Chuyện nhà thơ có nhiều đồ cổ, tranh quý mà vẫn “nghèo”

Nhà thơ Thi Hoàng. Ảnh: TL

Bỗng dưng…có vợ, có nhà

Ai lần đầu đến nhà riêng của nhà thơ Thi Hoàng hẳn sẽ giật mình vì đồ cổ từ ngõ xếp vào và sẽ càng ngạc nhiên nữa khi gặp dáng ngồi còm cõi của ông ngoài hiên vắng, cạnh những khóm ngâu hoa rụng tơi bời. Hỏi đến gia tài đáng kể kia, ông chỉ cười: “Nhiều người hỏi đấy, nhưng mà mình không bán”.

Chỉ lên bức tranh vẽ chân dung một phụ nữ đầy đặn, rạng ngời, nhà thơ Thi Hoàng khoe: “Đây là Bích, vợ mình”. Trong lúc khách còn đang xuýt xoa khen nhà thơ có vợ trẻ đẹp thì ông chỉ sang bức tranh bên cạnh: “Còn đây là mình”. Hai bức tranh đặt cạnh nhau mà một trời một vực. Nhìn lại nhà thơ, thật chẳng khác tranh vẽ là bao: Đầu bù, nhỏ thó, râu ria lởm chởm, bạc phờ…

Nhiều người bảo nhà thơ Thi Hoàng may mắn bởi gia tài cổ vật quý hiếm đủ niên đại, chủng loại; Rồi thì vợ trẻ, thơ hay… Nhưng chuyện trò với ông, mới nhận ra đằng sau những sự tưởng chừng bỗng dưng ấy lại chứa đựng nhiều điều thấm thía.

Riêng chuyện tình trường, cho đến bây giờ, tác giả của những câu thơ “luôn luôn đi trước thời đại”: “Em có còn tươi mát nữa không em?”, “Tôi xin, mỗi sớm mai như cằm cô gái đẹp”… vẫn một mực thú thật: “Chẳng phải vạch áo cho người xem lưng đâu mà có một thực tế là không có cô gái nào yêu mình cả”. Lận đận duyên tình thường là mẫu số chung cho những người tài hoa, mà nhà thơ Thi Hoàng cũng không ngoại lệ. Thời đôi mươi, ông từng “xôi hỏng bỏng không” vì trót nhờ bạn chuyển thư tình, mà bạn chuyển nhầm sang mẹ đối phương. Rồi, sau này ông trở thành “rể hụt” của nhà văn Nguyên Hồng vì “mình thì nghèo, cô ấy lại quá… Tây”. Đúng thời điểm nhà thơ Thi Hoàng sắp chạm ngưỡng 50, bị bạn bè gọi là “quả bom câm” chỉ chờ ngày lên lão thì ông đột nhiên tung tin cưới vợ. Chuyện thật như đùa, một người bạn vong niên đã chủ động gợi ý sẽ gả con gái cho Thi Hoàng. Cô ấy kém ông hơn 20 tuổi, vì cảm mến tài năng, nhân cách của nhà thơ mà quyết định gắn bó đời mình.

Chưa hết “bạt vía” chuyện nhà thơ Thi Hoàng cưới vợ thì thiên hạ lại “kinh hồn” khi biết ông bỏ tiền mua một mảnh đất “ma”, chấm dứt 15 năm chật vật đổi đến vài căn nhà chỉ hơn chục mét vuông. “Số là mảnh đất rộng rãi ấy từng có hai đứa bé chết ở giếng nước trong vườn nên không ai dám mua cả. Mình nghèo, chuyển về thì xây căn nhà cấp 4 ở tạm và đối đãi với kí ức bằng hương khói, lòng thành”, ông tâm sự.

Cũng chính trên mảnh đất này, nhà thơ Thi Hoàng đã viết nên nhiều tác phẩm nổi tiếng và được nhận Giải thưởng Nhà nước về Văn học Nghệ thuật năm 2007. Cách đây không lâu, khi những chuyện “ma” tạm lui vào quá khứ, có người đến dạm mua mảnh đất, ông day dứt nói với bạn thân: “Nếu ở một cơ quan, thủ trưởng quyết, công đoàn nhất trí, đoàn thanh niên hăng hái ủng hộ thì thằng nhân viên quèn có chống lại được không?”. Bạn ngạc nhiên: “Ơ hay! Chuyện nhà liên quan quái gì đến cơ quan?”. Không ngờ, nhà thơ Thi Hoàng nghiêm mặt: “Nhà tao nó thế. Vợ là thủ trưởng, con gái là công đoàn, con rể là đoàn thanh niên. Tất cả đều biểu quyết ra mặt đường, tao là thường dân trú nhờ thì quyết được sao?”.

Đành đem khao khát vào thơ

Ngoài thơ ca, Thi Hoàng có thú vui sưu tầm đồ cổ, tranh vẽ. Ông không phải đại gia để có thể bỏ tiền ra mua bán, đổi chác mà những món đồ quý giá có được trong tay chủ yếu nhờ duyên đời đưa đẩy. Ngoài cổ vật, nhà thơ Thi Hoàng còn sở hữu nhiều tác phẩm nổi tiếng của các bậc tiền bối trong làng hội họa Việt Nam như: Bùi Xuân Phái, Nguyễn Sáng, Nguyễn Tư Nghiêm, Lưu Công Nhân… Bạn cùng giới văn nghệ có lần khuyến khích ông: “Ông việc gì phải chịu khổ, bán hết đi, sống cho sướng”. Nghe nói đã có đại gia ở Hà Nội trả đến chục tỉ đồng cho tất cả bộ sưu tập, chỉ cần ông gật đầu sẽ “đánh xe” về chở hết nhưng nhà thơ từ chối: “Khi nào cấn quá thì mới phải bán thôi. Mình đã từng bán tranh của Nguyễn Sáng rồi. Tiếc lắm!”.

Vài người bạn ông kể lại, một lần nọ, cô con gái của nhà thơ vừa ra trường cần cái xe máy để đi, trong nhà lại chẳng có tiền, suy đi tính lại, ông đành bán một vài món đồ. Chẳng may, vài ngày sau đó, chiếc xe mới coong đã không cánh mà bay theo đạo chích. Bạn bè đến nhà, không thể cầm lòng trước những giọt nước mắt của vợ con nhà thơ và đôi mắt Thi Hoàng thẫn thờ xoáy vào khoảng trống, đành quyên góp tiền tặng con gái ông chiếc xe máy mới.

Từ bấy đến giờ, rất ít khi ông đụng chạm vào bộ sưu tập quý. Nhiều người khẳng định, chỉ có thi sĩ đích thực mới thản nhiên sống thanh đạm bên một gia tài thiên hạ vẫn khát khao. Tất cả chỉ có thể lý giải bằng khuôn mặt nhàu nhĩ của ông như đã thấu cảm, định liệu hết mọi khổ đau mất mát của đời người. Đến cổ vật cũng đi vào sáng tác của ông bằng nỗi buồn và suy tưởng mạnh: “Chiếc lọ cổ rất lâu mới cất tiếng thở dài/Tưởng nhả ra chiếc đinh khoảng không lút trong cuống họng/Để than thở với những bình cổ khác/Nhưng những chiếc bình kia đã vỡ lâu rồi/Thế là vẫn cũ nguyên những lời than thở/Lại bắt đầu một im lặng mới tinh…”.

Bây giờ, nhà thơ Thi Hoàng đã bước sang tuổi 73, ngày qua ngày vẫn đọc sách, làm thơ, hút thuốc; vẫn bị co kéo trong mối lo về sức khỏe, mưu sinh cho cả gia đình nhưng ông bình thản: “Vợ mình không có lương, con cháu thì chưa ổn định, ai sợ thì sợ chứ mình thấy nó kích thích để sống đại đi. Biết thế nào mà tính”.

Thời buổi hiện đại nhưng nhà thơ Thi Hoàng không dùng điện thoại di động. Niềm vui lớn nhất của ông là sáng tác. “Mỗi ngày, không nhìn thấy cái mặt chữ của mình thì nhớ. Cho nên cứ phải thấy chữ. Mặc dù đôi khi chữ ấy chẳng giá trị gì song nó lại chứng tỏ mình còn sống”, nhà thơ thổ lộ. Mỗi lúc rời bàn viết, trong chiếc áo rộng thùng thình, quần bò bạc phếch, ông lại xênh xang đi gặp gỡ bạn bè, nói tếu, nói tục. Cách so sánh của ông bao giờ cũng hài hước pha đắng đót, như câu nói của ông khi chạm đến tuổi già: “Vô duyên nhất là cái tuổi đái đầy mu bàn chân, nên làm được gì thì làm ngay đi”.

Lữ Mai / Gia đình & Xã hội