Danh hài Xuân Hinh: 'Từ lâu tôi đã không đi làm vì tiền'

- Ông nghĩ sao khi có ý kiến cho rằng MV 'Bắc Bling' của Hòa Minzy thành công là nhờ nghệ sĩ Xuân Hinh?

- Thành công của một sản phẩm là nhờ tất cả êkíp rất đông người tham gia chứ không phải của riêng ai. Nếu nói người có công nhiều nhất thì đó phải là Hòa Minzy. Phải có Hòa khởi xướng, đầu tư, tìm êkíp chỉn chu rồi cầu toàn, cẩn thận trong từng chi tiết thì mới có kết quả như vậy.

- Đâu là lý do lớn nhất khiến ông quyết định tham gia dự án này?

- Hòa Minzy còn ít tuổi nhưng yêu văn hóa dân tộc, nghĩ đến làm một sản phẩm như thế là quá tuyệt vời. Không phải ai cũng sẵn sàng đầu tư vào thể loại dân gian kén người nghe như thế trong khi có nhiều thể loại khác dễ thành công, dễ đi diễn và cũng dễ ra tiền hơn. Vì thấy Hòa ít tuổi đã tâm huyết với văn hóa dân tộc nên tôi mới nhận lời chứ ở tuổi này, tôi đâu cần thêm sự nổi tiếng hay tiền bạc làm gì.

Tôi biết, với những sản phẩm như thế này, nếu nghệ sĩ tính không cẩn thận thì vỡ nợ, bán nhà nhanh hơn bán vé nên chỉ cần có người sẵn sàng bỏ tiền túi ra đầu tư là phải hoan nghênh. Tôi già rồi, thời gian đi diễn cũng chẳng biết còn bao nhiêu nữa nên chỉ cần thấy lớp trẻ có tâm huyết với văn hóa dân gian là sẵn sàng khích lệ. Các cháu càng làm tốt thì văn hóa dân tộc mình càng được lan tỏa.

- Nhiều người nói rất khó mời nghệ sĩ Xuân Hinh và phỏng đoán Hòa Minzy đã phải bỏ ra số tiền rất lớn để có ông trong dự án này. Ông phản hồi thế nào về những đồn đoán đó?

- Tôi có ý định nghỉ hưu từ 50 tuổi vì sợ người ta chửi mình già rồi còn nhảy múa làm gì. Tiền thì cũng kiếm đến thế thôi, kiếm mãi để chết cũng có mang đi được đâu (cười). Tôi khó tính khi xem xét năng lực của người mình hợp tác cùng cũng chỉ vì mong muốn có một sản phẩm thành công mà thôi. Giờ tôi nghỉ hưu rồi, phải chọn lọc chứ không thể làm quá nhiều được nữa.

Với trường hợp của Hòa, cháu liên hệ với tôi qua tin nhắn. Qua những gì Hòa trình bày, tôi biết cháu ít tuổi mà đã có tâm huyết với văn hóa dân gian, lại rất chăm chút và cầu toàn nên đồng ý nghe bài hát, đọc kịch bản. Sau khi nghe bản thu âm ca khúc do Tuấn Cry viết, tôi mới đồng ý gặp mặt và nói chuyện.

Khi Hòa hỏi chuyện cát-xê, tôi chỉ bảo: "Cháu đi diễn có lộc thì cho chú bao nhiêu cũng được". Với tôi, nếu dự án khiến mình hứng thú thì tiền nong không quan trọng và một khi đã nhận lời, tôi sẽ hết mình, không nề hà bất kỳ điều gì.

- Ông cảm thấy thế nào khi MV có mình tham gia thu hút 20 triệu lượt xem chỉ sau 5 ngày phát hành?

- Tôi cứ nghĩ Rap sẽ kén khán giả, không nhiều người già thích nhưng có lần đi sự kiện, nhiều cụ 65-70 tuổi cũng chạy ra khen hay. Điều đó khiến tôi rất vui vì MV đã chinh phục được khán giả mọi lứa tuổi.

Sản phẩm nghệ thuật cũng như món ăn, đôi khi phải đổi vị đi một chút, cứ để khán giả ăn mãi một món sao được. Món ăn thì có người thích người không, khen chê cũng là chuyện bình thường. Tôi mong sản phẩm thu hút hàng trăm triệu lượt xem, lan tỏa đến càng nhiều người càng tốt.

- Đâu là điều kiện để nghệ sĩ nhận lời tham gia một dự án?

- Tiền chưa bao giờ là điều khiến tôi bận tâm khi nhận lời tham gia một dự án bởi tôi đã không đi làm vì tiền từ lâu rồi. Tôi chỉ làm với những người thực sự muốn có mình trong sản phẩm của họ và cảm nhận được tâm huyết họ dành cho nghệ thuật.

Tôi nhận lời tham gia dự án của Hòa Minzy khi đã đồng ý đóng một phim điện ảnh về văn hóa dân gian. Lịch quay phim bị phát sinh, khiến lịch quay MV cũng phải lùi lại nhưng Hòa vẫn kiên quyết chờ. Trước ngày quay khoảng gần 1 tháng, tôi gọi cho Hòa và nói "Hay con mời ai khác đi cho đỡ phải chờ lâu. Bố giờ cũng già rồi, ngày xưa bố đẹp lắm nhưng giờ bố bớt đẹp rồi, đi với mày cũng không hợp" nhưng nó vẫn kiên quyết: "Con mời bố rồi thì không thay đổi đâu ạ". Vì sự nhiệt tình của Hòa, tôi chấp nhận di chuyển giữa đêm từ đoàn phim đến Bắc Ninh vào lúc 1h sáng, chỉ ngủ vài ba tiếng để 4h dậy quay những phân đoạn ở Đền Đô.

Tôi từng từ chối tham gia dự án Mùi phở nhưng rồi lại rung động khi nghe đạo diễn nói ấp ủ một bộ phim về quốc hồn quốc túy, về hát văn, hát xẩm và đã mất 3 năm viết kịch bản nhưng nếu thiếu nghệ sĩ Xuân Hinh thì không làm nữa. Người ta đã nói thế mà không làm thì áy náy, trăn trở cả đêm không ngủ được, cứ cảm thấy mình đang nợ một cái gì đấy. Cũng chỉ vì động lòng mà tôi làm quần quật tí chết, hâm thật đấy (cười).

Với các bầu show cũng vậy, tôi luôn cho họ nghĩ thật kỹ khi mời mình. Kể cả ký hợp đồng rồi, tôi vẫn cho họ thời gian để nghĩ lại xem chắc chắn cần mình hay không. Nếu đổi ý, tôi sẵn sàng trả lại tiền cọc mà không đòi thêm bất kỳ một đồng bồi thường nào.

- Là cái tên bảo chứng doanh thu với các bầu show, ông có yêu cầu đặc biệt gì khi đi diễn?

- Tôi quan niệm người ta cộng tác với mình thì hai bên phải cùng có lợi, đừng chỉ ôm lấy cái lợi vào mình mà người ta không được cái gì. Tôi rất thương những người yêu văn hóa dân gian, lấy tiền rồi mà thấy họ khó khăn thì tôi trả lại. Ngày xưa, tôi đi diễn luôn được trả tiền trước nhưng không may mưa gió, khó bán vé thì tôi cho lại hết, thậm chí bỏ tiền túi ra cho thêm.

Có lần, một bầu show tổ chức chương trình vào 22 Tết. Tôi khuyên can rằng gần Tết người ta còn bận cúng bái, mua sắm, không đi xem đâu mà họ không nghe. Đến ngày diễn, tôi mang sẵn tiền đi để trả. Trả tiền rồi vẫn thấy mặt bầu show buồn rười rượi, tôi lại hỏi "Thế đã hòa chưa con". Khi họ bảo: "Con vẫn lỗ 5 triệu", tôi lại dặn mai bố cho nốt chỗ thiếu để về ăn Tết cho ngon.

- Được mệnh danh là 'vua hài đất Bắc', là tượng đài của nghệ thuật dân gian, ông có những nguyên tắc nào khi hợp tác với các nghệ sĩ trẻ?

- Tôi thích được gọi là kẻ chọc cười dân dã hơn là các danh hiệu đao to búa lớn. Cả đời tôi đã lăn lộn để hiểu người dân lao động, đại diện cho người dân nghèo khổ và mang lại tiếng cười cho họ. Vì vậy, tôi chỉ cần được khán giả ghi nhận là vui rồi.

Tôi quan niệm làm nghệ thuật thì phải cầu toàn và nghiêm túc nên chỉ hợp tác với những nghệ sĩ trẻ có tinh thần như thế. Khi làm việc cùng các bạn trẻ, tôi tôn trọng những sáng tạo của họ và chỉn chu nhất có thể phần việc của mình. Sáng tạo nghệ thuật của nghệ sĩ trẻ cũng như cái mầm cây, phải được vun trồng thì mới lớn mạnh chứ nghệ sĩ già như mình vừa thấy đã miết đi thì lấy đâu sự phát triển.

Khi nghệ sĩ trẻ làm sản phẩm văn hóa, tôi nghĩ mình hay khán giả cũng như bà đỡ, phải vỗ về để các cháu cho ra những tác phẩm hay. Nếu có góp ý thì cũng phải dùng sự chân thành chứ đừng là người cầm con dao ngay đầu giường rồi nói "ra đây bà băm chết" thì các cháu còn làm ăn gì nữa.

Gắn bó bao năm với văn hóa dân gian, tôi biết đâm đầu vào con đường này mệt lắm, khó nổi tiếng mà kiếm tiền chậm hơn người khác. Vì thế, cháu nào làm được thì phải thương như con mình, góp mặt và cố gắng hết mình cho các cháu toại nguyện. Mục đích của tôi là góp phần làm nên một sản phẩm tốt, để nghệ sĩ trẻ đi diễn nhiều còn có người lan tỏa văn hóa dân tộc chứ giờ mình già rồi, được ngày nào biết ngày đấy thôi. Tôi ghét nhất những người làm sản phẩm văn hóa mà bớt đầu bớt đuôi, chẳng ra cái gì. Làm việc với những người như thế mất hứng lắm.

- Ở tuổi 64, còn điều gì khiến ông trăn trở?

- Tôi dành hết tâm huyết cho việc bảo tồn văn hóa dân gian. Trước khi hợp tác với các nghệ sĩ trẻ làm MV hay làm phim, tôi đã dành nhiều năm để xây dựng bảo tàng về đạo Mẫu với 5-6 triệu viên gói và hơn 1 triệu viên gạch cổ. Tất cả những gì gom góp được, tôi đều dành để xây dựng nơi lưu giữ văn hóa truyền thống, bảo tàng về đạo Mẫu và linh từ uống nước nhớ nguồn để thờ Quốc mẫu.

Tôi là người duy tâm, luôn quan niệm mình đã được ăn lộc của Mẫu và các tiền nhân phải làm gì đó để trả ơn cho Mẫu. Bảo tàng được xây lên cũng là để lưu lại những điều tốt đẹp của tiền nhân. Việc xây dựng đã tiến hành 5-6 năm, công trình đã giành nhiều giải thưởng kiến trúc lớn trên thế giới nhưng tôi cảm tưởng vẫn chưa xong. Có lẽ tôi sẽ dành phần đời còn lại để hoàn thiện công trình này.