợ lên đánh B52, khi im tiếng súng thì lại xuống hầm... “chiến đấu”.

Tháng sau, khi Hà Nội vẫn đang rộn ràng với không khí chiến thắng thì cả đơn vị lại nhận được thêm một tin mừng: Đồng chí Lai đã sắp được làm bố! Và, giọt máu mà vợ anh đang mang là “kết quả” của những ngày khói lửa ấy. Đại tá Đinh Thế Văn kể, mấy năm trước, xem ti vi, thấy ông vẫn... còn sống, vợ chồng Lai đã tìm đến thăm. Gặp nhau, ôn lại kỷ niệm trên, ai cũng cười như nắc nẻ. 

Bây giờ, ông gắn mình với nghề rối. Ông bảo, giữ nước là nhiệm vụ lớn ông đã làm trọn vẹn. Giờ, về quê, giữ nghề cho làng cũng là một nhiệm vụ nặng nề. Tuy vậy, ông bảo, ông sẽ cố gắng hoàn thành.

Ghi chép của Đào Thanh Tuy