Chuyện nhà văn kiêm… thợ đóng loa

Nhà văn Nguyễn Toàn Thắng (ảnh nhân vật cung cấp).

“Bới” đồng nát về đóng loa…

Khán giả theo dõi các chương trình truyền hình hẳn sẽ không xa lạ với cái tên Nguyễn Toàn Thắng trong vai trò viết kịch bản, từ “Gặp nhau cuối tuần”, “Gặp nhau cuối năm”, “Hài Tết”… đến những vở kịch thiếu nhi gây tiếng vang như “Trận chiến giữa rừng xanh”, “Chuyện nàng Lọ Lem”, hay những vở hài kịch đình đám của Nhà hát Tuổi trẻ mà gần đây nhất là “Ao làng”. Ngoài ra, anh cũng mê viết văn, chùm tác phẩm của Nguyễn Toàn Thắng từng được tặng thưởng của Tạp chí Văn nghệ Quân đội năm 2011. Nhưng để nói về niềm đam mê chưa bao giờ vơi cạn, Nguyễn Toàn Thắng không ngần ngại: “Tôi mê loa đài, là thợ đóng loa!”.

Rất có thể, khi dòng tên quen thuộc ấy còn chạy trên màn ảnh thì ngoài đời thực, tác giả lại đang cặm cụi giữa chồng chồng lớp lớp sách vở, máy tính hoặc ra chợ giời vừa “săn loa” vừa nghêu ngao hát “chế”: “Loa mang niềm vui tới/Anh em mình đi bới/Đi săn loa về đóng mới…”.

Nguyễn Toàn Thắng tâm sự: “Loa thì mình chẳng bao giờ chán bởi nó rất thật, hay dở gì nghe là biết ngay”. Mê mẩn với thú chơi ấy nên ngoài thời gian cho chữ nghĩa, anh thường lang thang ở những “chợ đồng nát” cày xới những thứ thiên hạ bỏ đi để về chế tác. Dân chơi âm thanh Hà Nội vẫn rỉ tai nhau, phế liệu mà qua tay Thắng “loa” thì sẽ được “cải lão hoàn đồng”, bắt đầu một kiếp sống khác, một hành trình âm thanh mới đầy độc đáo và sống động. Năm 2013, anh được biết đến trong vai trò Trưởng ban tổ chức cuộc thi amply đèn tự chế do nhóm những người chơi âm thanh thuộc diễn đàn Nghe nhìn Việt Nam tổ chức.

Với nghệ thuật, Nguyễn Toàn Thắng là con nhà nòi. Cha mẹ anh đều là giảng viên Trường ĐH Sân khấu điện ảnh. Năm 4 tuổi, Nguyễn Toàn Thắng đã lên sân khấu diễn những vai ấu chúa. 10 tuổi, anh nhận đồng cát-sê đầu tiên và xuất hiện trên chương trình “Những bông hoa nhỏ” của Đài Truyền hình Việt Nam. Ấy vậy mà bản tính nghệ sĩ cũng bộc lộ đầy sinh động khi anh ngồi bên ấm trà, nói “tràn cung mây” chuyện loa đài. Anh hào hứng: “Có chơi loa mới biết, đó chính là văn hóa, là cái chất của quốc gia chế tạo ra nó. Ví như loa Pháp hào hoa, lãng mạn nhưng dễ bị “nịnh tai”. Loa Anh kiểu dáng cổ điển và âm thanh cũng cân bằng. Loa Đức khiến ta giật mình về độ chuẩn xác. Loa Nga thì “nồi đồng cối đá”…”.

Những năm tháng chơi loa cũng giúp Nguyễn Toàn Thắng hoàn thành cuốn tiểu thuyết “Chuyện tình chàng bán loa” thu hút độc giả, nhất là dân đam mê âm thanh. Cũng như cá tính người viết ra nó, cuốn sách cuốn hút bởi sự giản dị, mộc mạc trong cả cách dùng ngôn ngữ, xây dựng nhân vật đến giọng văn giễu nhại, hài hước mà không kém phần tinh tế khi viết về đời sống con người.

Cá tính chẳng giống ai

Biết Nguyễn Toàn Thắng chơi loa có “số má” nên nhiều người cũng tò mò luôn cái thú nghe nhạc. Khoản này thì anh chẳng giống ai. Anh không nghe nổi những bài ca não nề, cũng không nghe nhạc tình bảng lảng mà chỉ đắm đuối với những bài ca quê hương, với từng cảnh sắc rất đỗi bình thường của chiều tà, đồi nương, sông suối đến bao tiếng thở than, hờn dỗi. Anh bảo, chẳng biết từ lúc nào, những câu hát ấy đã ngấm vào máu thịt, thành thứ men gây nghiện và cũng báo trước một kiếp lênh đênh.

Như định mệnh, khi anh gặp người vợ bây giờ, chính âm nhạc đã trở thành bà mối se duyên cho cặp đôi chớm tuổi “Chia nhau một tiếng thở dài/Tặng nhau một sợi tóc mai ngả màu” (Thơ Nguyễn Toàn Thắng). Anh tiết lộ, vợ anh cũng đam mê âm thanh và khả năng thẩm âm rất tốt. Bao năm qua, họ sống cùng nhau trong một tổ ấm nhỏ nhưng ngập tràn âm nhạc.

Lâu lâu không gặp, hỏi Nguyễn Toàn Thắng “Dạo này anh làm gì?”, chúng tôi vẫn chỉ nhận được câu trả lời muôn thuở: “Làm thuê. Ai thuê gì làm nấy. Cố gắng làm một người viết thuê chuyên nghiệp theo đúng nghĩa”. Hỏi anh viết nhiều kịch bản nổi thế, tâm huyết nhất với tác phẩm nào, câu trả lời của anh thẳng thắn nhưng sắc lẹm: “Là những tác phẩm bị trả lại với lý do ngoài nghệ thuật”. Nói rồi anh cười khẩy, đưa tay vân vê ria mép đợi chờ. Khuôn mặt ấy quá nhiều sắc thái, như đang nhập vai giữa sân khấu cuộc đời. Anh vừa cầm bút viết văn/kịch bản, hôm sau đã đứng trên sân khấu diễn kịch, cò cưa đàn ca sáo nhị, lúc khác lại “chém gió” tiếng Pháp, tiếng Trung khiến thiên hạ “mắt tròn mắt dẹt”… buồn chân buồn tay, nhớ nghề thì mò ra chợ giời. Đó là chân dung rất đời, rất nghề của Nguyễn Toàn Thắng.

Những ngày đầu hạ oi ả này, ai ghé “nhà” Nguyễn Toàn Thắng trên mạng xã hội, mọi bức bối, muộn phiền dường như sẽ được xóa bỏ. Ngày nào anh cũng làm thơ, viết từng mẩu châm biếm, cười cợt. Và bên cạnh phần chữ nghĩa xôm trò ấy là một nửa âm thầm, trầm lắng từ những bức ảnh chụp chợ giời dưới ánh đèn đêm vàng quạch, những câu thơ dìu dịu, rụng rơi: “Ngoài kia nắng đã triền miên/Mưa thì đi ngủ ở miền hoang vu”. Trên “ngôi nhà” ấy, anh chuyện trò rôm rả như sẵn sàng bóc trần mọi thứ, nhưng anh luôn giấu nhẹm đời sống riêng tư. Anh bảo: “Mình có nổi tiếng đâu mà chia sẻ cho thiên hạ biết”. Với anh, đó là nơi chốn để trú ngụ sau mỗi lần trắng đêm với chữ nghĩa, loa đài hoặc lang bạt đó đây tìm cảm hứng sáng tạo, là bí mật đắng cay xen lẫn ngọt ngào của kẻ “đứt dây” rơi xuống làm người tài hoa.

Lữ Mai/Báo Gia đình & Xã hội