Chương trình mục tiêu quốc gia DS-KHHGĐ: Chính sách phù hợp trong thời kỳ mới

Sân khấu hóa truyền thông DS-KHHGĐ tại tỉnh Kiên Giang. Ảnh: D.N

 

Các đại biểu đánh giá cao hiệu quả của các chương trình, đề án đặc biệt là Chương trình mục tiêu Quốc gia DS-KHHGĐ (MTQG) đang được triển khai. Các đại biểu chia sẻ: Trong thời kỳ mới, cần phải có những chính sách phù hợp, thích ứng với những thay đổi của công tác DS-KHHGĐ.

 

Hội thảo có sự tham dự của bà Trương Thị Mai, Ủy viên Ủy ban thường vụ QH, Chủ nhiệm UB Các vấn đề xã hội của QH; ông Nguyễn Văn Tiên, Phó Chủ nhiệm UB Các vấn đề xã hội của QH; TS Dương Quốc Trọng - Tổng cục trưởng Tổng cục DS-KHHGĐ (Bộ Y tế); các đại biểu QH; các chuyên gia về dân số và phát triển đến từ Hàn Quốc, Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc tại Việt Nam, Viện Dân số và các vấn đề xã hội (ĐH Kinh tế Quốc dân)....

 

 

Phát biểu tại Hội thảo, bà Trương Thị Mai cho rằng, đây là dịp cung cấp cho các đại biểu QH thông tin và thảo luận về xu hướng biến động mức sinh, thực trạng SKSS ở Việt Nam; chia sẻ kinh nghiệm xây dựng, giám sát việc tổ chức thực hiện và kiến nghị chính sách, pháp luật về dân số và chăm sóc SKSS. Đồng thời, xác định các trọng tâm chính sách, pháp luật về dân số, mức sinh và chính sách chăm sóc SKSS.

 

Chia sẻ chính sách thích ứng với già hóa dân số của Hàn Quốc, PGS.TS Youngtae Cho- Trường Y tế Công cộng (ĐH Quốc gia Seoul) cho biết: Để chăm sóc sức khỏe cho người già phải trả rất nhiều chi phí, chúng tôi đã phát triển chương trình chăm sóc, dự phòng, nâng cao sức khỏe cho người trung niên. Họ được cung cấp thông tin, chủ động duy trì sức khỏe, chuẩn bị tích lũy, tiết kiệm chi trả tốt hơn khi về già. Tại Hàn Quốc, vấn đề mức sinh thấp và già hóa dân số rất được coi trọng, Tổng thống Park Geun-hye là Chủ tịch Ủy ban ứng phó mức sinh thấp và già hóa dân số.

Ở Việt Nam, số liệu từ các cuộc điều tra về dân số cho thấy mức sinh đã giảm xuống dưới mức sinh thay thế: 2,1 con năm 2005; 2,03 con năm 2009; 2,0 con năm 2010 và 1,99 con năm 2011. Trong giai đoạn 2009-2012, mỗi năm, Việt Nam tăng sinh khoảng 900.000 người. Điều tra biến động DS-KHHGĐ 1/4/2012 cho thấy: Dân số Việt Nam là 88,77 triệu người, số con trung bình của một phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ (TFR) là 2,05 con. Theo các đại biểu, đây là một thành tựu tuyệt vời của Chương trình mục tiêu quốc gia về DS- KHHGĐ trong những thập kỷ vừa qua.

Tuy nhiên, trong thời gian tới, công tác DS-KHHGĐ còn nhiều khó khăn, thách thức mới nảy sinh, đòi hỏi phải được triển khai một cách toàn diện, đồng bộ, vững chắc. TS Dương Quốc Trọng, Tổng cục trưởng Tổng cục DS-KHHGĐ cho biết: Theo số liệu Điều tra biến động DS-KHHGĐ năm 2012, bức tranh về mức sinh ở Việt Nam nhiều màu sắc và có sự khác nhau rõ rệt giữa các tỉnh, thành, vùng miền. Địa phương có mức sinh thấp nhất cả nước là TP HCM với 1,33 con; tỉnh cao nhất là Kon Tum với 3,16 con. Còn có các vùng chưa đạt mức sinh thay thế là Tây Nguyên, miền núi phía Bắc và Trung du, Bắc Trung bộ và duyên hải miền Trung. Do đó, Việt Nam cần một chính sách linh hoạt tại mỗi địa phương. Đối với những tỉnh đã đạt mức sinh thay thế, mức sinh thấp, cần duy trì mức sinh thấp hợp lý; cần đạt mức sinh thay thế tại các tỉnh chưa đạt.

 

Tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh đã xảy ra từ 8 năm nay và hiện đang là vấn đề “nóng” trong công tác DS-KHHGĐ cũng được nhiều đại biểu quan tâm.

Chia sẻ với PV Báo GĐ&XH, đại biểu Nguyễn Ngọc Phương, Phó Trưởng đoàn chuyên trách đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Bình cho biết: Tại Quảng Bình, vấn đề vướng mắc nhất là việc thực hiện các quy định về lựa chọn giới tính thai nhi để đảm bảo sự cân bằng về giới tính, sự ổn định và phát triển xã hội lành mạnh. Thế nhưng ở tỉnh này, việc kiểm soát giới tính thai nhi còn gặp nhiều khó khăn bởi các hành vi lựa chọn giới tính, phương pháp tạo giới tính thai nhi… khó thu thập được chứng cứ pháp lý. Hành vi bắt mạch, xác định qua triệu chứng, siêu âm, các loại xét nghiệm, cung cấp thuốc, hóa chất để xác định hoặc loại bỏ thai nhi vì giới tính là các hành vi không để lại chứng cứ. Thêm vào đó, tư tưởng “trọng nam, khinh nữ”, muốn có con trai để “nối dõi tông đường”, chăm sóc khi về già, có thêm nguồn nhân lực... vẫn là rào cản lớn cho việc kiểm soát lựa chọn giới tính thai nhi. Do đó, công tác DS-KHHGĐ, chương trình MTQG cần cụ thể hóa các nhiệm vụ, chính sách hợp lý để giải quyết triệt để tình trạng này.

Đánh giá cao những thành quả công tác DS-KHHGĐ đạt được trong hơn 50 năm qua, đặc biệt là chương trình MTQG vào sự phát triển chung của KT-XH nước ta, đại biểu Cù Thị Hậu - ĐBQH tỉnh Hưng Yên, Chủ tịch Hội người cao tuổi Việt Nam đặc biệt nhấn mạnh về kỳ tích nâng cao tuổi thọ khi trong vòng 50 năm, Việt Nam đã nâng con số này tăng từ 40 tuổi (năm 1961) lên 73 tuổi (năm 2010). Nhờ chính sách giảm sinh, KHHGĐ, chăm sóc sức khỏe, nên tỷ lệ, số lượng người cao tuổi đã, đang và sẽ tăng lên một cách nhanh chóng, hiện ở mức 10,1% dân số (tương đương hơn 9 triệu người). Đó là niềm tự hào nhưng cũng là thách thức, sức ép mới về cơ cấu dân số, già hóa dân số.

Đại biểu Cù Thị Hậu cũng bày tỏ băn khoăn về việc chính sách, pháp luật về dân số, đặc biệt là thực hiện Chương trình MTQG DS-KHHGĐ ra sao để phát huy giá trị, vai trò của người cao tuổi trong thời kỳ mới để họ không là gánh nặng cho gia đình, xã hội.

 

> “Trong bối cảnh hiện nay, vấn đề mất cân bằng giới tính khi sinh đang diễn biến phức tạp, cần có ngay những biện pháp thúc đẩy bình đẳng giới. Vừa qua, có nhiều ý kiến đề xuất các chính sách cho những người sinh con một bề là gái và những chính sách này tuy mới đưa ra bàn thảo nhưng đã tạo được luồng dư luận đáng mừng. Theo đó, sẽ hỗ trợ cho những gia đình sinh toàn con gái trong vấn đề học tập, sinh hoạt... Những chính sách hỗ trợ như thế cần được sự ủng hộ của toàn xã hội. Nếu cần, sẽ đưa vấn đề này thành quy định của pháp luật. Thực hiện được những chính sách trên sẽ góp phần xóa đi sự mặc cảm của những gia đình sinh toàn con gái và tạo nên sự bình đẳng giới”. (Đại biểu Trần Thị Quốc Khánh, Ủy viên Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội) > “Để công tác DS –KHHGĐ được thực hiện bài bản, cần phải quản lý theo Chương trình mục tiêu, phân bổ kinh phí hoạt động ngay từ đầu năm, tăng cường kiểm tra, giám sát tình hình thực hiện pháp luật về dân số, đặc biệt là dịch vụ chẩn đoán và lựa chọn giới tính thai nhi; nâng cao vai trò giám sát của cộng đồng trong việc thực hiện chính sách, pháp luật liên quan đến công tác DS - KHHGĐ”. (Đại biểu Nguyễn Ngọc Phương - Phó Trưởng đoàn chuyên trách đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Bình) > “Từ năm 2011, chúng tôi đã thành lập các mô hình liên thế hệ giúp nhau ở 14 tỉnh, thành, thu hút hàng triệu người tham dự. Được biết, ngành Dân số cũng đang triển khai mô hình tư vấn, chăm sóc người cao tuổi dựa vào cộng đồng tại nhiều địa phương. Tôi nghĩ, hơn bao giờ hết, cần có các chính sách dân số, mô hình theo phương thức xã hội hóa nhằm chia sẻ cùng nhà nước, để người cao tuổi phát huy giá trị của người cao tuổi, cũng như để lực lượng lao động trong thời kỳ dân số “vàng” này có sự chuẩn bị tốt khi về già”. (Đại biểu Cù Thị Hậu, đại biểu Quốc hội tỉnh Hưng Yên; Chủ tịch Trung ương Hội Người cao tuổi Việt Nam)