Chủ trương phân ban THPT: Làm sai thì phải làm lại!

Chủ trương này được thực hiện từ năm học 2006 - 2007, nhằm góp phần hướng nghiệp cho học sinh trong tình hình mới.

GS.VS Phạm Minh Hạc, nguyên Bộ trưởng Bộ Giáo dục nhận định, phân ban là chủ trương hoàn toàn đúng nhưng do cách làm hiện nay sai, dẫn đến chủ trương này gần như phá sản và chỉ còn là hình thức.

Cách làm sai so với chủ trương

Ông đánh giá thế nào về chủ trương phân ban ở nước ta hiện nay?

- Việc phân ban đã có lịch sử từ lâu đời và thế giới cũng đã thực hiện hàng thế kỉ nay. Ở Việt Nam, từ thời Pháp thuộc chúng ta cũng đã có phân ban. Sau năm 1950, chủ trương này mới được bỏ đi và chỉ còn ở miền Nam. Đến năm 1988, miền Bắc tiếp tục thí điểm phân ban ở hai trường: THPT Hoàn Kiếm (Hà Nội) và Trường THPT Lê Hồng Phong (Nam Định). Khoảng từ sau năm 1990, chủ trương phân ban tiếp tục được mở ra ở nhiều trường hơn.

Chủ trương này đã được tán thưởng vì học sinh được phân hoá năng lực. Chỉ trong thời gian rất ít là 3 năm THPT, các em không đủ điều kiện để học nhiều vấn đề vì thế về phía học sinh, việc phân ban là để các em có cách học tập trung cho hướng nghiệp sau khi ra trường.

Về phía xã hội, chủ trương phân ban cũng có ý nghĩa giúp xã hội nhìn nhận và đón các em theo từng ngành, nghề sao cho phù hợp.

Chủ trương này đã có từ lâu đời, vậy tại sao cho đến nay nó vẫn có nhiều vấn đề bất ổn?

- Theo tôi được biết, việc phân ban đã được Bộ GD&ĐT tiến hành thí điểm và làm đi làm lại nhiều lần. Trước đây, chỉ có 2 ban Khoa học tự nhiên và ban Xã hội để các em ứng phó lúc đi thi, còn ban Kĩ thuật bị bỏ đi. Sau một thời gian, thấy bất ổn, người ta lại có thêm ban Cơ bản. Cả cách dạy học và lựa chọn giáo trình của ban này đều y hệt như lúc chưa phân ban. Chính vì tiện lợi và đơn giản nên ở nhiều trường, học sinh tập trung vào ban này cả. Theo tôi,  Bộ GD&ĐT cho rằng việc ra đời ban Cơ bản là hợp lý nhưng như thế nghĩa là, việc phân ban của chúng ta đang có những bất cập nên các em mới lựa chọn một ban mà bản thân ban đó giống như lúc chưa phân ban. Đấy chính là điểm bất ổn mà Bộ cần xem xét lại trong cách thực hiện.

Như vậy nghĩa là trong cách thực hiện của chúng ta đã có những cái sai?

- Như tôi đã nói, chủ trương này rất phù hợp và ở trên thế giới người ta phân ban theo kiểu tự chọn. Theo đó, ở các trường sẽ có khoảng 5 - 10 ban với hàng chục lựa chọn khác nhau. Ở Đức, người ta phân ban từ năm lớp 6 và phân ra 2 luồng lớn là các em sẽ vào đại học và sẽ vào học nghề. Còn ở ta, phân ban kiểu nửa tự do, nửa lựa chọn thế này rất khó cho học sinh. Ở trên thế giới, cũng không ai phân ra ban Cơ bản. Vì vậy, theo đánh giá của tôi và một số chuyên gia giáo dục có tâm huyết hiện nay, đấy là cách làm sai, què quặt và nửa vời khiến việc phân ban hiện chỉ còn là hình thức. Và tại một số trường, giáo viên đã phải đối phó bằng cách tự phân ra các ban như khi đi thi và “thi gì thì dạy nấy”. Như vậy là không ổn.

Nếu chưa đúng thì phải làm lại

Ông là người đã từng cho thí điểm phân ban THPT khi còn là Bộ trưởng Bộ Giáo dục, vậy làm như thế nào mới được coi là đúng?

- Hồi tôi tham gia chỉ đạo phân ban THPT là khoảng năm 1988. Mặc dù, chỉ cho thí điểm ở 2 trường nhưng để chuẩn bị cho nó, chúng tôi đã biên soạn cả một cuốn hỏi đáp về phân ban THPT. Sau đó, chúng tôi đưa sách này về tận từng địa phương, đọc trên đài phát thanh cho dân hiểu. Ngoài ra, để đánh giá sự phản ứng của xã hội với chủ trương lớn này, tôi còn cho thành lập một ban Tâm lý xã hội để lấy ý kiến của xã hội làm trọng, chứ không áp đặt lên học sinh và bắt các em làm theo.

Vậy theo ông, nếu đã có cái chưa đúng thì cần “làm lại” hay vẫn tiếp tục đeo đuổi phương pháp này đến cùng để đạt được mục tiêu mà Bộ đề ra là khoảng năm 2015 sẽ có thể phân ban theo cách như các nước tiên tiến trên thế giới làm?

- Nói đến phân ban trong giáo dục cần phải đạt được 3 vấn đề cơ bản là phân hoá, phân ban và phân luồng. Tại Nghị quyết Trung ương 2, khoá VI nêu rõ cần phải phân luồng trong giáo dục nhưng đến nay chúng ta vẫn chưa thực hiện được. Theo tôi, nếu đã nhìn thấy được cái sai và cái chưa hợp lý thì cần phải “đập” ra để làm lại ngay. Chúng ta cần phải lấy ý kiến rộng rãi của xã hội để hướng dẫn cách thực hiện, chứ không thể áp đặt sở thích của người này hay người khác lên các em học sinh. Chúng ta cũng không nên thực hiện kiểu nửa vời như bây giờ, như thế không thể gọi là khoa học về giáo dục được.

Nhưng theo Bộ GD&ĐT, nếu hạn chế bớt chương trình phân ban THPT hoặc không quyết tâm thực hiện gắt gao ngay, chúng ta sẽ tụt hậu so với các nước trên thế giới?

- Theo tôi, chúng ta cần có một cuộc cách mạng về giáo dục và phải có rất nhiều thay đổi. Ta không nên quá bi quan với trình độ học sinh vì tôi đến nhiều nơi như Mỹ, Pháp, con em kiều bào ta đều học rất tốt và thậm chí đứng đầu khoá. Chúng ta có thể tụt hậu trong kinh tế nhưng riêng về giáo dục thì phải làm đúng, nếu không sẽ hỏng cả một thế hệ.

Xin cảm ơn ông!

Mỹ Hà