Chọi dê

Hàng chục chú dê đực ở các hạng cân 24 - 28kg; 29 - 34kg và từ 35 - 40kg... được tuyển chọn kỳ công, chăm sóc chu đáo hàng tháng trời để "lên đường" tham dự cuộc tỷ thí tại ngày hội mà nói như người dân Hà Giang hiếu khách: Đó là "Đại hội võ dê".

 

Nghênh chiến. Ảnh: TG

Nuôi dê đi tỷ thí

Xã Thông Nguyên, Hoàng Su Phì (Hà Giang) ngày đầu tháng 11 tưng bừng, náo nhiệt hẳn. Tiếng hò reo inh ỏi của hàng trăm khán giả cuồng nhiệt hòa lẫn tiếng kêu đặc trương: be be be... ngân vang khắp núi rừng như xua tan cái giá lạnh đầu mùa miền cực Bắc.

Những "đấu sỹ" dê đến từ các xã Thông Nguyên, Nậm Dịch, Nậm Ty, Nam Sơn, Nậm Khoà, Bản Péo phải dậy sớm, theo chủ đi từ lúc nửa đêm, vượt qua mấy núi, mấy ngọn đèo cheo leo, quần tụ về đây. Người dân và cả du khách nhiều nơi chẳng quản ngại cách trở đường xa, băng qua những cung đường cua tay áo thót tim, nườm nượp kéo nhau đến để được "tận mục sở thị" cuộc đọ sức hiếm hoi này.

Sớm tinh mơ, khu đất trống trước cửa UBND xã Thông Nguyên- (địa điểm diễn ra những màn thi đấu nảy lửa đầy gay cấn) đồng bào kéo đến rất đông. Cùng đó 24 "lực sỹ" dê đang sung sức, hung hăng, lồng lên muốn được "xung trận" ngay tức thì. Giây phút chờ đợi bên khán đài càng căng thẳng. Để được tham gia trận tranh tài các "thí sinh" phải vượt qua vòng loại sơ khảo. Ban tổ chức đã tuyển chọn "thí sinh" rất kỹ lưỡng ở các hạng cân, sau khi bốc thăm phân chia cặp đấu. Các chú dê sẽ đấu theo thể thức loại trực tiếp, rồi chọn những chú dê khoẻ nhất vào chung kết.

 

Cuộc chiến đầy căng thẳng, cam go. Ảnh: TG

Những pha đấu nghẹt thở

Các chú dê háu đá lao thẳng vào nhau, tung những miếng đòn hiểm hóc nhất nhằm hạ gục đối phương. Có chú thì lừa miếng, vờn vờn với những "chiêu bài" đánh lạc hướng đối thủ... Người xem thì cười ngặt ngẹo, trầm trồ hô to lên mỗi khi có một pha hấp dẫn... 16h khi ánh chiều đã buông dần về phía ngọn núi bên kia, sương núi đã bắt đầu phảng phất bay lơ lửng trên đèo... cũng là khi giã hội, những chú dê như những "chiến binh" tàn trận lại lẽo đẽo theo chủ băng ngàn để về nhà... Trong lòng người dân lẫn du khách lại ngóng đợi một mùa chọi dê năm sau. Không có con dê nào bị làm thịt sau trận đấu giống như người ta vẫn đối xử với những chú trâu trong hội chọi trâu...

Lý Vàn Thạch (dân tộc Dao), xã Thông Nguyên, vô cùng vui mừng khi chú dê của gia đình anh vừa đạt ngôi vô địch ở hạng cân 35 - 40 kg. Anh hồ hởi nói trong tiếng thở hổn hển sau màn ăn mừng chiến thắng: "Vui lắm, tự hào lắm nhà báo à! Con dê của tôi thật tuyệt vời, tôi sẽ chăm sóc nó tốt hơn để sang năm lại đi thi kiếm cái giải à".

Dù với giải thưởng chẳng đáng là bao nhưng đây là sân chơi bổ ích, lý thú của đồng bào dân tộc: Giải nhất: 1.000.000đ; Giải nhì: 800.000đ; Giải ba: 600.000đ; Giải tư: 400.000đ. Ông Lù Văn Chung, Phó Chủ tịch UBND huyện Hoàng Su Phì chia sẻ: Là huyện vùng cao còn nghèo, đời sống đồng bào chủ yếu là việc canh tác nương rẫy, trong đó dê là con vật rất phổ biến gắn bó thân thiết trong cuộc sống của bà con. Ý tưởng tổ chức chọi dê được đồng bào ủng hộ và tham gia rất sôi nổi. Đây là lần đầu tiên hội thi này tổ chức, qua đó góp phần làm phong phú đời sống văn hóa tinh thần cho bà con dân tộc, khuyến khích người dân tích cực chăm lo đời sống, bảo tồn, phát triển nguồn gien quý, thúc đẩy phong trào chăn nuôi trong các hộ gia đình, ổn định kinh tế vươn lên thoát nghèo. Để tổ chức thành công ngày hội này, huyện đã xây dựng kế hoạch tổ chức cụ thể, có ban tổ chức, tổ trọng tài điều khiển các trận đấu; xây dựng luật chơi, khiếu nại, kỷ luật, cơ cấu giải thưởng... Không có gì thay đổi, hội thi chọi dê sẽ được duy trì thường niên vào những năm tiếp theo.

 

Quy định về dê thắng - dê thua 1. Dê thắng là dê đã hạ gục, làm mất khả năng thi đấu của dê đối phương, hoặc đuổi dê đối phương chạy khoảng 10m. Dê thua trận là dê bị hạ gục hoặc bị dê đối phương đánh đuổi chạy khỏi sới; 2. Trong trường hợp cả 2 dê không thi đấu, sau khi trọng tài cho phép chủ dê vào thúc dê thi đấu mà 2 dê vẫn không thi đấu thì sau 10 phút trọng tài cho dừng chận đấu và công bố cả 2 dê đều thua cuộc; 3. Trong trường hợp hai dê thi đấu hết thời gian theo quy định mà không phân thắng bại thì con nào tấn công nhiều hơn sẽ thắng, nếu hai con có số điểm tấn công bằng nhau thì hai chủ dê sẽ bốc thăm để phân định thắng thua. 4. Trường hợp ở vòng ngoài nếu 2 dê đều chết, hoặc cả 2 đều bị chấn thương nặng không thể tiếp tục thi đấu thì trọng tài sử thua cả 2 con; 5. Trường hợp trận chung kết nếu 2 dê đều chết, hoặc bị chấn thương nặng không thể tiếp tục thi đấu thì trọng tài sử hòa và đồng giải nhất. Trích từ Điều lệ thi đấu của Ban tổ chức   Quy định an toàn trong thi đấu 1. Trong quá trình 2 dê thi đấu, chủ dê, trọng tài, những người hộ tống và lực lượng bắt dê không được đến gần dê chọi dưới 7m, trừ khi trọng tài cho phép, chủ dê vào đôn đốc dê thi đấu. 2. Khi đưa dê vào sới chọi, tất cả các lực lượng làm nhiệm vụ, trọng tài bắt chủ dê không được cầm bất cứ vật dụng gì ngoài những trang bị để điều hành trận đấu như: Cờ, còi, dây thừng... 3. Trong khi thi đấu nếu khán giả lấn sân hay nhảy vào sới chọi gây mất an toàn, trọng tài sẽ cho dừng trận đấu, yêu cầu lực lượng bảo vệ an ninh giải quyết khi nào giải tỏa xong, mới được tiếp tục thi đấu. Nếu khán giả vi phạm hành lang an toàn thì sẽ phải chịu mọi trách nhiệm về thiệt hại do dê gây ra. Nếu mức độ nghiêm trọng sẽ giải quyết theo pháp luật. 4. Khi có hiệu lệnh của trọng tài bắt đầu thi đấu, kết thúc trận đấu hoặc dừng trận đấu, thì chủ dê cùng với đội bắt dê nhanh chóng bắt dê đưa dê về vị trí tập kết do BTC quy định. 5. Trong trường hợp dê chết tại sới BTC sẽ bố trí phương tiện kết hợp với chủ dê đưa dê ra khỏi sới chọi với thời gian nhanh nhất.

 

Kim Sa