Triển khai đồng bộ nhiều giải pháp giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh tại Thanh Hóa

Cùng với nhiều tỉnh, thành phố trong cả nước, tỉnh Thanh Hóa đang phải đối mặt với một thách thức trong công tác dân số, tình trạng MCBGTKS vẫn ở mức cao. Tình trạng này không chỉ là một vấn đề về dân số mà còn tiềm ẩn nhiều hệ lụy xã hội nghiêm trọng trong tương lai. Trước thực tế đó, các cấp, ngành và địa phương tại Thanh Hóa đã và đang triển khai một loạt giải pháp đồng bộ và quyết liệt nhằm đưa tỷ số giới tính khi sinh (GTKS) trở lại mức cân bằng tự nhiên.

Một trong những giải pháp trọng tâm được các cơ quan chức năng Thanh Hóa ưu tiên là đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục. Công tác này được triển khai với nhiều hình thức đa dạng, phong phú, tiếp cận sâu rộng đến các tầng lớp dân cư. Theo báo cáo từ Chi cục Dân số tỉnh, giai đoạn 2016-2025, có gần 410.000 tờ rơi và 20.780 cuốn tài liệu hỏi đáp về MCBGTKS được nhân bản và phân phát tới các đối tượng liên quan, từ cán bộ dân số đến cộng tác viên cơ sở.

Bên cạnh đó, các hội nghị, hội thảo chuyên đề được tổ chức thường xuyên, thu hút sự tham gia của chính quyền, các tổ chức chính trị xã hội và những người có uy tín trong cộng đồng. Nội dung truyền thông tập trung vào việc giới thiệu các văn bản quy định liên quan, phân tích nguyên nhân, hậu quả của MCBGTKS, nhấn mạnh tác động tiêu cực của tình trạng này đến sự phát triển bền vững của xã hội.

Các hoạt động truyền thông cũng được lồng ghép vào đời sống tại các địa phương. Nhiều mô hình câu lạc bộ phụ nữ ra đời tại các địa phương với nội dung sinh hoạt tập trung giới thiệu các quy định về nghiêm cấm lựa chọn giới tính thai nhi, thực trạng và tác hại của MCBGTKS, các biện pháp ngăn chặn phân biệt giới, lựa chọn giới tính lồng ghép các nội dung về giới và GTKS trong hoạt động sinh hoạt câu lạc bộ. Chia sẻ kinh nghiệm, hỗ trợ nhau để phát triển sản xuất, nuôi dạy con cái, chăm sóc bố mẹ, ông bà người cao tuổi trong gia đình, kinh nghiệm hay trong phát triển kinh tế gia đình.

Điển hình tại Mường Lát, dù là huyện miền núi với nhiều khó khăn, các trạm y tế và cán bộ văn hóa phối hợp chặt chẽ, sử dụng hệ thống truyền thanh để phổ biến các quy định nghiêm cấm lựa chọn giới tính thai nhi, từ đó tạo ra những chuyển biến tích cực trong hành vi của người dân.

Bên cạnh giải pháp về truyền thông, các cơ quan chức năng cũng tập trung vào việc kiểm soát các hành vi vi phạm pháp luật. Việc lạm dụng khoa học công nghệ để lựa chọn giới tính thai nhi là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến MCBGTKS. Do đó, các cơ quan y tế tăng cường kiểm tra, giám sát chặt chẽ các phòng khám, cơ sở y tế trong việc thực hiện các quy định về nạo phá thai và nghiêm cấm siêu âm, chẩn đoán giới tính thai nhi không vì mục đích y học.

Một trong những nỗ lực đáng chú ý là việc nâng cao năng lực cho đội ngũ cộng tác viên dân số. Mới đây, Chi cục Dân số tỉnh Thanh Hoá tổ chức Hội nghị tập huấn về giới tính khi sinh, bình đẳng giới và kỹ năng truyền thông - tư vấn. Với vai trò là "cầu nối" trực tiếp tới từng hộ gia đình, đội ngũ này được trang bị kiến thức sâu sắc về định kiến giới và các giải pháp truyền thông hiệu quả, giúp họ lan tỏa giá trị bình đẳng giới đến từng gia đình, từng khu dân cư.

Nhằm giải quyết vấn đề từ cốt lõi, tư tưởng "trọng nam khinh nữ" đã ăn sâu vào tiềm thức, các cơ quan chức năng nhận thấy cần có các biện pháp khuyến khích vật chất và tinh thần lâu dài. Mặc dù ngân sách còn hạn hẹp, tỉnh Thanh Hoá đặt ra yêu cầu cần xây dựng các chính sách hỗ trợ cụ thể cho phụ nữ và trẻ em gái, khuyến khích họ trong học tập, chăm sóc sức khỏe và phát triển kinh tế. Việc nâng cao vị thế của phụ nữ và trẻ em gái trong xã hội chính là giải pháp bền vững để cân bằng áp lực tâm lý phải có con trai đối với các gia đình.

Nhờ những nỗ lực không ngừng, tình trạng MCBGTKS tại Thanh Hóa đã đạt được những kết quả tích cực ban đầu. Theo số liệu của Chi cục Dân số tỉnh, tỷ số GTKS đã có xu hướng giảm. Nếu như năm 2017 là 117 bé trai/100 bé gái, thì đến năm 2024 chỉ còn 113,1 bé trai/100 bé gái và ước tính năm 2025 là 113 bé trai/100 bé gái.

Theo Ds.CKII Bùi Hồng Thủy, Chi Cục trưởng Chi cục Dân số tỉnh Thanh Hóa, MCBGTKS là một hệ lụy xã hội cần được giải quyết từ gốc rễ, bắt đầu từ việc thay đổi nhận thức trong mỗi gia đình. Để làm được điều đó, Chi cục Dân số tỉnh Thanh Hóa tổ chức tập huấn cho 90 cộng tác viên dân số, trang bị kiến thức về bình đẳng giới và kỹ năng truyền thông, giúp họ trở thành cầu nối lan tỏa các giá trị này đến từng người dân.

"Nghiêm cấm việc lựa chọn giới tính và các hành vi liên quan, kiểm soát chặt chẽ việc sử dụng các phương pháp, kỹ thuật giúp tạo giới tính thai nhi, chẩn đoán giới tính thai nhi, tăng cường thực hiện kiểm tra các quy định về nạo phá thai. Xây dựng một đội ngũ cán bộ truyền thông từ tỉnh đến thôn, bản, tổ dân phố đủ năng lực đáp ứng được yêu cầu nhiệm vụ đề ra", Ds.CKII Bùi Hồng Thủy nhấn mạnh.

Thanh Hóa nỗ lực nâng cao chất lượng dân số bằng biện pháp ‘tầm soát sớm’

GĐXH - Sàng lọc trước sinh và sơ sinh (TS & SS) tại Thanh Hóa đang được đẩy mạnh, giúp phát hiện sớm các dị tật bẩm sinh và can thiệp kịp thời, góp phần quan trọng vào việc nâng cao chất lượng dân số.